77મા ગણતંત્ર દિવસ પર ગુજરાતની ઝાંખી બની આકર્ષણનું કેન્દ્ર, ‘વંદે માતરમ’થી જોવા મળી તિરંગાની ઐતિહાસિક યાત્રા

Republic Day 2026: 77મા પ્રજાસત્તાક પર્વના અવસરે કર્તવ્ય પથ પર પ્રસ્તુત ગુજરાતની ઝાંખીએ 'સ્વતંત્રતાનો મંત્ર: વંદે માતરમ' વિષય દ્વારા ભારતીય રાષ્ટ્રીય ધ્વજની નિર્માણ યાત્રા, તેના બદલાતા સ્વરૂપ અને ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિને પ્રભાવશાળી રીતે રજૂ કરીને દર્શકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું.

'વંદે માતરમ' ગીતની 150મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે તૈયાર કરવામાં આવેલી આ ઝાંખીમાં સ્વદેશી, સ્વાવલંબન અને સ્વતંત્રતાની ભાવનાને જીવંત સ્વરૂપે દર્શાવવામાં આવી હતી. ઝાંખીમાં ભારતીય ધ્વજની ઉત્પત્તિથી લઈને તેના વર્તમાન સ્વરૂપ સુધીની સફરને ઐતિહાસિક ઘટનાઓ અને મહાન સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓના યોગદાન સાથે વણી લેવામાં આવી હતી.

મેડમ ભીખાઈજી કામાનો ઐતિહાસિક ધ્વજ

ઝાંખીમાં નવસારીમાં જન્મેલા વીરાંગના મેડમ ભીખાઈજી કામા દ્વારા ડિઝાઇન કરાયેલા તે ઐતિહાસિક ધ્વજને વિશેષ રૂપે પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યો હતો, જેના પર 'વંદે માતરમ' અંકિત હતું. આ એ જ ધ્વજ છે જે તેમણે વર્ષ 1907માં પેરિસમાં વિદેશી ધરતી પર પ્રથમવાર લહેરાવ્યો હતો. મેડમ કામાની ધ્વજ લહેરાવતી અર્ધ-પ્રતિમાની નીચે બંધારણમાં સૂચિબદ્ધ તમામ ભારતીય ભાષાઓમાં 'વંદે માતરમ' લખવામાં આવ્યું હતું, જે રાષ્ટ્રીય એકતા અને સાંસ્કૃતિક વિવિધતાનું પ્રતીક બન્યું હતું.

રાષ્ટ્રીય ધ્વજની વિકાસ યાત્રા

ઝાંખીના મધ્ય ભાગમાં ભારતીય ત્રિરંગાની વિકાસ યાત્રા દર્શાવવામાં આવી હતી.

• 1906: કોલકાતાના પારસી બાગાનમાં પ્રથમવાર 'વંદે માતરમ' લખેલો ધ્વજ લહેરાવાયો.
• 1917: હોમરૂલ આંદોલન દરમિયાનનો ધ્વજ.
• 1921: વિજયવાડામાં પિંગલી વેંકૈયા દ્વારા તૈયાર કરાયેલ ધ્વજ.
• 1931: ચરખાવાળા ત્રિરંગા સુધીની સફર.
• 22 જુલાઈ 1947: બંધારણ સભા દ્વારા ચરખાના સ્થાને 'ધર્મ ચક્ર' (અશોક ચક્ર) સાથે વર્તમાન ત્રિરંગાને અપનાવવાની ઐતિહાસિક ઘટના.

ગાંધીજી અને આત્મનિર્ભર ભારતનો સંદેશ

ઝાંખીના અંતિમ ભાગમાં મહાત્મા ગાંધીને ચરખા અને વિશાળ ધર્મ ચક્ર સાથે દર્શાવવામાં આવ્યા હતા, જે સ્વદેશી અને સ્વાવલંબનનું પ્રતીક છે. વર્તમાન સમયમાં આ મૂલ્યોને 'આત્મનિર્ભર ભારત' અભિયાન દ્વારા આગળ વધારવાના પ્રયાસોને પણ રેખાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા.

સાંસ્કૃતિક પ્રસ્તુતિમાં 'રાષ્ટ્રીય શાયર' ઝવેરચંદ મેઘાણી રચિત પ્રસિદ્ધ ગીત 'કસુંબીનો રંગ' ની લય પર કલાકારોએ નૃત્ય કરી દેશભક્તિનું વાતાવરણ સર્જ્યું હતું.

પરેડની અન્ય મુખ્ય વિશેષતાઓ

• યુરોપિયન યુનિયનના અતિથિઓ: આ વર્ષે યુરોપિયન કમિશનના પ્રમુખ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેન અને યુરોપિયન કાઉન્સિલના પ્રમુખ એન્ટોનિયો કોસ્ટા મુખ્ય અતિથિ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
• સાયલન્ટ વોરિયર્સ: પ્રથમ વખત પરેડમાં પ્રાણીઓએ પણ ભાગ લીધો હતો, જેમાં બેક્ટ્રિયન ઊંટ, સિયાચીન ગ્લેશિયરમાં કાર્યરત ખચ્ચર, શિકારી પક્ષીઓ અને સૈન્ય શ્વાન દળ (Army Dogs) સામેલ હતા.
• ગુજરાતનું ગૌરવ સિમરન બાલા: CRPFની પુરુષ ટુકડીનું નેતૃત્વ 26 વર્ષીય આસિસ્ટન્ટ કમાન્ડન્ટ સિમરન બાલાએ કર્યું હતું. સિમરને ગાંધીનગરની સરકારી મહિલા કોલેજમાંથી સ્નાતક પૂર્ણ કર્યું હોવાથી ગુજરાત માટે આ ગૌરવની ક્ષણ હતી.
• નવો ફોર્મેટ: ભારતીય સેનાએ પ્રથમ વખત 'બેટલ એરે' (Battle Array) ફોર્મેટમાં રણભૂમિની વ્યૂહરચનાની ઝલક બતાવી હતી.

English summary

Gujarat Tableau at Republic Day 2026: Tracing the Historic Journey of the Tricolour via ‘Vande Mataram’