ઓડિશામાં બીજેપી-બીજેડી વચ્ચેનું રાજકિય ગણિત કોને ફાયદો કરાવશે?

ઓડિશામાં બીજેપી અને બીજુ જનતા દળ વચ્ચે ગઠબંધન થઈ શક્યુ નથી. અહેવાલો છે કે બન્ને એકલા ચૂંટણી લડશે.

બંને પક્ષોના વરિષ્ઠ નેતાઓની બેઠકમાં ગઠબંધન અંગે ચર્ચા થઈ પરંતુ પછી બેઠક વહેંચણીના કારણે મામલો અટકી ગયો. કેટલી બેઠકો પર કોણ ચૂંટણી લડશે તે અંગેની ચર્ચાઓ અને દબાણની રાજનીતિનો સમયગાળો ચાલુ રહ્યો અને હવે લાગે છે કે જે ગઠબંધન પર મહોર મારવાની અણી પર હતી તે કદાચ હવે શક્ય નહીં બને.

ઓડિશામાં ભાજપના નેતાઓ નિવેદન આપી રહ્યા છે કે ભાજપ એકલા હાથે ચૂંટણી લડશે. જો કે હજુ સુધી સત્તાવાર રીતે કંઈ કહેવામાં આવ્યું નથી.

બંને પક્ષો શક્ય તેટલી વધુ બેઠકો પર ચૂંટણી લડવા માંગે છે. ઓડિશામાં લોકસભા ચૂંટણીની સાથે વિધાનસભાની ચૂંટણી પણ યોજાવાની છે. લોકસભા અને વિધાનસભાની બંને ચૂંટણી ગઠબંધન કરીને લડવા અંગે ચર્ચા થઈ હતી. જો બીજેપી અને બીજેડી ગઠબંધન કરીને ચૂંટણી લડ્યા હોત તો આ બંને પાર્ટીઓ 15 વર્ષ પછી એકસાથે આવી હોત.

ભાજપ અને બીજેડી 1998 થી 2009 સુધી સાથે હતા. જ્યારે અટલ બિહારી વાજપેયી કેન્દ્રમાં સત્તા પર હતા ત્યારે બીજેડી નેતા નવીન પટનાયક તે સરકારમાં સ્ટીલ અને ખાણ મંત્રી હતા. 1998ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપ-બીજેડી ગઠબંધને 21 લોકસભા બેઠકોમાંથી 17 બેઠકો જીતી હતી.

1999માં થયેલી ચૂંટણીમાં આ ગઠબંધનને 19 બેઠકો મળી હતી. 2004ની લોકસભા ચૂંટણીમાં, ગઠબંધને ઓડિશામાં 21માંથી 18 બેઠકો જીતી હતી.

બીજેડીનું 11 વર્ષથી વધુ સમયથી બીજેપી સાથે ગઠબંધનમાં હતું, 2009ની લોકસભાની ચૂંટણી પહેલા બીજેપીથી દૂર થઈને NDAમાંથી બહાર નીકળી ગઈ હતી. છેલ્લી લોકસભા ચૂંટણી પર નજર કરીએ તો ભાજપે એકલા હાથે ચૂંટણી લડી હતી અને 21માંથી 8 બેઠકો જીતી હતી. 12 બેઠકો બીજેડીને ગઈ અને એક બેઠક કોંગ્રેસના ઉમેદવારે જીતી હતી.

હાલમાં ઓડિશા વિધાનસભામાં ભાજપના 23 ધારાસભ્યો છે. બીજેડી એનડીએથી અલગ થઈ હોવા છતાં મોદી સરકાર દરમિયાન બીજેડીએ ભાજપ સાથેના સંબંધો બગાડ્યા નથી. ભાજપ સંસદમાં તેના મહત્વાકાંક્ષી બિલ લાવે ત્યારે બીજેડીએ તેનું સમર્થન કર્યું હતું.
બીજેપી અને બીજેડી વચ્ચે સમજૂતી હતી અને હવે લોકસભાની ચૂંટણી પહેલા ફરી એકસાથે આવવાનો ફાયદો બંને પક્ષોને દેખાઈ રહ્યો છે.

આ વખતે ભાજપે પોતાના માટે 370 અને NDA માટે 400 બેઠકો જીતવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે. આ ઉપરાંત ભાજપનો ટાર્ગેટ 50% વોટ મેળવવાનો પણ છે. તેથી ભાજપ પોતાના અલગ થયેલા સાથીઓને એકસાથે લાવવાનું કામ કરી રહ્યું છે.

ભાજપ નથી ઈચ્છતું કે જે રાજ્યોમાં પ્રાદેશિક પક્ષો મજબૂત છે ત્યાં ભાજપના મતોનું વિભાજન થાય અને વિપક્ષી ગઠબંધનને પોતાનું સ્થાન બનાવવાનો મોકો મળે. તેથી ભાજપ અલગ-અલગ રાજ્યોમાં મજબૂત પ્રાદેશિક પક્ષોને એનડીએમાં જોડી રહ્યું છે.

બીજેડી સાથે ભાજપનો ભૂતકાળનો અનુભવ પણ સારો છે. જ્યારે પણ બંને એકસાથે ચૂંટણી લડ્યા છે ત્યારે તેઓ લગભગ 50% વોટ સુધી પહોંચી ગયા છે. તેમજ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને બીજેડી ચીફ નવીન પટનાયક વચ્ચેના સંબંધો પણ સારા છે.

બીજેડી 25 વર્ષથી સતત ઓડિશામાં સત્તામાં છે અને હવે તે નથી ઈચ્છતું કે તેની સંભાવનાઓ એન્ટી ઈન્કમ્બન્સીથી પ્રભાવિત થાય.

English summary

Who will benefit from the political math between BJP-BJD in Odisha?