રવીન્દ્રનાથ ટાગોર માટે અંગ્રેજોથી આઝાદીનો અર્થ શું હતો?

ભારત આ વર્ષે બ્રિટિશ શાસનથી સ્વતંત્રતાની 75મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરી રહ્યું છે. એવા ઘણા લોકો હતા જેમણે પોતાના સમગ્ર જીવનના તમામ ક્ષેત્રોમાંથી સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં ભાગ લીધો હતો.

Updated: Sunday, August 7, 2022, 10:37 [IST]

Best of Bharat People : ભારત આ વર્ષે બ્રિટિશ શાસનથી સ્વતંત્રતાની 75મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરી રહ્યું છે. એવા ઘણા લોકો હતા જેમણે પોતાના સમગ્ર જીવનના તમામ ક્ષેત્રોમાંથી સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં ભાગ લીધો હતો. રવીન્દ્રનાથ ટાગોર માત્ર એક કવિ જ ન હતા પણ તેમના સમય કરતા આગળ પડતા પણ હતા.

આઝાદી સમયે ભારત પાસે રાષ્ટ્રગીત ન હતું. ટાગોર દ્વારા 1911માં રચાયેલા 'ભારતો ભાગ્યો બિધાતા' ગીતનું નામ બદલીને 'જન ગણ મન' રાખવામાં આવ્યું. તેને 24 જાન્યુઆરી, 1950ના રોજ ભારતની બંધારણ સભા દ્વારા રાષ્ટ્રગીત તરીકે અપનાવવામાં આવ્યું હતું.

રવીન્દ્રનાથ ટાગોર જેઓ 1913 માં સાહિત્યમાં નોબેલ પુરસ્કાર મેળવનારા પ્રથમ ભારતીય બન્યા હતા, તેમણે ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમણે બ્રિટિશ સામ્રાજ્યવાદની નિંદા કરી પણ ગાંધીજી અને તેમના અસહકાર ચળવળને સંપૂર્ણ સમર્થન કે સંમત ન હતા.

અંગ્રેજોએ 1,526 નિઃશસ્ત્ર ભારતીયોની હત્યા કરી હતી

રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે અંગ્રેજોને જાહેર જનતાના સામાજિક રોગની એકંદર માંદગીના લક્ષણ તરીકે જોયા. ટાગોરે માત્ર બ્રિટિશરો દ્વારા હિંસાનોઅસ્વીકાર કર્યો ન હતો, પરંતુ 1915માં લોર્ડ હાર્ડિંજ દ્વારા તેમને આપવામાં આવેલ નાઈટહુડનો ખિતબ પણ પરત કર્યો હતો.

આ અમૃતસરહત્યાકાંડના વિરોધમાં કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં અંગ્રેજોએ 1,526 નિઃશસ્ત્ર ભારતીયોની હત્યા કરી હતી.

રવીન્દ્રનાથ ટાગોરની માન્યતા એવી હતી કે, અંગ્રેજોની તમામ બાબતોને નકારીને સંસ્થાનવાદ વિરોધી વિચાર માત્ર પ્રાપ્ત કરી શકાતોનથી. તેમાં પશ્ચિમી સંસ્કૃતિના શ્રેષ્ઠ પાસાઓને શ્રેષ્ઠ ભારતીય સંસ્કૃતિમાં શામેલ કરવાનો સમાવેશ થવો જોઈએ.

સ્વતંત્રતાનો અર્થ માત્ર અંગ્રેજોથી રાજકીય સ્વતંત્રતા નથી. સાચી સ્વતંત્રતાનો અર્થ છે, પોતાની જાત સાથે સત્યવાદી અને પ્રામાણિકરહેવાની ક્ષમતા અન્યથા સ્વાયત્તતા તેની તમામ કિંમત ગુમાવે છે, એમ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે કહ્યું હતું.

રવીન્દ્રનાથ ટાગોરનો જન્મ મે 7, 1861, કલકત્તા [હવે કોલકાતા] થયો હતો. તેઓ બંગાળીમાં કવિતા, ટૂંકી વાર્તા, ગીત રચયિતા, નાટ્યકાર,નિબંધકાર અને ચિત્રકાર હતા, જેમણે નવા ગદ્ય અને પદ્ય સ્વરૂપો અને બોલચાલની ભાષાનો ઉપયોગ રજૂ કર્યો હતો.

બંગાળી સાહિત્ય, ત્યાંતેને શાસ્ત્રીય સંસ્કૃત પર આધારિત પરંપરાગત નમૂનાઓમાંથી મુક્ત કરે છે.

કવિ અને ફલપ્રદ લેખક તરીકે જાણીતા છે રવીન્દ્રનાથ ટાગોર

તેઓ દેબેન્દ્રનાથ ટાગોરના સૌથી નાના પુત્ર હતા, જે બ્રહ્મો સમાજના નેતા હતા, જે ઓગણીસમી સદીના બંગાળમાં એક નવો ધાર્મિક સંપ્રદાયહતો અને જેણે ઉપનિષદમાં નિર્ધારિત હિંદુ ધર્મના અંતિમ અદ્વિતીય આધારને પુનર્જીવિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

રવીન્દ્રનાથ ટાગોર કવિતાથી માંડીને ટૂંકી વાર્તાઓ અને નાટકો સુધીની કૃતિઓ સાથે કવિ અને ફલપ્રદ લેખક તરીકે જાણીતા છે.

તેઓસાહિત્ય માટે નોબેલ જીતનારા પ્રથમ ભારતીય પણ હતા અને બીજી તરફ, એક નવલકથાકાર કે, જેમણે ગીતોની સંપૂર્ણ શૈલી લખી અનેરચના કરી હતી. સાહિત્ય, સંગીત, કળા અને રાજકારણમાં તેમનું યોગદાન અદ્દભુત છે.

નોબેલ પુરસ્કાર જીતનારા પ્રથમ એશિયન છે રવીન્દ્રનાથ ટાગોર

દર વખતે જ્યારે રવીન્દ્રનાથ ટાગોર નવા રાષ્ટ્રની મુલાકાત લેતા હતા, ત્યારે સરકાર તેમની વિશ્વ ભારતી યુનિવર્સિટીને તેમના દેશનીમુલાકાતના માનમાં હજારો ડોલર આપવાનું વચન આપતી હતી.

નોબેલ પુરસ્કાર જીતનારા પ્રથમ એશિયન, ટાગોરે 2,000 થી વધુ ગીતોનીરચના કરી અને મોટી સંખ્યામાં કવિતાઓ, વાર્તાઓ, નાટકો અને નવલકથાઓ લખી છે. તેમની કૃતિઓ "ગીતાંજલિ" અને "જીવન સ્મૃતિ"આજે પણ આદરણીય છે.

રવીન્દ્રનાથ ટાગોર નોબેલ પારિતોષિક જીતનારા પ્રથમ એશિયન જ ન હતા, પણ એ સાથે સાથે સાહિત્યમાં તેમની આગવી ઓળખદર્શાવનારા પ્રથમ બિન-યુરોપિયન પણ હતા.

રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે 2 રાષ્ટ્રગીત લખ્યા

ઘણા લોકો જાણે છે કે, ટાગોરે 2 રાષ્ટ્રગીત લખ્યા હતા. ભારત માટે 'જન ગણ મન' અને બાંગ્લાદેશ માટે 'અમાર સોનાર બાંગ્લા'.

જે ઘણાલોકો નથી જાણતા તે એ છે કે, તેમણે શ્રીલંકાના રાષ્ટ્રગીત "શ્રીલંકા મથા" થી પણ પ્રેરણા લીધી હતી. કેટલાક એવું પણ માને છે કે, ટાગોરેસંપૂર્ણ રીતે રાષ્ટ્રગીતની રચના કરી હતી.