Lalu vs Modi Parivar : લાલુના પરિવાર વિરૂદ્ધ મોદીનો પરિવાર

લાલુ પ્રસાદ યાદવે પટના રેલીમાં પોતાની જૂની શૈલીમાં રાજકીય વાપસી કરી છે. પોતાના તીક્ષ્ણ અને કટાક્ષભર્યા ભાષણો માટે જાણીતા લાલુ પ્રસાદ યાદવે જ્યારે મોદી પરિવાર પર સવાલો ઉઠાવ્યા તો પુરૂ બીજેપી હલી ગયુ.

મોદીના બચાવમાં ભાજપે મોદી પરિવાર અભિયાન શરૂ કર્યું. પરંતુ સવાલ એ છે કે શું લાલુ પ્રસાદ યાદવ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલો પ્રશ્ન સંપૂર્ણપણે બિનજરૂરી છે?

પટનાની રેલીમાં લાલુ યાદવે પોતાની માતાના નિધન પર મોદીનું માથું મુંડન ન કરવા પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યો અને કહ્યું કે મોદી તો હિન્દુ પણ નથી.
ભાજપે લાલુના પ્રશ્નને કેટલી ગંભીરતાથી લીધો છે તેનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે ભાજપે તરત જ દેશભરમાં મોદી પરિવારનો નારો લગાવ્યો. આ વખતે AIની મદદથી મોદીને દરેક રાજ્ય સાથે જોડવા માટે જે તે રાજ્યની ભાષામાં મોદીનું ભાષણ સોશિયલ મીડિયા પર ઉપલબ્ધ થશે. આ સાથે નરેન્દ્ર મોદીના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ વિવિધ ભાષાઓમાં બનાવવામાં આવ્યા છે, જ્યાં તે ભાષામાં માહિતી આપવામાં આવશે.

ચૂંટણીની જાહેરાત પહેલા જ લાલુ પ્રસાદ યાદવે પરિવારનો પ્રશ્ન ઉઠાવીને નરેન્દ્ર મોદીને મોટું હથિયાર આપ્યું છે. હવે તે આ હથિયારનો ઉપયોગ સમગ્ર વિપક્ષો તરફ કરશે અને સમગ્ર અભિયાનને એ દિશામાં લઈ જશે કે આખો દેશ મોદીનો પરિવાર છે. દેશનો દરેક નાગરિક તેના પરિવારનો એક ભાગ છે. 5 માર્ચે પટનામાં હાજર રહેલા નિર્મલા સીતારમણે પણ આનો સંકેત આપ્યો હતો.

પરંતુ લાલુ પ્રસાદ યાદવે ઉઠાવેલા સવાલની કોઈ અસર નહીં થાય, એવું નથી. ભારતમાં ટોચ પર બેઠેલા રાજકારણીઓનું અંગત જીવન હંમેશા જાહેર ચર્ચાનો વિષય બને છે. પછી તે વડાપ્રધાન કેમ ન હોય, મુખ્યમંત્રી હોય કે અન્ય કોઈ રાજકારણી આટલા મહત્વના પદ પર હોય તેમનું અંગત જીવન હવે તેમનું અંગત જીવન નથી. તેમની જાહેર છબી તેમના અંગત જીવનના આધારે બનાવવામાં આવી છે.

મોદીને સીધો સવાલ પૂછવાની કોઈની હિંમત નથી, પરંતુ અટલ બિહારી વાજપેયીને એક પત્રકારે સીધો સવાલ કર્યો હતો કે શું તેઓ બ્રહ્મચારી હતા? તેના પર અટલ બિહારી વાજપેયીએ કહ્યું હતું કે તેઓ અપરિણીત છે પરંતુ બ્રહ્મચારી નથી. એ જ રીતે અન્ય એક ટીવી કાર્યક્રમમાં જ્યારે તે સમયના એક પ્રખ્યાત પત્રકારે તેમને પૂછ્યું કે અટલજીએ તેમના અંગત જીવનના પ્રેમ સંબંધ વિશે કંઈક કહેવું જોઈએ. ત્યારે ફરી એકવાર અટલજી એ કહીને છટકી ગયા કે જાહેર મંચ પર અંગત જીવનની ચર્ચા ન થાય.

અટલજી આવા ઘાતક સવાલોના હસતા હસતા જવાબો આપતા પરંતુ આવા સવાલો મોદીને નથી આવતા અને આવે તો પણ તેમના માટે રાજકીય વળતા પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. 2014ની ચૂંટણી યાદ કરો. તે સમયે મોદીના પત્ની શ્રીમતી યશોદાબેન વિશે ઘણી ચર્ચા થઈ. પરંતુ ન તો પછી અને ન હવે મોદીએ ક્યારેય આ પ્રશ્ન તેમના સુધી પહોંચવા દીધો છે. આ પ્રશ્ન અંગે તે મૌન રહ્યા અને કદાચ આ મૌન તેનો છેલ્લો જવાબ છે.

એ વાત સાચી છે કે મોદી પાસે તેમના અંગત ચાહકોની વિશાળ સેના છે જેઓ તેમને તેમના પરિવારના સભ્ય માને છે. આપણા શાસ્ત્રો પણ કહે છે કે ઉદારચરિતનમ તુ વસુધૈવ કુટુંબકમ. એટલે કે ઉદાર ચારિત્ર્ય ધરાવતા લોકો માટે આખી પૃથ્વી તેમનો પરિવાર છે. પરંતુ આ કુટુંબનો અર્થ એવો નથી કે તમારા જૈવિક કુટુંબનો કોઈ અર્થ નથી. તેમ છતાં ભારતીય બંધારણ કુટુંબના અસ્તિત્વને સ્વીકારતું નથી અને તેના બદલે માત્ર વ્યક્તિને જ માન્યતા આપે છે, તેનો અર્થ એવો નથી કે ભારત કુટુંબ વ્યવસ્થાથી આગળ વધી ગયું છે.

કુટુંબ વ્યવસ્થા એ ભારતીય સામાજિક બંધારણનો આધાર છે. વ્યક્તિઓનું કુટુંબ, કુટુંબોનું કુળ, કુળનું જૂથ, જાતિ અને જાતિઓનો સમૂહ મળીને ભારતીય સમાજની રચના કરે છે. જો ભારતના સામાજિક માળખામાંથી માત્ર જૈવિક કુટુંબને દૂર કરવામાં આવે તો સમગ્ર ભારતીય સામાજિક માળખું પડી ભાંગે છે. તેથી લાલુએ જે મોદી પરિવાર પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે તેને માત્ર રાજકીય નિવેદનો આપીને નષ્ટ કરી શકાય નહીં. જેઓ મોદીના સમર્થક છે કે નહીં તેઓના મનમાં આ પ્રશ્ન ચોક્કસપણે ઉશ્કેરશે કે કેમ મોદીને તેમની માતાના અવસાન પછી પણ મુંડન કેમ ન કરાવ્યુ.

જ્યારે નરેન્દ્ર મોદી પોતે ભારતીય રાજકારણની કુટુંબ વ્યવસ્થા પર પ્રહાર કરે છે ત્યારે તેમનો મતલબ વંશવાદની રાજનીતિ થાય છે. મતલબ કે સત્તા લાલુ યાદવના પરિવારની જેમ એક પરિવાર સુધી મર્યાદિત ન હોવી જોઈએ. લોકશાહીમાં રજવાડા પ્રથા લાદી શકાય નહીં એવા મોદીના નિવેદન સાથે કોઈ અસંમત થઈ શકે નહીં. પરંતુ તેમના જ પક્ષમાં નેતાઓના પુત્ર-પુત્રીઓને ટિકિટ મળે ત્યારે તેઓ તેમનો યોગ્ય બચાવ કરી શકતા નથી.

સંસદના છેલ્લા સત્રમાં પણ તેઓ આ પરિવારવાદ પર બોલતા હતા પરંતુ તેમની પાર્ટીમાં નેતાઓના પુત્રોને ટિકિટ કેમ આપવામાં આવે છે તે પ્રશ્નનો તેઓ યોગ્ય રીતે બચાવ કરી શક્યા નથી. પછી તેમણે કહ્યું કે તેઓ પ્રતિભાશાળી નેતાઓને માત્ર એટલા માટે બાજુ પર રાખવાના પક્ષમાં નથી કારણ કે તેઓ નેતાના પરિવારના છે. આ દલીલ સ્વર્ગસ્થ બાળ ઠાકરેએ તેમની છેલ્લી દશેરા રેલીમાં ઉદ્ધવના પુત્ર આદિત્ય ઠાકરેને તેમના અનુગામી તરીકે જાહેર કરતી વખતે આપેલી દલીલ જેવી જ છે.

બાળ ઠાકરે હોય કે નરેન્દ્ર મોદી, જેમણે આખી જિંદગી નેહરુ-ગાંધી વંશના પરિવારવાદની ટીકા કરી. તેમનો કહેવાનો મતલબ એટલો જ છે કે મારી પાર્ટીનો પરિવારવાદ સારો છે અને બીજાનો ખરાબ છે.

હવે પ્રશ્ન એ છે કે રજવાડાઓને ખતમ કરનાર લોકશાહી આખરે વંશવાદી રજવાડાઓમાં ફેરવાશે કે પછી નવા લોકોને રાજકારણમાં સ્થાન મળતું રહેશે? શું થશે તે સમય જ કહેશે, પરંતુ તે નિશ્ચિત છે કે નેતાઓએ વહેલા કે પછી જે કુટુંબમાં તેઓ જન્મ્યા છે તેનો સામનો કરવો પડશે. લાલુની જેમ તેમના માટે બધું કરે તો પણ બદનામ થાય છે અને મોદીની જેમ કંઈ ન કરે તો પણ સવાલો ઊભા થાય છે. લાલુના પરિવારવાદ અને મોદીના પરિવારવાદ વચ્ચે આ મૂળભૂત તફાવત છે.

English summary

Lalu vs Modi Parivar: Lalu's family vs Modi's family