અલંગમાં એક દાયકાનો સૌથી ઓછો ટનેજ જોવા મળ્યો

કેન્દ્ર સરકારે 2024 સુધીમાં ભારતની શિપ રિસાયક્લિંગ ક્ષમતા બમણી કરવાની જાહેરાત કરી હોવા છતાં, એશિયાના સૌથી મોટા શિપ બ્રેકિંગ યાર્ડ અલંગમાં દાયકાની સૌથી ઓછી ટનેજ જોવા મળી છે.

રાજકોટ : કેન્દ્ર સરકારે 2024 સુધીમાં ભારતની શિપ રિસાયક્લિંગ ક્ષમતા બમણી કરવાની જાહેરાત કરી હોવા છતાં, એશિયાના સૌથી મોટા શિપ બ્રેકિંગ યાર્ડ અલંગમાં દાયકાની સૌથી ઓછી ટનેજ જોવા મળી છે. 2011-12માં 38.57 લાખ લાઇટ ડિસ્પ્લેસમેન્ટ ટનેજ (એલડીટી) સાથે અલંગમાં આવતા જહાજોની સંખ્યા 415 થી ઘટીને 2021-22માં 14.11 લાખ એલડીટી સાથે 209 જહાજો પર આવી ગઈ છે.

LDT એ કાર્ગો, ઇંધણ, મુસાફરો અને ક્રૂ સિવાયના જહાજનું વજન છે. જોખમી કચરાના વ્યવસ્થાપન અને કામદારોની સલામતી માટે યુરોપિયન યુનિયનના નિયમોનું પાલન કર્યા વગર ભારત તેનું લક્ષ્ય હાંસલ કરી શકશે નહીં.

ઘટાડાનાં મુખ્ય કારણોમાં ઊંચા નૂર ચાર્જ અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્ટીલના ઊંચા ભાવનો સમાવેશ થાય છે. અલંગના શિપ બ્રોકર ચેતન પટેલે જણાવ્યું હતું કે, વિશ્વભરમાં સ્ટીલના ઊંચા ભાવને કારણે ડિસમેંટલિંગ માટે આવતા જહાજોની કિંમત વધી રહી છે. 2020-21માં પ્રતિ ટન કિંમત 280 ડોલર હતી, જે હવે વધીને 650 ડોલર થઈ ગઈ છે.

ઘણા નાના જે શિપબ્રેકરોને આ કિંમત પોસાય તેમ નથી અને તેઓ નવા જહાજો ખરીદતા નથી. કોવિડ-19 પછીના ઊંચા નૂર શુલ્કને કારણે શિપિંગ લાઇન દ્વારા તોડી પાડવા માટે મોકલવામાં આવતા જહાજોની સંખ્યામાં પણ ઘટાડો થયો છે.

શિપ બ્રેકર્સના જણાવ્યા અનુસાર, છેલ્લા નાણાકીય વર્ષમાં માત્ર પેસેન્જર અને ટેન્કર જહાજો અને એકપણ કન્ટેનર જહાજ ઉતારવા માટે આવ્યા નથી. ઉદ્યોગના નિષ્ણાતોના મતે, ભારતને યુરોપિયન ફ્લેગવાળા જહાજો તોડી પાડવા માટે મળી રહ્યા નથી. કારણ કે, દેશ કચરાના વ્યવસ્થાપનના EU નિયમોનું પાલન કરવામાં આવતું નથી.

યુરોપિયન રિસાયક્લિંગ સુવિધાઓની સૂચિમાં સમાવવા માટે જૂથે વ્યક્તિગત ક્ષમતામાં અરજી કર્યા બાદ શ્રી રામ વેસલ સ્ક્રેપ પ્રાઇવેટ લિમિટેડની વિનંતી પર EU એ 2018 અને 2019 માં પાલન માટે અલંગ સુવિધાનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું. ગુજરાત મેરીટાઇમ બોર્ડ (GMB) અને કેન્દ્ર સરકારને સુપરત કરાયેલા અહેવાલમાં અલંગમાં કામદારો માટે પર્યાપ્ત તબીબી સુવિધાઓના અભાવને મુખ્ય સમસ્યા તરીકે દર્શાવવામાં આવી છે.

GMB મલ્ટિસ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલ મર્યાદિત કટોકટીની ક્ષમતા ધરાવે છે અને ગંભીર ઇજાઓની સારવાર માટે સજ્જ એકમાત્ર જાહેર હોસ્પિટલ ભાવનગરમાં છે, જે 1.5 કલાક દૂર છે. EU એ કચરાના નિકાલ વ્યવસ્થાપન અંગે પણ રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે, અલંગની ટ્રીટમેન્ટ સ્ટોરેજ એન્ડ ડિસ્પોઝલ ફેસિલિટી (TSDF) સાઈટ ઈ-વેસ્ટ, બેટરી વગેરેને હેન્ડલ કરતી નથી. શ્રી રામ ગ્રુપના ચેરમેન મુકેશ પટેલે જણાવ્યું હતું કે, મારા યાર્ડનું ઓડિટ 2019માં પૂર્ણ થયું હતું અને મારી પાસે EU નિયમો મુજબ તમામ સુવિધાઓ છે, પરંતુ જો આપણે EU નિયમોનું પાલન કરીએ તો અમને ઓછામાં ઓછા 100 વધુ જહાજો દર વર્ષે મળી શકે છે.

શિપ રિસાયક્લિંગ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા (SRIA) ના સેક્રેટરી હરેશ પરમાર દ્વારા જણાવવામાં આવ્યું હતું કે, અમે જીએમબીને હોંગકોંગના સંમેલન મુજબ સલામતી અને કચરાના વ્યવસ્થાપનના ધોરણોનું પાલન કરવા માટે ઉચ્ચ નિશ્ચિત ચાર્જ ચૂકવીએ છીએ. પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશે આ નિયમોનું પાલન કરવાની જરૂર નથી. જેથી તેઓ જહાજો માટે વધુ ચૂકવણી કરી શકે. સરકારે અમને નિશ્ચિત ખર્ચમાંથી રાહત આપવી જોઈએ અને વ્યવસાયને વેગ આપવા માટે EU કાયદાનું પાલન કરવું જોઈએ.

English summary

the lowest tonnage had seen in Alang in a decade.