World Population Day 2023: વિશ્વ વસ્તી દિવસનો ઈતિહાસ, થીમ અને રસપ્રદ વાતો

World Population Day: ફરી એકવાર વધતી જતી માનવ વસ્તી વિશે ચિંતા વ્યક્ત કરવાની અને બેલગામ વસ્તી વૃદ્ધિને રોકવા માટેના પગલાં અપનાવવાની ઔપચારિક તક છે. વસ્તીને અંકુશમાં લેવા માટે ભારત સાર્થક પહેલ કરશે તેવી આખી દુનિયાને આશા છે. આ વર્ષના સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વિશ્વ વસ્તી દિવસની થીમ લિંગ સમાનતાની શક્તિને ઉજાગર કરવાની છે.

યુનાઈટેડ નેશન્સ માને છે કે આપણા વિશ્વની અનંત સંભાવનાઓના દરવાજા ખુલે તે માટે મહિલાઓ અને છોકરીઓનો અવાજ ઉપર ઉઠાવવો અને સાંભળવો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. વિશ્વ વસ્તી દિવસ દર વર્ષે 11મી જુલાઈના રોજ ખૂબ જ ઉત્સાહ સાથે ઉજવવામાં આવે છે.

આ દિવસે વસ્તીના વૈશ્વિક મુદ્દાઓ જેમ કે વધતી વસ્તી પર્યાવરણ પર કેવી અસર કરી રહી છે, તેના પર જાગૃતિ લાવવાનો પ્રયાસ હોય છે. આ ખાસ દિવસની શરુઆત 11 જુલાઈ, 1987ના રોજ કરવામાં આવી હતી, જ્યારે વૈશ્વિક વસ્તી પાંચ અબજને વટાવી ગઈ હતી.

વિશ્વ જનસંખ્યા દિવસ 2023ની થીમ છે "એક એવી દુનિયાની કલ્પના કરો જ્યાં આપણે તમામ 8 અબજ લોકોનું ભવિષ્ય આશા અને સંભાવનાઓથી ભરેલું હોય." આવો જાણીએ વિશ્વની વસ્તી વિશે રસપ્રદ વાતો.

યુનાઈટેડ નેશન્સે જણાવ્યું હતું કે 20મી સદીના મધ્યભાગની સરખામણીમાં વિશ્વની વસ્તી ત્રણ ગણી વધી ગઈ છે. વૈશ્વિક માનવ વસ્તી 1950માં અંદાજિત 2.5 અબજથી વધીને નવેમ્બર, 2022ના મધ્યમાં 8.0 અબજ થશે. યુએન અનુસાર, 1998માં 1 અબજ લોકો વધ્યા હતા જ્યારે 2010માં 2 અબજ લોકો વધ્યા હતા.

યુએનનો અંદાજ છે કે આગામી 30 વર્ષમાં વિશ્વની વસ્તીમાં લગભગ 2 અબજ લોકોનો ઉમેરો થશે. વિશ્વની વસ્તી વર્તમાન 8 અબજથી વધીને 2050માં 9.7 અબજ થશે અને 2080ના મધ્યમાં વિશ્વની વસ્તી લગભગ 10.4 અબજ સુધી પહોંચી શકે છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રના રિપોર્ટ અનુસાર, વૈશ્વિક વસ્તી 7 થી વધીને 8 અબજ થવામાં 12 વર્ષ લાગ્યા. 9 અબજ સુધી પહોંચવામાં 2037 સુધી હજુ 15 વર્ષ લાગશે. આ સૂચવે છે કે વૈશ્વિક વસ્તીનો એકંદર વિકાસ દર ધીમો પડી રહ્યો છે.

ચીન (1.4 બિલિયનથી વધુ) અને ભારત (1.4 બિલિયન વત્તા) વિશ્વના બે સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા દેશો છે. એકસાથે, બંને દેશો વિશ્વની લગભગ 18 ટકા વસ્તી ધરાવે છે.

સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા દેશ તરીકે ચીન ભારતને પાછળ છોડી દેશે. 2019 અને 2050 વચ્ચે ચીનની વસ્તીમાં 48 મિલિયન એટલે કે લગભગ 2.7 ટકાનો ઘટાડો થવાનો અંદાજ છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રનું માનવું છે કે 2030માં વિશ્વની વસ્તી 8.5 અબજ સુધી પહોંચી જશે. 2050માં તે 9.7 અબજ અને 2100 સુધીમાં 10.4 અબજ થવાનો અંદાજ છે. અત્યારે અને 2050 ની વચ્ચે, વૈશ્વિક વસ્તી વૃદ્ધિના અડધાથી વધુ આફ્રિકામાં થવાની ધારણા છે.

મોટા પ્રદેશોમાં વસ્તી વૃદ્ધિ દર આફ્રિકામાં સૌથી વધુ છે. યુનાઈટેડ નેશન્સ અનુસાર, વિશ્વના 61 દેશો અથવા પ્રદેશોમાં 2050 સુધીમાં તેમની વસ્તીમાં ઘટાડો થવાની ધારણા છે, જેમાંના 26માં ઓછામાં ઓછા 10 ટકાનો ઘટાડો જોવા મળશે.

વિશ્વ વસ્તી દિવસ સરકારો, સંસ્થાઓ અને વ્યક્તિઓને વસ્તીના મુદ્દાઓને પ્રાથમિકતા આપવા અને ટકાઉ ભાવિ બનાવવા માટે કામ કરવાની યાદ અપાવે છે.

11 જુલાઇ એ ગરીબી, આરોગ્ય સંભાળ, શિક્ષણ અને લિંગ સમાનતા વિશે વાત કરવાનો દિવસ પણ છે, વૈશ્વિક વધતી વસ્તી દ્વારા ઊભા થયેલા પડકારોને પહોંચી વળવા માટે સહયોગ, જાગૃતિ અને નવીન વ્યૂહરચનાઓ પર વિચાર મંથન કરવાનો દિવસ છે.

ટકાઉ વિકાસની હિમાયત કરતી વખતે તેનો ઉદ્દેશ્ય પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય અને કુટુંબ નિયોજન પહેલને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. વસ્તી અને કુટુંબ નિયોજનના મહત્વ વિશે લોકોને શિક્ષિત કરવા માટે વિશ્વભરમાં સેમિનાર સહિતની ઘણી પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

11 જુલાઈના રોજ, સરકારો, સંસ્થાઓ અને વ્યક્તિઓ સંતુલિત અને સમાન વિશ્વ વસ્તી માટે વ્યૂહરચનાઓ પર ચર્ચા કરવા, જ્ઞાન વહેંચવા અને ઉકેલો અમલમાં મૂકવા માટે એકસાથે આવે છે.

English summary

World Population Day 2023 is on 11th July, Know its history, theme and interesting things