શું છે PM, CM અને કોઈ પણ નેતાને હટાવવા સંબંધિત બિલ? આજે લોકસભામાં બિલ રજૂ કરશે મોદી સરકાર

મોદી સરકાર (Modi Government) રાજકારણમાં વધતા ગુનાહિતકરણને રોકવા માટે તૈયારી કરી રહી છે. આ ક્રમમાં, બુધવારે લોકસભામાં ત્રણ મહત્વપૂર્ણ બિલ રજૂ કરવામાં આવશે, જેમાં 130મો બંધારણ સુધારો બિલનો સમાવેશ થાય છે. આ બિલોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય PM, CM અને અન્ય મંત્રીઓ માટે કાનૂની માળખું બનાવવાનો છે.

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે મંગળવારે સાંજે લોકસભાના મહાસચિવને આ બિલ રજૂ કરવા અંગે માહિતી આપી. 130મો બંધારણ બિલ લાવવાનો સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ નાગરિકોની આશાઓ અને આકાંક્ષાઓ પૂર્ણ કરે. તેમની પાસેથી રાજકીય હિતોથી ઉપર ઉઠીને જાહેર હિત અને લોકોના કલ્યાણ માટે કામ કરવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે. તો જાણો આ બિલમાં શું જોગવાઈઓ છે?

30 દિવસથી વધુ દિવસ જેલમાં રહેશે તો જશે ખુરશી

આ પ્રસ્તાવિત બિલમાં એક મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈ છે, જો કોઈ મંત્રી અથવા માનનીય વ્યક્તિ 5 વર્ષ કે તેથી વધુ સજાપાત્ર ગંભીર ગુનામાં ધરપકડ કરવામાં આવે છે અને 30 દિવસથી વધુ સમય માટે કસ્ટડીમાં રહે છે, તો તેને 30મા દિવસે પદ પરથી દૂર કરી શકાય છે. તેમનું પદ તાત્કાલિક સમાપ્ત થઈ જશે. આ નિયમ પ્રધાનમંત્રી, રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓ અને અન્ય મંત્રીઓને પણ લાગુ પડશે.

કોને પદ પરથી દૂર કરવાનો અધિકાર હશે?

આ સ્થિતિમાં, પ્રધાનમંત્રી રાષ્ટ્રપતિને આવા મંત્રીને દૂર કરવા માટે ભલામણ કરી શકે છે. જો આવી ભલામણ ન મળે, તો તે મંત્રી આપમેળે પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દેશે. આ જોગવાઈ પ્રધાનમંત્રી પદ પર પણ લાગુ પડશે. જો તેઓ ધરપકડના 31મા દિવસ સુધીમાં રાજીનામું નહીં આપે, તો તેઓ આપમેળે પ્રધાનમંત્રી પદ પરથી હટી જશે.

શું પીએમ, મુખ્યમંત્રી કે મંત્રીની ફરીથી નિમણૂક પર પ્રતિબંધ રહેશે?

જોકે, રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા તેમને પછીથી પ્રધાનમંત્રી કે મંત્રી તરીકે ફરીથી નિમણૂક કરવા પર કોઈ પ્રતિબંધ રહેશે નહીં. આ જ નિયમ રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓ અને અન્ય મંત્રીઓને પણ લાગુ પડશે. મંત્રી પદ સંભાળતી વખતે, તેમનું ચારિત્ર્ય અને આચરણ દરેક શંકાની બહાર હોવું જોઈએ. ગંભીર ગુનાહિત કેસોમાં ધરપકડ કરાયેલ અથવા અટકાયત કરાયેલ મંત્રી બંધારણીય નૈતિકતા અને સુશાસનના સિદ્ધાંતોને ખલેલ પહોંચાડી શકે છે, જેનાથી લોકોનો તેમના પર વિશ્વાસ ઘટી શકે છે.

હાલમાં શું જોગવાઈ છે?

ગંભીર ગુનાહિત કેસમાં ધરપકડ કરાયેલા અથવા અટકાયત કરાયેલા મંત્રીને દૂર કરવા માટે વર્તમાન બંધારણમાં કોઈ સ્પષ્ટ જોગવાઈ નથી. આ ઉણપને દૂર કરવા માટે, બંધારણના અનુચ્છેદ 75, 164 અને 239AA માં સુધારા પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યા છે.

આ ત્રણ બિલ લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવશે

નોંધનીય છે કે સંસદીય બાબતોના મંત્રાલયે 20 ઓગસ્ટ માટે લોકસભા સચિવાલય સાથે શેર કરાયેલ સરકારી કામકાજની યાદીમાં ત્રણ મહત્વપૂર્ણ બિલોનો સમાવેશ કર્યો છે.

• બંધારણ (130મો સુધારો) બિલ 2025
• કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સરકાર (સુધારા) બિલ, 2025
• જમ્મુ અને કાશ્મીર પુનર્ગઠન (સુધારા) બિલ, 2025

જમ્મુ અને કાશ્મીરને રાજ્યનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે બિલ

જમ્મુ અને કાશ્મીરને રાજ્યનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવાની કોઈ ચોક્કસ યોજના નથી. લોકસભા (સંસદ ટીવી) ના ફાઇલ ફોટામાં આ સંદર્ભમાં કોઈ ચોક્કસ માહિતી આપવામાં આવી નથી. આ પ્રસ્તાવિત બિલો, જેમાં બંધારણીય સુધારો પણ શામેલ છે, અહેવાલ મુજબ, વડા પ્રધાન, કેન્દ્રીય મંત્રી, મુખ્યમંત્રી અથવા રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના મંત્રીને રાજીનામું આપવાની અથવા જો તેમની ગંભીર આરોપમાં ધરપકડ કરવામાં આવે અને ચોક્કસ સમયગાળા માટે અટકાયતમાં રાખવામાં આવે તો તેમને પદ પરથી દૂર કરવાની ફરજ પાડવામાં આવશે.

English summary

PM, CM and ministers to lose chair if jailed for 30 days, Bills to be brought in Lok Sabha