ભારતીય કફ સિરપ પર કેમ ઉઠી રહ્યાં છે સવાલ? જાણો

વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (ડબ્લ્યુએચઓ) એ 7 ઓગસ્ટ, 2023 ના રોજ ફરી એકવાર ઈરાકમાં ભારતીય કફ સિરપની બેચને સબસ્ટાન્ડર્ડ જાહેર કરી છે. ડબ્લ્યુએચઓ કહે છે કે બેચમાં ડાયેથિલિન અને ઇથિલિન ગ્લાયકોલ સ્વીકાર્ય મર્યાદા કરતાં વધી જાય છે. જેને લઈને ઈરાકમાં કફ સિરપને લઈને એલર્ટ જારી કરવામાં આવ્યું છે.

WHOએ કહ્યું છે કે આ સીરપમાં દૂષિત કેમિકલ મળી આવ્યા છે. વાસ્તવમાં ગયા વર્ષે બનાવેલ આ કોલ્ડ આઉટ સીરપનો ઉપયોગ કરવો અસુરક્ષિત છે. ખાસ કરીને બાળકો, તે ગંભીર બીમારીનું કારણ બની શકે છે અથવા મૃત્યુની સંભાવના છે.

જ્યારે આ કોલ્ડ આઉટ સીરપ (પેરાસીટામોલ અને ક્લોરફેનિરામાઇન મલેટ) નું ઉત્પાદન તમિલનાડુ સ્થિત ફોર્ટ્સ (ઇન્ડિયા) લેબોરેટરીઝ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ દ્વારા મહારાષ્ટ્ર સ્થિત Dabilife Pharma Pvt Ltd માટે કરવામાં આવ્યું હતું.

ગયા મહિને જ્યારે આ દવા પર પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા ત્યારે ફોર્ટ્સના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ બાલા સુરેન્દ્રને બ્લૂમબર્ગને જણાવ્યું હતું કે આ દવા બનાવવાનું કામ હવે પુડુચેરી સ્થિત શરુન ફાર્માસ્યુટિકલ્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડને આપવામાં આવ્યું છે.

તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે ફોર્ટ્સ પાસે જે દવાના નમૂનાઓ હતા તે કોઈપણ અશુદ્ધિઓથી મુક્ત હતા. વાસ્તવમાં પેરાસિટામોલ અને ક્લોરફેનિરામાઇનના મિશ્રણ સાથે આ કોલ્ડ આઉટ સીરપ જ્યારે શરદી અને એલર્જીના લક્ષણો હોય ત્યારે આપવામાં આવે છે.

બીબીસી અનુસાર, ડબ્લ્યુએઓએ કહ્યું કે આ ભારતીય સિરપમાં ડાયેથિલિન (0.25 ટકા) અને ઇથિલિન ગ્લાયકોલ (2.1 ટકા) જેવા દૂષકોની માત્રા નિર્ધારિત રકમ કરતાં ઘણી વધારે છે. આ બે તત્વોનો ઉપયોગ કરવાની નિશ્ચિત માત્રા 0.10 ટકા છે.

હકીકતમાં, 'મિન્ટ'ના સમાચાર અનુસાર, 'બ્લૂમબર્ગ' એ સ્વતંત્ર અમેરિકન લેબોરેટરી Valizer LLC સાથે મળીને માર્ચ 2023માં બગદાદની એક ફાર્મસીમાંથી કોલ્ડ સિરપ ખરીદ્યું હતું. આ કોલ્ડ આઉટની એક બોટલમાં 2.1% ઇથિલિન ગ્લાયકોલ જોવા મળ્યું હતું. જે વ્યાપક રીતે સ્વીકૃત મર્યાદા કરતા લગભગ 21 ગણું વધારે છે.

આ રિપોર્ટ જણાવે છે કે આ જથ્થો મનુષ્યો માટે ઘાતક છે. કારણ કે ગયા વર્ષે ગેમ્બિયા અને ઉઝબેકિસ્તાનમાં ભારતીય કંપનીની દવામાં ઇથિલિન ગ્લાયકોલ વધુ માત્રામાં મળી આવ્યું હતું. આ કારણે 89 બાળકોના મોત ભારતમાં બનતા કફ સિરપ સાથે જોડાયેલા હતા. અને 8 જુલાઈ, 2023 ના રોજ, બ્લૂમબર્ગે આ સમગ્ર પરીક્ષણના પરિણામો વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા તેમજ ઈરાકી અને ભારતીય અધિકારીઓ સાથે શેર કર્યા.

વર્ષમાં પાંચ વખત ઉઠ્યા સવાલ

• અત્રે નોંધનીય બાબત એ છે કે છેલ્લા એક વર્ષમાં આ પાંચમી વખત છે જ્યારે ભારતીય કંપનીની દવામાં ઇથિલિન ગ્લાયકોલ વધુ માત્રામાં મળી આવ્યું છે. તે જ સમયે, ભારતીય સિરપ પર ઉભા થઈ રહેલા પ્રશ્નને કારણે, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભારતીય ફાર્માની વિશ્વસનીયતા પર પણ પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. ચાલો જાણીએ કે ભારતીય શરબત પર સવાલ ક્યારે ઉઠ્યો?
• ઓક્ટોબર, 2022માં, પશ્ચિમ આફ્રિકન દેશ ગામ્બિયામાં, હરિયાણાના મેદાન ફાર્મા દ્વારા ઉત્પાદિત સીરપ પીવાથી 70 બાળકો મૃત્યુ પામ્યા. ભારતીય શરબતના કારણે બાળકોના મોત થયા હોવાનો આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ WHOએ મેડિકલ પ્રોડક્ટ એલર્ટ જારી કર્યું હતું.
• ડિસેમ્બર 2022માં ઉત્તર પ્રદેશની મેરિયન બાયોટેક લિમિટેડ દ્વારા ઉત્પાદિત સિરપ પર ગંભીર આરોપો લાગ્યા હતા. હકીકતમાં, ઉઝબેકિસ્તાન સરકારે આરોપ લગાવ્યો હતો કે તેમના દેશમાં ઓછામાં ઓછા 18 બાળકો ભારતીય શરબત પીવાથી મૃત્યુ પામ્યા હતા. અને જાન્યુઆરી 2023 માં, આ સીરપ માટે તબીબી ઉત્પાદન ચેતવણી પણ જારી કરવામાં આવી હતી.
• એપ્રિલ 2023 માં, WHO એ માર્શલ ટાપુઓ અને માઇક્રોનેશિયામાં વેચવામાં આવતા QP ફાર્માકેમ (પંજાબ) ના સીરપને ભેળસેળયુક્ત જાહેર કર્યું હતું. પંજાબ સ્થિત કંપની વતી એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે WHO એ એક્સપાયર થયેલી દવાની તપાસ કરી છે. ઉપરાંત, કંપનીએ દાવો કર્યો હતો કે ભારતને બદનામ કરવાના ઉદ્દેશ્યથી ક્યુપીના કફ સિરપમાં ભેળસેળ હોવાનું કહેવાય છે. કારણ કે, તેમની અસલી ચાસણી નકલી તૈયાર કરીને ત્યાંના બજારોમાં વેચવામાં આવી રહી છે.
• જૂન 2023માં, આફ્રિકન દેશ કેમરૂનમાં ભારતમાં બનાવેલ કફ સિરપ પીવાથી છ બાળકો કથિત રીતે મૃત્યુ પામ્યા હતા. ત્યારપછી ભારતની સેન્ટ્રલ ડ્રગ સ્ટાન્ડર્ડ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઈઝેશનની ટીમે આ અંગે મધ્યપ્રદેશ સ્થિત રીમેન લેબ્સ કંપનીની ફેક્ટરીનું પણ નિરીક્ષણ કર્યું હતું. ત્યારબાદ ડબ્લ્યુએચઓએ કેમરૂનને સપ્લાય કરાયેલા સીરપ અંગે એલર્ટ જાહેર કર્યું હતું.
• તેણે જણાવ્યું હતું કે વિશ્લેષણમાં જાણવા મળ્યું છે કે ઉત્પાદનમાં ભેળસેળ તરીકે ડાયથિલિન ગ્લાયકોલની અસ્વીકાર્ય માત્રા છે. આ અંગે રીમેન લેબ્સના ડાયરેક્ટર નવીન ભાટિયાએ બ્લૂમબર્ગને જણાવ્યું હતું કે તસવીરોમાં દેખાતી દવાઓ આપણી દવા જેવી લાગે છે. પરંતુ, ખાતરીપૂર્વક કહી શકતો નથી. કારણ કે ત્યાં મોટા પાયે નકલી દવાઓ બનાવવામાં આવે છે.
• ઓગસ્ટ 2023માં ફરી એકવાર ઇરાકમાં ભારતીય સિરપ પર સવાલ ઉઠ્યા છે. WHOએ આ સીરપને અસુરક્ષિત જાહેર કરી છે. તે જ સમયે, દવા બનાવતી ફોર્ટ્સ (ઇન્ડિયા) લેબોરેટરીઝના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ બાલા સુરેન્દ્રને ગયા મહિને 'બ્લૂમબર્ગ'ને જણાવ્યું હતું કે ફોર્ટ્સ સાથેની દવાના નમૂનાઓમાં કોઈ ખામી નથી.

English summary

Why WHO raised questions on Indian cough syrup? know