કોણ બનશે ભારતના આગામી ઉપરાષ્ટ્રપતિ? વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ પદની રેસમાં 5 નેતાઓના નામ આગળ, ફાઈનલ નિર્ણય મોદીના હાથમાં

Updated: Friday, August 1, 2025, 17:51 [IST]

Who will be next Vice President of India: ભારતના આગામી ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીની તારીખ નક્કી થઈ ગઈ છે. ચૂંટણી પંચ (ECI) એ જાહેરાત કરી છે કે ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી 9 સપ્ટેમ્બર 2025ના રોજ થશે. નામાંકન માટેની છેલ્લી તારીખ 21 ઓગસ્ટ રાખવામાં આવી છે અને મત ગણતરી પણ 9 સપ્ટેમ્બરના રોજ કરવામાં આવશે.

આ ચૂંટણી ત્યારે જરૂરી બની ગઈ જ્યારે ભૂતપૂર્વ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જગદીપ ધનખડે 21 જુલાઈ 2025ના રોજ પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું, જ્યારે તેમનો કાર્યકાળ હજુ બાકી હતો. આવી સ્થિતિમાં, હવે પ્રશ્ન એ ઉભો થઈ રહ્યો છે કે ભારતના આગામી ઉપરાષ્ટ્રપતિ કોણ હશે? ચાલો જાણીએ કે આ રેસમાં કયા સંભવિત ચહેરાઓ સૌથી વધુ ચર્ચામાં છે.

🔹 1. હરિવંશ સિંહ (69 વર્ષ) (Harivansh Singh)

રાજ્યસભાના ઉપાધ્યક્ષ હરિવંશ સિંહનું નામ ઉપરાષ્ટ્રપતિની રેસમાં સૌથી આગળ હોવાનું કહેવાય છે. તેઓ જનતા દળ (યુનાઇટેડ) ના રાજ્યસભા સાંસદ છે અને 2020થી આ પદ પર છે. હાલમાં તેઓ અસ્થાયી રૂપે રાજ્યસભાના અધ્યક્ષની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. તેમને સરકારની નજીક માનવામાં આવે છે. જોકે, રિપોર્ટમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે આ વખતે ઉપરાષ્ટ્રપતિ ભાજપમાંથી હશે અને આ વાત NDAના સાથી પક્ષોને પણ કહેવામાં આવી છે.

🔹 2. વીકે સક્સેના (67 વર્ષ) (VK SAXENA)

દિલ્હીના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર વીકે સક્સેના પણ આ પદ માટે રેસમાં છે. દિલ્હી સરકાર અને ઉપરાજ્યપાલ વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે તેઓ હેડલાઇન્સમાં રહ્યા છે. એવું અનુમાન લગાવવામાં આવી રહ્યું છે કે તેમને ટૂંક સમયમાં "મોટી ભૂમિકા" પર મોકલવામાં આવી શકે છે.

🔹 3. મનોજ સિંહા (66 વર્ષ) (MANOJ SINHA)

જમ્મુ અને કાશ્મીરના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર મનોજ સિંહાનો કાર્યકાળ 6 ઓગસ્ટના રોજ સમાપ્ત થઈ રહ્યો છે. તેઓ અગાઉ રેલ્વે રાજ્યમંત્રી રહી ચૂક્યા છે અને ઉત્તર પ્રદેશથી આવે છે. કલમ 370 દૂર કર્યા પછી, તેમણે જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં વહીવટી સ્થિરતા લાવી, પરંતુ તાજેતરની પહેલગામ આતંકવાદી ઘટના માટે તેમની ટીકા પણ થઈ રહી છે.

🔹 4. રામનાથ ઠાકુર (75 વર્ષ) (Ram Nath Thakur)

પૂર્વ મુખ્યમંત્રી કરપુરી ઠાકુરના પુત્ર અને કેન્દ્રમાં કૃષિ રાજ્યમંત્રી રામનાથ ઠાકુરનું નામ પણ મુખ્ય રીતે સામે આવ્યું છે. તેઓ નાઈ (અત્યંત પછાત વર્ગ) માંથી આવે છે. બિહારની ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને તેમનું નામ રાજકીય રીતે મહત્વપૂર્ણ અને વ્યૂહાત્મક માનવામાં આવી રહ્યું છે.

🔹 5. નીતિશ કુમાર (74 વર્ષ) (NITISH KUMAR)

બિહારના મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમારનું નામ પણ ચર્ચામાં છે, જોકે તેમની શક્યતા ઓછી માનવામાં આવે છે. કેટલાક લોકો માને છે કે તેમને સન્માનજનક વિદાય આપીને ઉપરાષ્ટ્રપતિ બનાવી શકાય છે, પરંતુ બિહારની ચૂંટણી પહેલા તેમને દૂર કરવાથી ભાજપ અને નીતિશ બંને માટે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે.

🔹 6. આરિફ મોહમ્મદ ખાન (73 વર્ષ) (Arif Mohammad Khan)

હાલમાં, બિહારના રાજ્યપાલ આરિફ મોહમ્મદ ખાન પણ આ રેસમાં છે. તેઓ અગાઉ કોંગ્રેસ અને જનતા દળના સાંસદ રહી ચૂક્યા છે. તેમણે 1986માં શાહ બાનો કેસના મુદ્દે કોંગ્રેસ છોડી દીધી હતી.

🔹 7. યાદીમાં કેટલાક કેન્દ્રીય મંત્રીઓના નામ પણ છે

કેટલાક અહેવાલોમાં આ નેતાઓના નામ પણ સામે આવ્યા છે. રાજનાથ સિંહ અને જેપી નડ્ડા, બંને ભાજપના વરિષ્ઠ નેતાઓ છે. કોંગ્રેસના નેતા શશી થરૂરનું નામ પણ સામે આવ્યું છે, પરંતુ જો તેઓ ઉપરાષ્ટ્રપતિ બનવા માંગતા હોય, તો તેમણે લોકસભા સભ્યપદ છોડવું પડશે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિ પદ માટે આ બધા નામોની ચર્ચા થઈ રહી છે, પરંતુ એ પણ શક્ય છે કે ભાજપ ફરી એકવાર આશ્ચર્યજનક ચહેરો સામે લાવી શકે, જેમ કે તેણે અગાઉ પણ કર્યું છે. જ્યાં સુધી સત્તાવાર જાહેરાત ન થાય ત્યાં સુધી નવા નામોની ચર્ચા થતી રહેશે.

🔴 રિપોર્ટમાં દાવો: ભાજપના નેતા આગામી ઉપરાષ્ટ્રપતિ હશે, મોદી લગાવશે અંતિમ મહોર

મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, NDAએ નક્કી કર્યું છે કે ઉપરાષ્ટ્રપતિ પદ માટે ઉમેદવાર ફક્ત ભાજપનો હશે. નામ અંગેનો અંતિમ નિર્ણય પીએમ નરેન્દ્ર મોદી લેશે. જોકે, આમાં RSSનો અભિપ્રાય પણ લેવામાં આવશે.

સૂત્રો કહે છે કે નવા ઉપરાષ્ટ્રપતિ એક અનુભવી ચહેરો હશે જેમને બંધારણ, સંસદ અને ભાજપની વિચારધારાની ઊંડી સમજ હશે, જે રાજ્યસભામાં સરકારના એજન્ડાને મજબૂતીથી આગળ ધપાવી શકે છે. JD(U) અને TDP જેવા સાથી પક્ષોના નેતાઓ ઉપરાષ્ટ્રપતિ પદની રેસમાં નથી. સૂત્રોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નિર્ણય ભાજપનો હશે અને NDAના તમામ ઘટકો તેને સમર્થન આપશે.

🔴 Vice presidential election Schedule ઉપરાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી 2025 સમયપત્રક

ઉપરાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી માટે ભારતીય ચૂંટણી પંચ દ્વારા આ કાર્યક્રમ બહાર પાડવામાં આવ્યો છે.

ચૂંટણી પંચ દ્વારા જાહેરનામું બહાર પાડવાની તારીખ: 07 ઓગસ્ટ 2025 (ગુરુવાર)
નોમિનેશન ભરવાની છેલ્લી તારીખ: 21 ઓગસ્ટ 2025 (ગુરુવાર)
નોમિનેશન પત્રોની ચકાસણીની તારીખ: 22 ઓગસ્ટ 2025 (શુક્રવાર)
નોમિનેશન પાછું ખેંચવાની છેલ્લી તારીખ: 25 ઓગસ્ટ 2025 (સોમવાર)
મતદાનની તારીખ: 09 સપ્ટેમ્બર 2025 (મંગળવાર)
મતદાનનો સમય: સવારે 10:00 થી સાંજે 5:00 વાગ્યા સુધી
ગણતરીની તારીખ: 09 સપ્ટેમ્બર 2025 (મંગળવાર)

🔴 ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિની પસંદગી કેવી રીતે થાય છે?

ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિની પસંદગી લોકો દ્વારા સીધી રીતે નહીં, પરંતુ એક ચૂંટણી મંડળ (Electoral College) દ્વારા થાય છે. આ ચૂંટણી બંધારણના અનુચ્છેદ 66 (1) અનુસાર થાય છે.

▶️ ચૂંટણી મંડળ (Electoral College) કોણ છે?

ઉપરાષ્ટ્રપતિની પસંદગી સંસદના બંને ગૃહો (લોકસભા અને રાજ્યસભા) ના સભ્યો દ્વારા થાય છે:
રાજ્યસભાના ચૂંટાયેલા અને નામાંકિત સભ્યો
લોકસભાના ચૂંટાયેલા સભ્યો
રાજ્ય વિધાનસભાના સભ્યો આ ચૂંટણીમાં ભાગ લેતા નથી, જ્યારે તેઓ રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં ભાગ લે છે.

▶️ કેવી રીતે થાય મતદાન છે?

આ ચૂંટણી ગુપ્ત મતદાન (Secret Ballot) દ્વારા થાય છે.
આમાં, પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વ પ્રણાલી (Proportional Representation System) અપનાવવામાં આવે છે.
Single Transferable Vote Systemનો ઉપયોગ થાય છે, એટલે કે, દરેક સાંસદ તેની પ્રાથમિકતા અનુસાર મતદાન કરે છે.
સાંસદો કોઈપણ પક્ષના વ્હીપથી બંધાયેલા નથી, એટલે કે, તેઓ તેમની ઇચ્છા મુજબ મતદાન કરી શકે છે.

▶️ ઉપરાષ્ટ્રપતિ બનવા માટે લાયકાત શું હોવી જોઈએ?

ઉમેદવાર ભારતનો નાગરિક હોવો જોઈએ
ઓછામાં ઓછી 35 વર્ષની ઉંમર હોવી જોઈએ
રાજ્યસભાના સભ્ય બનવા માટે લાયક હોવો જોઈએ.

▶️ શું ભૂતપૂર્વ ઉપરાષ્ટ્રપતિ ફરીથી ચૂંટણી લડી શકે છે?

હા, બંધારણમાં એવો કોઈ પ્રતિબંધ નથી કે કોઈ વ્યક્તિ ફક્ત એક જ વાર ઉપરાષ્ટ્રપતિ બની શકે. તે સતત અથવા થોડા વર્ષો પછી અનેક વખત ચૂંટણી લડી શકે છે.

▶️ 2025ની ચૂંટણી કોણ જીતી શકે છે? (સંખ્યાઓનો ખેલ)

હાલમાં લોકસભા અને રાજ્યસભામાં કુલ 786 સાંસદો છે. (6 બેઠકો ખાલી છે)
કોઈપણ ઉમેદવારને જીતવા માટે ઓછામાં ઓછા 394 મતોની જરૂર પડશે.

NDA (સરકારી ગઠબંધન) પાસે 422 મત છે -

લોકસભા: 293 સાંસદ
રાજ્યસભા: 129 સાંસદ

એટલે કે, NDA ઉમેદવારની જીત નિશ્ચિત માનવામાં આવે છે.

▶️ ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી સાથે સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ બાબતો?

ઉપરાષ્ટ્રપતિની પસંદગી ગુપ્ત મતદાન દ્વારા સાંસદો દ્વારા કરવામાં આવે છે. રાજ્ય વિધાનસભાઓની આમાં કોઈ ભૂમિકા નથી. આ ચૂંટણી ખાસ મતદાન પ્રણાલી દ્વારા કરવામાં આવે છે. 35 વર્ષથી વધુ ઉંમરનો અને રાજ્યસભાનો સભ્ય બનવા માટે લાયક કોઈપણ નાગરિક ઉપરાષ્ટ્રપતિ બની શકે છે. આ વખતે NDA પાસે બહુમતી છે, તેથી તેમનો ઉમેદવાર સરળતાથી જીતી શકે છે.