ભારતમાં વક્ફની વિશાળ સંપત્તિ: જાણો, કયા રાજ્યમાં કેટલી જમીન?

ભારતમાં વક્ફ બોર્ડની સંપત્તિઓની કુલ સંખ્યા અને તેનું ક્ષેત્રફળ નોંધપાત્ર છે. તાજેતરના આંકડા અનુસાર, દેશભરમાં વક્ફ બોર્ડ પાસે 8.72 લાખ નોંધાયેલી સંપત્તિઓ છે, જે 38 લાખ એકરથી વધુ જમીન પર ફેલાયેલી છે.

આ માહિતી વક્ફ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ ઓફ ઈન્ડિયા (WAMSI) પોર્ટલ પરથી પ્રાપ્ત થઈ છે. આ સંપત્તિઓમાંથી ગુજરાત રાજ્યનો પણ નોંધપાત્ર હિસ્સો છે, જેની વિગતો નીચે મુજબ છે.

રાજ્ય વકફ મિલકતોની સંખ્યા

1. ઉત્તર પ્રદેશ 2,32,547
2. પશ્ચિમ બંગાળ 80,480
3. પંજાબ 75,965
4. તમિલનાડુ 66,092
5. કર્ણાટક 62,830
6. કેરળ 53,282
7. તેલંગાણા 45,682
8. ગુજરાત 39,940
9. મધ્ય પ્રદેશ 33,472
10. રાજસ્થાન 30,895

ગુજરાતમાં વક્ફ બોર્ડ પાસે 39,940 સંપત્તિઓ નોંધાયેલી છે, જે રાજ્યના કુલ વિસ્તારના હિસ્સા તરીકે નોંધપાત્ર છે. આ સંપત્તિઓમાં ખેતીની જમીન, દરગાહ, મસ્જિદો, મદરેસા અને અન્ય ઉપયોગો માટેની જગ્યાઓનો સમાવેશ થાય છે.

જો કે, ગુજરાતમાં વક્ફની જમીનનું ચોક્કસ ક્ષેત્રફળ જાહેર આંકડાઓમાં સ્પષ્ટ રીતે ઉલ્લેખિત નથી, પરંતુ રાજ્યમાં તેની હાજરી નોંધપાત્ર છે. ગુજરાતના કેટલાક જિલ્લાઓમાં વક્ફની સંપત્તિઓનું સર્વેક્ષણ અને નોંધણી હજુ પણ પ્રગતિમાં છે, જેના કારણે આંકડાઓમાં વધુ સ્પષ્ટતાની જરૂર છે.

વક્ફ બોર્ડ ભારતમાં ત્રીજું સૌથી મોટું જમીન ધારક માનવામાં આવે છે, જે ભારતીય રેલવે અને સંરક્ષણ વિભાગ પછી આવે છે. આ સંપત્તિઓનું મૂલ્ય આશરે 1.2 લાખ કરોડ રૂપિયા હોવાનું અંદાજવામાં આવે છે.

ગુજરાતમાં પણ આ સંપત્તિઓ ધાર્મિક અને સામાજિક કાર્યો માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે, પરંતુ તેના સંચાલન અને દુરુપયોગ અંગે સમયાંતરે વિવાદો પણ ઉભા થયા છે.

હાલમાં, કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વક્ફ (સંશોધન) બિલ, 2024 પર ચર્ચા ચાલી રહી છે, જેનો ઉદ્દેશ વક્ફ સંપત્તિઓના સંચાલન અને નિયમનમાં સુધારો લાવવાનો છે.

આ બિલમાં સંપત્તિઓની નોંધણી ફરજિયાત કરવી, પારદર્શિતા વધારવી અને દુરુપયોગ રોકવાના પ્રયાસોનો સમાવેશ થાય છે. ગુજરાતમાં પણ આ નવા નિયમોની અસર જોવા મળશે, જેનાથી સ્થાનિક સ્તરે સંપત્તિની ખરાઈ અને ઉપયોગ પર પ્રકાશ પડશે.

ભારતમાં વક્ફની જમીનનું વિતરણ અને તેનું સંચાલન એક જટિલ મુદ્દો છે. ગુજરાતમાં 39,940 સંપત્તિઓ સાથે વક્ફ બોર્ડની મહત્ત્વની હાજરી છે, પરંતુ તેના સંપૂર્ણ ક્ષેત્રફળ અને ઉપયોગની વધુ માહિતી માટે સર્વેક્ષણની જરૂર છે. આગામી સમયમાં વક્ફ સંશોધન બિલના અમલથી આ મુદ્દે વધુ સ્પષ્ટતા આવવાની આશા છે.