Lok Sabha Election 2024: આખરે રાહુલ ગાંધીને સમજાયું OBC વોટ બેંકનું મહત્વ

Lok Sabha Election 2024: લોકસભા ચૂંટણીની તારીખો જાહેર થઇ ગઇ છે. લોકસભા ચૂંટણીના પ્રથમ તબક્કામાં 19 એપ્રિલના રોજ 21 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની 102 બેઠકો પર મતદાન યોજાશે. નોંધનીય બાબત છે કે, 18મી લોકસભાની ચૂંટણી 19 એપ્રિલથી શરૂ થશે અને 26 એપ્રિલ, 7 મે, 13 મે, 20 મે, 25 મે અને 1 જૂન એમ કુલ સાત અલગ-અલગ તબક્કામાં મતદાન યોજાશે. જે બાદ લોકસભા ચૂંટણી માટે 4 જૂનના રોજ મતગણતરી યોજાશે.

આ વચ્ચે તમામ પાર્ટી તમામ પાર્ટીઓ મતદાતાઓને રિઝવવામાં જોડાઇ ગઇ છે, અને વધુમાં વધુ બેઠકો જીતવા માટે એડીચોટીનું જોર લગાવી રહી છે. ભારતમાં સૌથી મોટો મતદાતા ઓબીસી એટલે કે અન્ય પછાત જાતિ કેટેગરીમાં છે.

રાજદ અને સમાજ પાર્ટી જેવી સમાજવાદી પાર્ટીઓ સાથે આગળ વધી રહી છે, કોંગ્રેસ ગત એક વર્ષથી સામાજિક ન્યાય સાથે જોડાયેલા મુદ્દા સતત ઉઠાવતી રહી છે. આ મુદ્દા સાથે કોંગ્રેસ ભારતીય જનતા પાર્ટીની સરકારને ઘેરી રહી છે. આ સાથે રાહુલ ગાંધી સમગ્ર દેશમાં ફરીને વસ્તી આધારે સત્તા વહેચણીની માંગ કરી રહ્યા છે, જેનું મુખ્ય કારણ ઓબીસી વોટ બેંક છે.

ભાજપ પણ આ વાતથી અજાણ નથી. લોકસભાની ચૂંટણીની જાહેરાતના થોડા દિવસો પહેલા કર્પૂરી ઠાકુરને ભારત રત્ન આપીને અને પછી મનોહર લાલના સ્થાને ઓબીસી સમુદાયના નાયબ સિંહ સૈનીને હરિયાણામાં સરકારની કમાન સોંપીને ભાજપે OBC કાર્ડ ખેલ્યું છે. મધ્યપ્રદેશના નવા મુખ્યમંત્રી ડૉ. મોહન યાદવ બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશના OBC વર્ગને તેમના માર્ગ બદલવા માટે પહેલેથી જ પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યા છે.

રાહુલ ગાંધીને સમજાયું OBC વોટ બેંકનું મહત્વ - ઓબીસી વોટ બેંકનું મહત્વ, જે કોંગ્રેસના ઉત્તરાધિકારી તરીકે રાહુલ ગાંધીને તાજેતરના સમયમાં સમજાયું છે, તે લગભગ ચાર દાયકા પહેલા ઉત્તર પ્રદેશમાં મુલાયમ સિંહ યાદવ અને બિહારમાં લાલુ પ્રસાદને સમજાયું હતું. બંનેએ એક જ લાઇન પર આગળ વધીને રાજકારણની ફોર્મ્યુલા બદલી નાખી હતી.

આજે પણ તેમના પક્ષો જૂના માર્ગને અનુસરીને સુસંગત રહે છે. કોંગ્રેસ મોડેથી આ મુદ્દે ઝંપલાવ્યું છે. જો કોંગ્રેસે આઝાદી સમયે રાજકીય વળાંકનો અંદાજ રાખ્યો હોત, તો કદાચ આજે તે આવી સ્થિતિમાં ન હોત. ત્યારે માત્ર SC-STને જ અનામત આપવામાં આવી હતી.

વારંવાર ચૂકી ગઈ કોંગ્રેસ - હાંસિયામાં રહેતી અન્ય જાતિઓને ઓળખવા માટે કાકા કાલેલકરની અધ્યક્ષતામાં એક કમિશનની રચના કરવામાં આવી હતી. આયોગે 1955માં તેનો રિપોર્ટ પણ સુપરત કર્યો હતો, પરંતુ તેને ભોંયરામાં રાખવામાં આવ્યો હતો, અને તેને છોડી દેવામાં આવ્યો હતો. જો કોંગ્રેસની ટોચની નેતાગીરી ઇચ્છે તો તે ભલામણોનો અમલ કરી શકી હોત, અને તેને મતમાં ફેરવી શકી હોત. બીજી પહેલ 1977માં કોંગ્રેસના વિરોધમાં બનેલી જનતા સરકાર દ્વારા બીપી મંડલની અધ્યક્ષતામાં એક કમિશન બનાવીને કરવામાં આવી હતી.

પંચે 1980માં તેનો અહેવાલ સુપરત કર્યો હતો, પરંતુ કોંગ્રેસની ઈન્દિરા ગાંધી અને રાજીવ ગાંધીની સરકારોએ તેને ફાઈલોમાં દબાવી દીધી હતી. ત્રીજી પહેલ વીપી સિંહ સરકારે 1990માં મંડલ કમિશનની ભલામણોને લાગુ કરીને હાથ ધરી હતી, જે એક દાયકાથી તારણહારની રાહ જોઈ રહ્યું હતું. કોંગ્રેસ ફરી ચૂકી ગઈ હતી. વિપક્ષના નેતા તરીકે રાજીવ ગાંધીએ પણ ગૃહમાં તેનો વિરોધ કર્યો હતો.

વિવિધ રાજ્યોમાં અલગ-અલગ હોય છે ઓબીસીના મતદાનનું વલણ - આ વખતે 96.8 કરોડ મતદારો છે, જેમાંથી સૌથી વધુ સંખ્યા ઓબીસી છે. કેન્દ્રની OBC યાદીમાં કુલ 2,479 જાતિઓ છે. રાજ્યોની યાદી અલગ છે. સંખ્યાઓ પણ બદલાય છે. કેટલીક જગ્યાએ તે 50 ટકા છે, તો કેટલીક જગ્યાએ તે 10 ટકા ઓબીસી છે. વિવિધ રાજ્યોમાં આ જાતિઓના મતદાનનું વલણ અલગ-અલગ હોય છે.

નરેન્દ્ર મોદીને કેન્દ્રમાં ટોચ પર લઈ જવામાં ઓબીસીની મોટી ભૂમિકા છે. રાજ્યોમાં મુલાયમ સિંહ યાદવ, લાલુ પ્રસાદ અને નીતીશ કુમારની રાજનીતિ પણ ઓબીસી ફેક્ટરીમાંથી બહાર આવી હતી. આજે પણ ઘણા રાજ્યોમાં રાજકીય પક્ષોનું ભવિષ્ય ઓબીસી મતદારોના મૂડ પર નિર્ભર છે.

ચૂંટણી પંચ પાસે એવો કોઈ ડેટા નથી, જે કહી શકે કે ક્યા વર્ગે ક્યા પક્ષને મત આપ્યો છે, પરંતુ લોકનીતિ CSDSનો સર્વે દર્શાવે છે કે, 2009થી કોંગ્રેસના ઓબીસી વોટ ઘટી રહ્યા છે, અને બીજેપીના વોટ વધી રહ્યા છે. 2009માં ભાજપને માત્ર 22 ટકા ઓબીસી વોટ મળ્યા હતા, જે 2014માં વધીને 41 ટકા અને 2019માં 48 ટકા થઈ ગયા હતા.

English summary

Rahul Gandhi understands OBC vote bank Importance in Lok Sabha Election 2024