ગુજરાતમા conjunctivitis 2.50 લાખ કેસ, જાણો લક્ષણ અને ઉપાયો

Updated: Friday, August 4, 2023, 11:25 [IST]

Conjunctivitis in Gujarati: જો તમારા બાળકોની આંખોમાં લાલાશ અથવા સંક્રમણડા દેખાય તો તરત ચેતી જજો. તેની આંખોમાં કન્જેક્ટિવાઇટિસ વાયરસથી સંક્રમિત થયો હોય શકે છે. નિષ્ણાંતોના મત અનુસાર આ વર્ષે કન્જેક્ટિવાઇટિસનું સંક્રમણ ઘણુ વધારે જોવા મળી રહ્યું છે. આ સાથે તે ઝડપથી ફેલાઇ રહ્યું છે.

આરોગ્ય પ્રધાન રૂષિકેશ પટેલે જણાવ્યું હતું કે, ગુજરાતમાં જૂનથી અત્યાર સુધીમાં કન્જેક્ટિવાઇટિસના 2.50 લાખ કેસ નોંધાયા છે. રાજ્ય પાસે કન્જેક્ટિવાઇટિસના પ્રાથમિક અથવા અદ્યતન સંક્રમણની સારવાર માટે પૂરતી દવા ઉપલબ્ધ છે.

સુરત મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના ડેપ્યુટી હેલ્થ કમિશનર આશિષ નાઈકે જણાવ્યું હતું કે, સુરત શહેરમાં હવે કન્જેક્ટિવાઇટિસના કેસોની સંખ્યામાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે, જે જુલાઈની શરૂઆતમાં ટોચ પર હતો.

આશિષ નાઈકે જણાવ્યું હતું કે, સુરતમાં જૂનના પ્રથમ સપ્તાહમાં કન્જેક્ટિવાઇટિસ સપાટી પર આવ્યો હતો અને જુલાઈની શરૂઆતમાં તેની ટોચ પર હતો, દરરોજ લગભગ 700 કેસ નોંધાયા હતા. જુલાઈના બીજા સપ્તાહથી તેમાં ઘટાડો થવાનું શરૂ થયું અને હાલમાં દરરોજ માત્ર 30 નવા કેસ નોંધાઈ રહ્યા છે. અત્યાર સુધીમાં શહેરમાં 8,000 થી 9,000 દર્દીઓને સંક્રમિત થયા છે.

વડોદરામાં પણ આંકડો દરરોજ 500 જેટલા નવા સંક્રમણથી ઘટીને હવે 100ની આસપાસ થયો છે. વડોદરાની સરકારી હોસ્પિટલના ડૉક્ટરે જણાવ્યું હતું કે, અમે વાયરલ અને બેક્ટેરિયલ કન્જેક્ટિવાઇટિસ બંનેના લક્ષણો જોયા છે, પરંતુ વાયરલ કન્જેક્ટિવાઇટિસ વધુ વ્યાપક હતો, કારણ કે તે અત્યંત સંક્રમક છે અને તેને આંખના ફ્લૂ તરીકે વર્ગીકૃત કરી શકાય છે.

ડૉક્ટરે ઉમેર્યું હતું કે, સરકારે સમયસર પગલાં લીધાં હોત અને જુલાઈની શરૂઆતમાં લગભગ ત્રણ-ચાર દિવસ માટે શાળાઓને સ્થગિત કરી હોત તો આ ફેલાવાને રોકી શકાયો હોત, કારણ કે એવું જોવામાં આવ્યું છે કે, મોટા ભાગના ઘરોમાં, પુખ્ત વયના લોકોને બાળકોમાંથી સંક્રમણ લાગ્યું છે, પરંતુ ત્યારથી સંક્રમણ જીવન માટે જોખમી નથી, તેને ગંભીરતાથી લેવામાં આવ્યો નથી.

ગુજરાત કેમિસ્ટ્સ એન્ડ ડ્રગિસ્ટ એસોસિએશનના પ્રમુખ અલ્પેશ પટેલે જણાવ્યું હતું કે, રાજ્યમાં જૂન અને જુલાઈમાં આંખના ટીપાં અને એન્ટિ-એલર્જિક દવાઓના વેચાણમાં 25 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો હતો, પરંતુ હવે આ સંખ્યામાં ઘટાડો થઈ રહ્યો છે.

અલ્પેશ પટેલે જણાવ્યું હતું કે, દવાઓનું વેચાણ હજુ પણ વધુ હોવા છતાં પરિસ્થિતિ હવે સારી થઈ રહી છે. સિપ્રોફ્લોક્સાસીન, ક્લોરામ્ફેનિકોલ, જેન્ટામિસિન, ટોબ્રામાસીન, મોક્સીફ્લોક્સાસીન તેમજ ખંજવાળના લક્ષણોની સારવાર માટે લુબ્રિકન્ટ મોલેક્યુલ, એન્ટિ-એલર્જિક દવાઓ જેવી દવાઓની તમામ શહેરોમાં ખૂબ માંગ છે. સુરતમાં આંખના સંક્રમણ માટે ટીપાં અને દવાઓનું સૌથી વધુ વેચાણ જોવા મળ્યું છે, ત્યારબાદ અમદાવાદ અને વડોદરા આવે છે.

બાળકોમાં આ વાયરસના સંક્રમણનું જોખમ ઘણું વધારે છે. ઓમિક્રોનના XBB.1.16 પ્રકારે પણ બાળકોમાં કન્જેક્ટિવાઇટિસનું જોખમ વધાર્યું છે, WHO ના રસી સલામતી નેટના સભ્ય ડૉ વિપિન વશિષ્ઠ દ્વારા કરવામાં આવેલા અભ્યાસ મુજબ, આંખો ખૂબ જ નાજુક અને સંવેદનશીલ હોય છે. જો તેમની સાથે થોડી પણ સમસ્યા હોય તો તરત જ લક્ષણો દેખાવા લાગે છે. આંખોની રોશની અથવા ગુલાબી આંખ એ આંખોને લગતી આવી જ એક સામાન્ય સમસ્યા છે, જેને તબીબી ભાષામાં કન્જેક્ટિવાઇટિસ કહેવામાં આવે છે.

કન્જેક્ટિવાઇટિસ તીવ્ર અથવા ક્રોનિક બંને સ્વરૂપમાં હોઈ શકે છે, અને તે બે અઠવાડિયામાં તેની જાતે જ ઠીક થઈ જાય છે, પરંતુ ઘણા લોકોમાં, કન્જેક્ટિવાઇટિસ ગંભીર લક્ષણોનું કારણ બને છે, જેને તાત્કાલિક સારવારની જરૂર હોય છે. જોકે, આ સમસ્યા કોઈને પણ ગમે ત્યારે થઈ શકે છે, પરંતુ ગરમ અને ભેજવાળા વાતાવરણમાં તેના સંક્રમણનું જોખમ વધુ હોય છે.

જાણો કન્જેક્ટિવાઇટિસ શું છે? - આપણી આંખોમાં પારદર્શક પાતળી પટલ હોય છે, નેત્રસ્તર જે આપણી પોપચાની અંદરના ભાગને અને આંખના પ્યુપિલના સફેદ ભાગને ઢાંકી દે છે, જો તેમાં સોજો આવે અથવા સંક્રમણ લાગે તો તેને કન્જેક્ટિવાઇટિસ અથવા નેત્રસ્તર દાહ કહેવાય છે.

જ્યારે કન્જક્ટિવમાં નાની રક્તવાહિનીઓ ફૂલી જાય છે, ત્યારે તે વધુ સ્પષ્ટ રીતે દેખાય છે અને આંખનો સફેદ ભાગ લાલ કે ગુલાબી દેખાય છે. તેથી જ તેને પિંક આઈ (Pink Eye) પણ કહેવામાં આવે છે.

કન્જેક્ટિવાઇટિસની સમસ્યા બેક્ટેરિયલ અથવા વાયરલ સંક્રમણ અથવા આંખમાં એલર્જીક પ્રતિક્રિયાના કારણે હોઈ શકે છે. નાના બાળકોમાં ગુલાબી આંખની સમસ્યા ઘણીવાર આંસુની નળી સંપૂર્ણ રીતે ખુલ્લી ન હોવાને કારણે થાય છે. કન્જેક્ટિવાઇટિસ અત્યંત સંક્રમણી સ્થિતિ છે, તેથી તાત્કાલિક સારવાર જરૂરી છે.

કન્જેક્ટિવાઇટિસના કારણો -

આંસુની નળી બંધ થવાને કારણે નવજાત શિશુમાં કન્જેક્ટિવાઇટિસની સમસ્યા થઈ શકે છે.
અન્ય લોકોમાં સંક્રમણ, એલર્જી, રસાયણોના સંપર્કમાં આવવાથી તે થઈ શકે છે.

વાયરલ કન્જેક્ટિવાઇટિસ - તેના મોટાભાગના કેસો એડેનોવાયરસને કારણે થાય છે. આ સિવાય હર્પીસ સિમ્પ્લેક્સ વાયરસ, વેરિસેલા ઝોસ્ટર વાયરસ અને કોરોના વાયરસ સહિત અન્ય વાયરસ પણ તેનું કારણ બની શકે છે. વાયરલ કન્જેક્ટિવાઇટિસ ઘણીવાર એક આંખમાં થાય છે, જે થોડા દિવસોમાં બીજી આંખમાં ફેલાય છે.

બેક્ટેરિયલ કન્જેક્ટિવાઇટિસ - કન્જેક્ટિવાઇટિસ કેટલાક બેક્ટેરિયલ સંક્રમણને કારણે પણ થઈ શકે છે. વાઈરસ અને બેક્ટેરિયા બંનેને કારણે કન્જેક્ટિવાઇટિસ સંક્રમણી છે. તે સંક્રમણગ્રસ્ત વ્યક્તિની આંખોમાંથી સ્રાવ સાથે પ્રત્યક્ષ અથવા પરોક્ષ સંપર્ક દ્વારા ફેલાય છે. સંક્રમણ એક અથવા બંને આંખોમાં થઈ શકે છે.

એલર્જીક કન્જેક્ટિવાઇટિસ - એલર્જિક કન્જેક્ટિવાઇટિસ પરાગ જેવા એલર્જનના સંપર્કમાં આવવાથી થઈ શકે છે.

રસાયણોનો સંપર્ક - કન્જેક્ટિવાઇટિસના લક્ષણો પણ ત્યારે દેખાય છે જ્યારે આંખો કોઈ રસાયણના સંપર્કમાં આવે છે અથવા કોઈ વિદેશી વસ્તુ તેમાં પ્રવેશે છે, પરંતુ સામાન્ય રીતે આ લક્ષણો એક દિવસની અંદર જાતે જ સારા થઈ જાય છે.

કન્જેક્ટિવાઇટિસના લક્ષણ -

કન્જેક્ટિવાઇટિસ ખૂબ અસ્વસ્થતા હોઈ શકે છે, પરંતુ ખૂબ જ દુર્લભ કિસ્સાઓમાં તે દ્રષ્ટિને અસર કરે છે.

કન્જેક્ટિવાઇટિસ ખૂબ જ સંક્રમક છે, અને અન્ય લોકોમાં ખૂબ જ ઝડપથી ફેલાઈ શકે છે. તેથી જ જો તમને આવા લક્ષણો દેખાય તો સાવચેત રહો :

એક અથવા બંને આંખોનો લાલ કે ગુલાબી દેખાવી
એક અથવા બંને આંખોમાં બળતરા અથવા ખંજવાળ
અતિશય આંસુ વહેવા
આંખોમાંથી પાણીયુક્ત અથવા જાડા સ્રાવ થવા
આંખો ભારે ભારે લાગવી
આંખોમાં સોજો, આ લક્ષણ સામાન્ય રીતે એલર્જીક કન્જેક્ટિવાઇટિસને કારણે જોવા મળે છે.

જોખમ પરિબળો -

વાયરલ અથવા બેક્ટેરિયલ કન્જેક્ટિવાઇટિસ હોય તેવા વ્યક્તિના સંપર્કમાં આવવું
તમને એલર્જી હોય તેવી કોઈ વસ્તુના સંપર્કમાં આવવું (એલર્જિક કન્જેક્ટિવાઇટિસ)
રસાયણોના સંપર્કમાં; સ્વિમિંગ પૂલના પાણીમાં હાજર ક્લોરિનના સંપર્કની જેમ
સંપર્ક લેન્સનો ઉપયોગ કરીને; ખાસ કરીને તેમને લાંબા સમય સુધી સતત પહેરવા

સંક્રમણનો ફેલાવો કેવી રીતે અટકાવવો?

કન્જેક્ટિવાઇટિસને ફેલાતો અટકાવવા માટે સ્વચ્છતા રાખવી સૌથી જરૂરી છે, આ સિવાય આ બાબતોનું પણ ધ્યાન રાખો:

તમારા હાથથી તમારી આંખોને સ્પર્શ કરશો નહીં.
જ્યારે પણ જરૂરી હોય ત્યારે તમારા હાથ ધોવા.
તમારી અંગત વસ્તુઓ જેમ કે ટુવાલ, ઓશીકું, આંખના સૌંદર્ય પ્રસાધનો વગેરે કોઈની સાથે શેર ન કરો.
તમારા રૂમાલ, ઓશીકાના કવર, ટુવાલ વગેરે રોજ ધોવા.

આવા લક્ષણોમાં તાત્કાલિક લો ડૉક્ટરની સલાહ

આંખોમાં તીવ્ર દુખાવો
આંખોમાં તીવ્ર ડંખવાળી સંવેદના
ઝાંખી દ્રષ્ટિ
પ્રકાશ પ્રત્યે સંવેદનશીલતા
આંખોની અતિશય લાલાશ

કન્જેક્ટિવાઇટિસના ઉપાય

કન્જેક્ટિવાઇટિસ ઘણા કારણોસર થાય છે, સારવાર તેના કારણ પર આધારિત છે.
મોટા ભાગના કિસ્સાઓમાં, રસાયણોના સંપર્કમાં આવતા કન્જેક્ટિવાઇટિસ 1-2 દિવસમાં તેની જાતે જ સાફ થઈ જાય છે.

અન્ય કારણોથી થતા કન્જેક્ટિવાઇટિસ માટે ચોક્કસ સારવાર વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે.

વાયરલ કન્જેક્ટિવાઇટિસ : વાયરલ કન્જેક્ટિવાઇટિસ માટે કોઈ સારવાર ઉપલબ્ધ નથી. તેના લક્ષણો 7-8 દિવસમાં આપોઆપ સુધરે છે. જો કે, ગરમ કોમ્પ્રેસ (કાપડને ગરમ પાણીમાં ડુબાડીને આંખો પર રાખવું) લક્ષણોમાં રાહત આપે છે.

બેક્ટેરિયલ કન્જેક્ટિવાઇટિસ : કોઈપણ બેક્ટેરિયલ સંક્રમણ માટે એન્ટિબાયોટિક્સ એ સૌથી સામાન્ય સારવાર છે. બેક્ટેરિયલ કન્જેક્ટિવાઇટિસમાં એન્ટિબાયોટિક આંખના ટીપાં અને મલમ (મલમ/જેલ)ના ઉપયોગથી, આંખો થોડા દિવસોમાં સામાન્ય અને સ્વસ્થ બની જાય છે.

એલર્જીક કન્જેક્ટિવાઇટિસ એલર્જીક કન્જેક્ટિવાઇટિસમાં, અન્ય લક્ષણોની સાથે આંખોમાં સોજો પણ આવે છે. તેથી, તેની સારવારમાં એન્ટિ-હિસ્ટામાઇન આંખના ટીપાં સાથે બળતરા વિરોધી આંખના ટીપાં પણ આપવામાં આવે છે.