Hanuman Janmotsav 2025: ભારતના પ્રસિદ્ધ હનુમાન મંદિર કયા કયા છે? જાણો જૂની પૌરાણિક માન્યતાઓ

હનુમાન જયંતિ જે સમગ્ર ભારતમાં ખૂબ જ ભક્તિભાવથી ઉજવવામાં આવે છે, આ વખતે 12 એપ્રિલ 2025 ના રોજ છે. આ તહેવાર દર વર્ષે ચૈત્ર મહિનાની પૂર્ણિમાના દિવસે ઉજવવામાં આવે છે અને તેને ભગવાન હનુમાનના જન્મદિવસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હનુમાનજીને અતૂટ ભક્તિ, અનંત શક્તિ અને હિંમતનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.

આ દિવસે લાખો ભક્તો હનુમાનજીની પૂજા કરે છે. તેઓ ફૂલો, પ્રસાદ અને દીવા ચઢાવીને ભગવાનને પ્રસન્ન કરે છે. રામાયણ પાઠ અને સુંદરકાંડનું આયોજન કરીને, ભક્તો હનુમાનજીની ભગવાન રામ પ્રત્યેની ભક્તિને યાદ કરે છે. આ પ્રસંગે, ચાલો ભારતના મુખ્ય અને ચમત્કારિક હનુમાન મંદિરો વિશે જાણીએ, જ્યાં દર વર્ષે હજારો અને લાખો ભક્તો દર્શન કરવા આવે છે.

1. વારાણસીનું સંકટ મોચન મંદિર
સંકટ મોચન હનુમાન મંદિર વારાણસીમાં એક મુખ્ય તીર્થસ્થળ છે, જેની સ્થાપના 17મી સદીમાં ગોસ્વામી તુલસીદાસ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. એવું માનવામાં આવે છે કે તેમને અહીં બજરંગબલીના સીધા દર્શન થયા હતા. આ મંદિરમાં આવવાથી ભક્તોની બધી મુશ્કેલીઓ દૂર થાય છે, તેથી જ તેને 'સંકટ મોચન' કહેવામાં આવે છે.

2. અયોધ્યાનું હનુમાન ગઢી મંદિર
અયોધ્યાની મધ્યમાં સ્થિત આ મંદિર સુધી 76 સીડીઓ ચઢીને પહોંચી શકાય છે. અહીંની વિશાળ મૂર્તિ અને ભવ્ય આરતી ભક્તોને એક અદ્ભુત આધ્યાત્મિક અનુભવ પ્રદાન કરે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે રામના રાજ્યાભિષેક પછી હનુમાનજી અહીં રોકાયા હતા.

3. પ્રયાગરાજનું હનુમાન મંદિર
ગંગા અને યમુનાના સંગમ પાસે આવેલું આ મંદિર ધાર્મિકતા તેમજ રાષ્ટ્રવાદનું પ્રતીક રહ્યું છે. અહીં ભગવાન હનુમાનની એક પ્રતિમા સૂતેલી સ્થિતિમાં છે, જે દુર્લભ માનવામાં આવે છે. અહીં આવતા ભક્તોની દરેક ઇચ્છા પૂર્ણ થાય છે.

4. મહેંદીપુર બાલાજી મંદિર, રાજસ્થાન
આ મંદિર ભૂત અને દુષ્ટ આત્માઓના અવરોધોથી મુક્તિ માટે પ્રખ્યાત છે. અહીં ખાસ પૂજા, આરતી અને હનુમાન ચાલીસાનો પાઠ કરવામાં આવે છે. દેશભરમાંથી લોકો અહીં માનસિક અને આધ્યાત્મિક શાંતિ મેળવવા માટે આવે છે.

5. સાલાસર બાલાજી મંદિર, ચુરુ
રાજસ્થાનના ચુરુ જિલ્લામાં આવેલું આ મંદિર કાળા પથ્થરથી બનેલી તેની અનોખી મૂર્તિ માટે પ્રખ્યાત છે. દર વર્ષે અહીં બાલાજી ભક્તોનો ધસારો ઉમટે છે. મંદિરની પરિક્રમા કરવાની પરંપરા ભક્તોમાં વિશેષ આદર જગાડે છે.

6. મહાવીર મંદિર, પટના
1982માં જીર્ણોદ્ધાર કરાયેલું આ મંદિર માત્ર ધર્મનું જ નહીં પરંતુ સમાજ સેવાનું પણ કેન્દ્ર છે. અહીં દરરોજ હજારો ભક્તો આવે છે અને જરૂરિયાતમંદોને મદદ કરવા માટે ઘણી યોજનાઓ પણ ચલાવવામાં આવે છે. આ મંદિર હિન્દુ શરણાર્થીઓ માટે આશ્વાસનનું કેન્દ્ર પણ રહ્યું છે.

7. જાખુ મંદિર, શિમલા
સમુદ્ર સપાટીથી 8048 ફૂટની ઊંચાઈ પર આવેલું આ મંદિર હનુમાનજીની 108 ફૂટ ઊંચી પ્રતિમા માટે પ્રખ્યાત છે. આ પ્રતિમા આખા શિમલામાંથી દેખાય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે હનુમાનજી સંજીવની ઔષધિ લઈને જતા સમયે અહીં રોકાયા હતા.

અન્ય મહત્વપૂર્ણ માહિતી:

• હનુમાન જયંતીના દિવસે ઘણી જગ્યાએ ખાસ હવન, સુંદરકાંડ, અખંડ રામાયણ અને રુદ્રાભિષેકનું પણ આયોજન કરવામાં આવે છે.
• આ દિવસે લાલ કપડાં, સિંદૂર, ચોલા, ચમેલીનું તેલ અને લાડુનું વિશેષ મહત્વ છે.
• હનુમાનજીને મુશ્કેલીઓ દૂર કરનારા દેવતા તરીકે પૂજવામાં આવે છે. તે આઠ સિદ્ધિઓ અને નવ ખજાનાના દાતા છે.
• મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક અને તમિલનાડુમાં હનુમાન જયંતિ અલગ અલગ તારીખે ઉજવવામાં આવે છે. ત્યાં તે માર્ગશીર્ષ મહિનામાં અથવા પૂર્ણિમાના દિવસે પણ ઉજવવામાં આવે છે.