New Education Policy : નવા સ્કૂલિંગ સિસ્ટમમાં હશે 4 સ્ટેઝ, જાણો નવી શિક્ષણ નીતિ

New Education Policy : રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ હેઠળ શાળા શિક્ષણને લઇને ઘણા બધા બદલાવ કરવામાં આવી રહ્યા છે. શિક્ષણના માળખું જે પહેલા 10 + 2 હતું, તે હવે ફોર સ્ટેઝ પર ચાલશે. શિક્ષણ નીતિમાં મોટા બદલાવ કરવામાં આવ્યા છે. શિક્ષા નીતિમાં હવે 5+3+3+4નું સ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.

સરકાર તરફથી એજ્યુકેશન પોલિસીનો અમલ કરતી વખતે શાળાના શિક્ષણમાં ફેરફાર કરવાનું જણાવાયું હતું. તેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, બાળકોને હવે રૂટિન લર્નિંગને બદલે એક્સપેરિઅન્ટલ લર્નિંગ દ્વારા શીખવવામાં આવશે.

5 + 3 + 3 + 4 ચોગ્ગાનું માળખું

આ એક નવું માળખું બનાવવા વિશે વાત કરે છે, જે 3 વર્ષથી 18 વર્ષની વયના બાળકો માટે ચાર તબક્કાનું (5 + 3 + 3 + 4) માળખું છે. આમાં 5 એટલે પાયાનું વર્ષ. આ પણ 2 ભાગોમાં વહેંચાયેલું છે.

5 એટલે કે, પ્રથમ તબક્કો જે 3 વર્ષ આંગણવાડી અથવા પૂર્વશાળાનો છે, જ્યારે બાકીના બે વર્ષ પ્રાથમિક શાળામાં રહેશે. તેમાં 5 પછી 3 છે. 3 જેમાં એક સાથે 1 થી 2 ગ્રેડનો સમાવેશ થશે.

આગામી 3 વિશે વાત કરતી વખતે, તે ગ્રેડ 3 થી 5 માં વહેંચાયેલું છે. આ પછી ફરીથી તેમાં 3 એટલે કે ધોરણ 6 થી 8 નો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. પછી છેલ્લો 4 છે. 4 વર્ષ જે ગ્રેડ 9 થી 12 માં વિભાજિત છે.

ફાઉન્ડેશન સ્ટેજ

આ એક બેઇઝિક સ્ટેજ છે. આમાં, બાળક પૂર્વ-પ્રાથમિકને આવરી લેતા ધોરણ 2 સુધી પહોંચશે. રમત-ગમત દ્વારા બાળકને રીતભાત, રીતભાત, વ્યક્તિગત અને જાહેર સ્વચ્છતા શીખવવામાં આવશે.

પ્રિપેરેટરી સ્ટેજ

આ તબક્કામાં વર્ગ 3 થી 5 આવરી લેવામાં આવશે. હવે રમત આધારિત શિક્ષણમાં પરિવર્તન આવશે. જેમાં વાંચન, લેખનની સાથે સાથે કલા, ભાષા, વિજ્ઞાન અને ગણિત જેવા વિષયોમાં બાળકને તૈયાર કરવામાં આવશે.

મિડલ સ્ટેજ

આ તબક્કામાં ધોરણ 6 થી 8 આવરી લેવામાં આવશે. બાળકને વિજ્ઞાનની સાથે સાથે સામાજિક વિજ્ઞાન અને માનવતા જેવા વિષયો પણ શીખવવામાં આવશે.

સેકન્ડરી સ્ટેજ

છેલ્લું સ્ટેજ હોવા સાથે, આ સ્ટેજમાં બાળકોને વિષય પસંદ કરવાનો વિકલ્પ મળશે. આ સાથે બાળકોના પ્રોફેશનલ નોલેજ પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવશે.

પ્રારંભિક અને મધ્યમ તબક્કામાં 40 મિનિટના પિરિયડ

પ્રિપેરેટરી અને મિડલ સ્ટેજમાં દરેક અઠવાડિયે 25 - મિનિટની એસેમ્બલીથી શરૂ થવું જોઈએ. આમાં એક પિરિયડ્સ 40 મિનિટનો હશે. આ પછી, એક વિષયમાંથી બીજા વર્ગમાં અભ્યાસની તૈયારી માટે 5 મિનિટનો બ્રેક સમય પણ આપવામાં આવશે.

સમયપત્રકમાં 15 મિનિટ નાસ્તા બ્રેક અને 45 મિનિટનો લંચ બ્રેક પણ રાખવામાં આવશે. આ સિવાય શનિવારના રોજ વિધાનસભા પણ નહીં થાય.

વિદ્યાર્થીને ધોરણ 6 થી વ્યાવસાયિક જ્ઞાન મળશે

નવી શિક્ષણ નીતિ હેઠળ છઠ્ઠા ધોરણથી જ વિદ્યાર્થીઓના કૌશલ્ય પર ધ્યાન આપવામાં આવશે. જેમાં બાળકોને વ્યાવસાયિક જ્ઞાન સાથે વ્યાવસાયિક શિક્ષણ આપવામાં આવશે. આ સાથે બાળકો માટે ઈન્ટર્નશીપ પણ કરવામાં આવશે.

સેકન્ડરીમાં વધારાના સંવર્ધન સમયગાળાનો પણ સમાવેશ થાય છે

બીજી તરફ જો આપણે ધોરણ 9 બાદ વાત કરીએ, તો ત્યાં 25 મિનિટની એસેમ્બલી હશે, જ્યારે 50 મિનિટનો સમયગાળો હશે, જો આપણે તેમાં બ્લોક પિરિયડ ઉમેરીશું, તો તેનો સમય 100 મિનિટ થશે.

સેકન્ડરી સ્ટેજમાં લંચ બ્રેકનો સમય વધારીને 55 મિનિટ કરવામાં આવશે. આ સાથે, વધારાના સંવર્ધન સમયગાળાનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવશે, જેના માટે શાળાના દિવસો લંબાવવામાં આવ્યા છે.

ધોરણ 9 થી 12 સુધીના વિષયોને 8 જૂથોમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે

છેલ્લા 4 વર્ષ પણ બાળકો માટે ખૂબ જ ખાસ રહેશે. કારણ કે, આમાં બાળકોને મનપસંદ વિષય પસંદ કરવાનો વિકલ્પ મળશે. જેને 8 જૂથમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે. જેમાં માનવતા, ગણિત-કમ્પ્યુટિંગ, વ્યવસાયિક શિક્ષણ, કલા, શારીરિક શિક્ષણ, વિજ્ઞાન, સામાજિક વિજ્ઞાન અને આંતર-શિસ્ત વિષયોનો સમાવેશ થાય છે.

અભ્યાસક્રમને લવચીક બનાવવાનો પ્રયાસ

સરકાર દ્વારા આ નવા ફોર્મ્યુલાના આધારે શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુગમતા લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. કેન્દ્રીય માનવ સંસાધન વિકાસ મંત્રી રમેશ પોખરિયાલે જણાવ્યું હતું કે, આ ફેરફારો બાદ અભ્યાસક્રમ લવચીકતા પર આધારિત હશે, જેમાં વિદ્યાર્થીઓ શક્ય તેટલી વહેલી તકે નવી વસ્તુઓ શીખી શકશે. આ સાથે જ તેમને કાર્યક્રમો શીખવાની તક પણ મળશે.

વર્તમાન શિક્ષણ નીતિ 1986માં તૈયાર કરાઇ હતી

હાલમાં કાર્યરત શિક્ષણ નીતિ વર્ષ 1986 માં તૈયાર કરવામાં આવી હતી અને વર્ષ 1992 માં તેમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. આ પછી 2014ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા ભારતીય જનતા પાર્ટી દ્વારા આ મુદ્દાને મેનિફેસ્ટોમાં સામેલ કરવામાં આવ્યો હતો.

ઉલ્લેખનીય છે કે, અગાઉ સરકારી શાળાઓમાં પ્રી-સ્કૂલિંગ ન હતું. ધોરણ 1 થી 10 સુધી, સામાન્ય શિક્ષણ હતું, જ્યારે ધોરણ 11 માં આવતા, વિદ્યાર્થીઓ પાસે વિષય પસંદ કરવાનો વિકલ્પ હતો.

English summary

There will be 4 stages in the new schooling system, know the new education policy