BJP in North East : પુર્વોત્તરમાં બીજેપી માટે મણિપુર રસ્તાનો રોડો બનશે કે કેમ?

મણિપુરમાં છેલ્લા એક વર્ષથી ચાલી રહેલી હિંસાને કારણે પૂર્વોત્તરમાં લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપ અને તેના સાથી પક્ષોને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

પૂર્વોત્તરમાં લોકસભાની કુલ 25 બેઠકો છે, જેમાંથી ભાજપે 14 અને સાથી પક્ષોએ ચાર જીતી છે. એટલે કે એનડીએ લોકસભાની કુલ 25માંથી 18 બેઠકો જીતી હતી.

જણાવી દઈએ કે, 3 મે 2023 ના રોજ મણિપુરની ઇમ્ફાલ ખીણમાં રહેતા બહુમતી મેઇતેઇ લોકો અને આસપાસના પહાડીઓમાં રહેતા કુકી સમુદાય વચ્ચે વંશીય હિંસા ફાટી નીકળી હતી અને હિંસામાં અત્યાર સુધીમાં 300 થી વધુ લોકો માર્યા ગયા છે.

વિપક્ષ મણિપુરને લઈને મોદી સરકાર પર સતત પ્રહારો કરી રહ્યો છે અને આગામી લોકસભા ચૂંટણીમાં ઉત્તર પૂર્વમાં તેને મોટો મુદ્દો બનાવવા જઈ રહ્યો છે.

જો કે, કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહ મણિપુરને લઈને ખૂબ જ સક્રિય રહે છે અને ત્યાં બેઠકો કરવાનું પણ ચાલુ રાખે છે. પૂર્વોત્તરમાં ભાજપ વિકાસ અને નાગરિકતા (સુધારા) બિલ CAAને મોટો મુદ્દો બનાવીને ચૂંટણી લડવા જઈ રહી છે. 2014 માં ભાજપે આસામમાં સાત અને અરુણાચલ પ્રદેશમાં એક બેઠક જીતી હતી જ્યારે કોંગ્રેસે આસામમાં ત્રણ અને ઉત્તરપૂર્વના બાકીના વિસ્તારોમાં પાંચ બેઠકો જીતી હતી.

2024ની આ ચૂંટણી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની રહી છે, કારણ કે 2026માં સીમાંકન આયોગનો વર્તમાન કાર્યકાળ સમાપ્ત થશે અને દેશમાં નવા સંસદીય મતવિસ્તારોની રચનાની પ્રક્રિયા શરૂ થશે.

આ પછી ઘણા નવા મતવિસ્તારો ઉમેરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોની વાત કરીએ તો આસામમાં 14, અરુણાચલ પ્રદેશમાં 2, મણિપુરમાં 2, મેઘાલયમાં 2, ત્રિપુરામાં 2, મિઝોરમમાં 1, નાગાલેન્ડમાં 1 અને સિક્કિમમાં 1 સીટો છે.

ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્યો વિસ્તાર અને વસ્તીની દ્રષ્ટિએ દરેક રીતે ઓછુ પ્રતિનિધિત્વ ધરાવે છે. અરુણાચલ પ્રદેશમાં લોકસભા સીટનું ક્ષેત્રફળ 41,872 ચોરસ કિલોમીટર છે, જ્યારે મિઝોરમનું ક્ષેત્રફળ 21,081 ચોરસ કિલોમીટર છે. નાગાલેન્ડમાં 16,579 ચોરસ કિમી વિસ્તાર સાથે એક લોકસભા બેઠક છે.

એક સમયે ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્યોમાં એકાધિકાર સાથે શાસન કરતી કોંગ્રેસ હવે ત્યાં સત્તાથી લગભગ બહાર થઈ ગઈ છે. અરુણાચલમાં બીજેપી અને એનપીપીની સરકાર છે, આસામમાં ભાજપ અને એજીપીની સરકાર છે, જ્યારે મણિપુરમાં પણ એનપીપી અને અન્ય પક્ષો ભાજપની સાથે સરકારમાં છે.

મેઘાલયમાં ભાજપ એનપીપી અને યુડીપી સાથે છે, મિઝોરમમાં જોરમ પીપલ્સ મૂવમેન્ટની સરકાર છે અને નાગાલેન્ડમાં પણ ભાજપ એનડીપીપી સાથે સરકારમાં છે.

કોંગ્રેસ માટે સૌથી મોટી સમસ્યા એ છે કે ઉત્તર-પૂર્વના તેના તમામ અનુભવી નેતાઓએ પાર્ટી છોડી દીધી છે. તેઓ કાં તો ભાજપમાં જોડાયા છે અથવા તો પોતાની પ્રાદેશિક પાર્ટી બનાવી છે. કોંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને AICC મહાસચિવ કેસી વેણુગોપાલ ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્યોમાં એકમોને પુનર્જીવિત કરવામાં વ્યસ્ત છે. અરુણાચલ પ્રદેશ કોંગ્રેસના કાર્યકારી અધ્યક્ષ બોસીરામ સિરામ ચોક્કસપણે સક્રિય છે.

કોંગ્રેસ પૂર્વોત્તર રાજ્યો માટે અલગ એજન્ડા તૈયાર કરી રહી છે અને તાજેતરની મણિપુર હિંસાને કારણે તેને ઉત્તર પૂર્વમાં લડવાનો ઉત્સાહ પણ મળ્યો છે. કોંગ્રેસ વિવિધ અને સમૃદ્ધ સંસ્કૃતિઓ, ભાષાઓ અને પરંપરાઓને માન્યતા આપીને સ્થાનિક લોકોના હિતોના રક્ષણનો મુદ્દો ઉઠાવશે.

કોંગ્રેસ ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોને વિશેષ શ્રેણીનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવાનું વચન પણ આપવા જઈ રહી છે. કોંગ્રેસ તમામ ઉત્તર-પૂર્વ રાજ્યો માટે અલગ ઔદ્યોગિક નીતિ અને નાગરિકતા સંશોધન બિલને પાછી ખેંચી લેવાનું વચન પણ આપી શકે છે. કોંગ્રેસ ગેરકાયદેસર ઈમિગ્રેશનના મુદ્દાને પણ ચૂંટણીનો મુદ્દો બનાવશે.

English summary

BJP in North East: Manipur violence will create trouble for BJP in North East?