CM Nitish: 20 વર્ષની 'બિહાર રાજનીતિ', શા માટે દરેક સત્તા પરિવર્તનનું કેન્દ્ર માત્ર નીતિશ કુમાર જ બન્યા?

બિહારના રાજકારણમાં નીતીશ યુગ: છેલ્લા બે દાયકામાં ગઠબંધન અને વિરોધીઓ બદલાયા, પણ CMની ખુરશી લગભગ હંમેશા નીતીશ કુમાર પાસે જ રહી, આજે 10મી વખત શપથ લઈને ભારતીય રાજનીતિમાં અનોખો રેકોર્ડ બનાવશે.

CM Nitish Oath Ceremony: છેલ્લા બે દાયકામાં બિહારની રાજનીતિએ અનેક વળાંકો લીધા છે, પરંતુ એક નામ - નીતીશ કુમાર - સતત સત્તાના કેન્દ્રમાં રહ્યું છે. આજે 20 નવેમ્બર 2025ના રોજ 10મી વખત મુખ્યમંત્રી પદના શપથ લઈને તેઓ દેશના એવા પ્રથમ નેતા બનશે, જેમણે આટલી વખત CM પદ સંભાળ્યું હોય.

નીતીશ કુમારની આ રાજકીય સફર દર્શાવે છે કે બિહારનું રાજકારણ હવે પક્ષ આધારિત ઓછું અને વ્યક્તિત્વ આધારિત વધારે બની ગયું છે, જેનું કેન્દ્ર માત્ર એક જ નેતા - નીતીશ કુમાર છે.

ઐતિહાસિક રાજકીય સફરના મુખ્ય વળાંકો

2005: લાલુ શાસનનો અંત અને નીતીશ યુગની શરૂઆત

• બદલાવ: 2005ની ચૂંટણીએ લાલુ પરિવારના 15 વર્ષના લાંબા શાસનનો અંત લાવ્યો.
• સત્તા: JDU-BJP ગઠબંધન સત્તા પર આવ્યું અને JDU સૌથી મોટી પાર્ટી બની. નીતીશ કુમાર પ્રથમ વખત મુખ્યમંત્રી બન્યા અને ત્યારથી જ બિહારમાં "નીતીશ યુગ" શરૂ થયો.

2010: 'સુશાસન બાબુ'ની છબી અને વિક્રમજનક જીત

• છબી: નીતીશ કુમાર વિકાસ, કાયદો અને વ્યવસ્થા અને સુશાસનના પ્રતીક બની ગયા. મહિલાઓ માટે 50% અનામત અને માળખાકીય સુધારાઓથી તેમની છબી મજબૂત બની.
• નતીજો: JDU-BJP ગઠબંધનને રેકોર્ડબ્રેક જીત મળી. ભાજપને વધુ બેઠકો મળી હોવા છતાં, નેતૃત્વ નીતીશ કુમારનું જ રહ્યું, જે દર્શાવે છે કે ભાજપ પણ તેમને પડકારવા તૈયાર નહોતું.

2014-15: રાજીનામા પછી 9 મહિનામાં વાપસી

• ડ્રામા: 2014ની લોકસભા ચૂંટણીમાં કારમી હાર પછી નૈતિક જવાબદારી સ્વીકારીને નીતીશ કુમારે CM પદ છોડ્યું અને જીતનરામ માંઝીને ગાદી સોંપી.
• શક્તિપ્રદર્શન: જોકે, માત્ર 9 મહિનામાં જ તેમણે ફરી સત્તામાં વાપસી કરી, જેનાથી સ્પષ્ટ થયું કે પદ પર ભલે ગમે તે હોય, સત્તાનું અસલી નિયંત્રણ નીતીશ કુમાર પાસે જ રહે છે.

2015-17: ધ્રુવ વિરોધીઓ સાથે ગઠબંધન અને મોટી પલટી

• ગઠબંધન: 2015માં નીતીશે રાજનીતિની સૌથી મોટી ચાલ ચાલી-RJD અને કોંગ્રેસ સાથે મહાગઠબંધન કરીને ભાજપને સત્તાથી દૂર રાખ્યું.
• પલટી: માત્ર બે વર્ષમાં જ તેમણે RJDથી અલગ થઈને ફરી NDAનો સાથ પકડ્યો (2017). આ રાજકીય પલટીએ સાબિત કર્યું કે ગઠબંધન કોઈ પણ હોય, ખુરશી બનાવવા અને બગાડવાનો અસલી સૂત્રધાર નીતીશ કુમાર જ છે.

2020: ઓછી બેઠકો છતાં CM

• ચમત્કાર: 2020ની ચૂંટણીમાં JDU માત્ર 43 બેઠકો પર સમેટાઈ, જ્યારે ભાજપને બમણી બેઠકો મળી. આટલી ઓછી બેઠકો છતાં મુખ્યમંત્રી પદ નીતીશને જ મળ્યું. આ ઘટનાએ ફરી સાબિત કર્યું કે બિહારમાં સત્તાનું મોડેલ 'નીતીશ ફેક્ટર' પર આધારિત છે.

2022-2025: વધુ એક પલટી અને NDAમાં પુનરાગમન

• ફેરફાર: 2022માં NDA છોડીને RJD સાથે સરકાર બનાવી. આ પ્રયોગ પણ લાંબો ન ચાલ્યો અને 2024માં તેઓ ફરી NDAમાં પાછા ફર્યા.
• સંદેશ: આ રાજકીય હલચલથી સ્પષ્ટ થઈ ગયું કે સત્તાની ચાવી હંમેશા નીતીશના હાથમાં રહે છે અને બંને મોટા ગઠબંધનો તેમને સાથે રાખવામાં જ રાજકીય સલામતી જુએ છે.

નીતીશ કુમારની રાજકીય શૈલીની જીત

નીતીશ કુમારની રાજકીય યાત્રા માત્ર પક્ષપલટાની નહીં, પરંતુ એવા કૌશલ્યની મિસાલ છે જ્યાં:

• દરેક ગઠબંધન તેમને પોતાના નેતા માનીને ચાલે છે.
• દરેક રાજકીય પરિવર્તનના કેન્દ્રમાં તેઓ જ રહે છે.
• અસ્થિર માહોલમાં જનતા પણ તેમને એક સ્થિર ચહેરો માને છે.

છેલ્લા 20 વર્ષના ઇતિહાસમાં એક જ સૂત્ર કાયમ રહ્યું છે: સમીકરણો ભલે ગમે તેટલા બદલાય, બિહારના મુખ્યમંત્રી નીતીશ કુમાર જ રહે છે.

English summary

Taking his 10th oath as CM, Nitish Kumar completes 20 years as the undisputed center of Bihar politics. Despite multiple alliance shifts (Palti), his leadership remains the core 'Nitish Factor' driving every government formation. He holds the record for the longest-serving Bihar CM.