શું એલિયન્સની ધરતી પર પણ હશે આપણી જેમ જીવન? 700 ખરબ માઈલ દૂરનું રહસ્ય!

શું આપણી પૃથ્વી જ જીવન માટે એકમાત્ર સ્થળ છે, કે પછી બ્રહ્માંડમાં બીજે ક્યાંય પણ જીવન ખીલી રહ્યું છે? શું એલિયન્સ જેવી કલ્પનાઓ વાસ્તવિકતા બની શકે છે? આ પ્રશ્નો ઘણા સમયથી વૈજ્ઞાનિકો અને સામાન્ય લોકોના મનમાં ઉદ્ભવી રહ્યા છે.

હવે જવાબો મળવા લાગ્યા છે. વૈજ્ઞાનિકોએ પૃથ્વીથી 124 પ્રકાશવર્ષ અથવા લગભગ 700 ટ્રિલિયન માઇલ દૂર સ્થિત એક ગ્રહ શોધી કાઢ્યો છે, અને જ્યાં જીવનના સંકેતો મળી આવ્યા છે. તેને 'એલિયન્સનો સંભવિત ગ્રહ' માનવામાં આવી રહ્યો છે.

આ રસપ્રદ શોધ પાછળ ભારતીય મૂળના બ્રિટિશ ખગોળશાસ્ત્રી ડૉ. નિક્કુ મધુસુદન અને કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીના તેમની સંશોધન ટીમનો હાથ છે. આ નવા ગ્રહનું નામ K2-18b છે અને તેનું કદ પૃથ્વી કરતા અઢી ગણું મોટું છે.

આ શોધ નાસાના જેમ્સ વેબ સ્પેસ ટેલિસ્કોપ (JWST) ની મદદથી કરવામાં આવી હતી. આ ગ્રહ એક લાલ વામન તારાની પરિક્રમા કરે છે, જે આપણા સૂર્યથી અલગ છે, પરંતુ તેનું એકંદર વાતાવરણ પૃથ્વી જેવું જ દેખાય છે.

ડૉ. મધુસુદનની ટીમે K2-18b ના વાતાવરણમાં ડાયમિથાઈલ સલ્ફાઈડ (DMS) અને ડાયમિથાઈલ ડાયસલ્ફાઈડ (DMDS) જેવા અણુઓની હાજરી શોધી કાઢી છે. આ બંને વાયુઓ સામાન્ય રીતે પૃથ્વી પર દરિયાઈ શેવાળ અને બેક્ટેરિયા, ખાસ કરીને ફાયટોપ્લાંકટોન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. આનો અર્થ એ છે કે આ ગ્રહ પર માઇક્રોબાયલ જીવન અસ્તિત્વમાં હોઈ શકે છે.

વૈજ્ઞાનિકો K2-18b ને 'હાઈસિયન' ગ્રહ તરીકે વર્ગીકૃત કરે છે - આ શબ્દ "હાઈડ્રોજન" અને "મહાસાગર" શબ્દો પરથી આવ્યો છે. તેનું વાતાવરણ હાઇડ્રોજન ગેસથી બનેલું છે અને ગ્રહ પર વિશાળ મહાસાગરો હોવાની શક્યતા છે. જો આની પુષ્ટિ થાય, તો તે જીવન માટે યોગ્ય વાતાવરણ સૂચવે છે.

ભલે ગ્રહનું તાપમાન પૃથ્વી કરતા થોડું વધારે હોય, પણ તે જીવનનો વિકાસ થવાની સંભાવના સૌથી વધુ છે. વૈજ્ઞાનિકોને તેનો વધુ અભ્યાસ કરવામાં હજુ 1 થી 2 વર્ષ લાગી શકે છે, પરંતુ શરૂઆતના ડેટા અત્યંત પ્રોત્સાહક છે.

K2-18b ને 'સુપર-અર્થ' પણ કહેવામાં આવી રહ્યું છે કારણ કે તેનો વ્યાસ પૃથ્વી કરતા 2.6 ગણો અને વજન 8.6 ગણું વધારે છે. તેની રચના અને રચના તેને પૃથ્વી જેવી જ બનાવે છે. આ ગ્રહની શોધથી મંગળ, શુક્ર અને ચંદ્ર જેવા ગ્રહો પર જીવનની શોધને પણ નવી દિશા મળી છે. આ ગ્રહો પર કેટલાક સંકેતો મળ્યા હોવા છતાં, હજુ સુધી કોઈ નક્કર પુરાવા મળ્યા નથી.

આ શોધને એક્સોપ્લેનેટ્સ (સૌરમંડળની બહારના ગ્રહો) ના અભ્યાસમાં એક મોટી છલાંગ માનવામાં આવી રહી છે. K2-18b ગ્રહ 'રહેવા યોગ્ય ઝોન'માં આવે છે, એટલે કે, જ્યાં તાપમાન જીવન માટે યોગ્ય હોઈ શકે છે. જો ભવિષ્યમાં તેના પર જીવનની પુષ્ટિ થાય છે, તો તે ફક્ત એલિયન જીવનની વિભાવનાને વૈજ્ઞાનિક આધાર આપશે નહીં પરંતુ ભવિષ્યમાં માનવ વસાહતીકરણ તરફનું પ્રથમ પગલું પણ બની શકે છે.