કેનેડા ના મેળવી શક્યુ આંતરરાષ્ટ્રીય સમર્થન, જસ્ટિન ટ્રુડો માફી માંગશે કે આપશે પુરાવા?

કેનેડાના વડા પ્રધાન જસ્ટિન ટ્રુડોએ 19 સપ્ટેમ્બરના રોજ કેનેડાની સંસદમાં દાવો કર્યો હતો કે કેનેડાને અલગતાવાદી શીખ નેતા હરદીપ સિંહ નિજ્જરની હત્યામાં ભારત સરકારના એજન્ટોની સંડોવણી વિશે ગુપ્ત માહિતી છે, અને તેમની જાહેરાતથી સમગ્ર વિશ્વમાં હલચલ મચી ગઈ હતી. જાહેરાતના પાંચ દિવસ પછી જસ્ટિન ટ્રુડોએ પુરાવા રજૂ કર્યા નથી.

જસ્ટિન ટ્રુડોને આશા હતી કે તેમને તેમના સહયોગીઓનું સમર્થન મળશે, પરંતુ અહીં તેમને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. જ્યારે G7 દેશો, જેમાં કેનેડા સભ્ય છે, તેણે ખાલિસ્તાની આતંકવાદીની હત્યા અંગે સંયુક્ત નિવેદન બહાર પાડવાનો ઇનકાર કર્યો છે, જ્યારે બે G5 દેશો જાપાન અને ન્યુઝીલેન્ડ તરફથી કોઈ પ્રતિક્રિયા આવી નથી.

કેનેડાના વડા પ્રધાન જસ્ટિન ટ્રુડોએ નવી દિલ્હીમાં G20 સમિટની યજમાની કર્યાના થોડા દિવસો પછી જ દુર્લભ હુમલાએ પશ્ચિમી દેશોને બેડોળ સ્થિતિમાં મૂકી દીધા છે.

અલ જઝીરા અહેવાલ આપે છે કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, યુનાઇટેડ કિંગડમ, ઑસ્ટ્રેલિયા અથવા ન્યુઝીલેન્ડ સહિત કેનેડાના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સહયોગીઓમાંથી કોઈ પણ, જેઓ તમામ "ફાઇવ આઇઝ" ઇન્ટેલિજન્સ-શેરિંગ જોડાણમાં એકસાથે ચુસ્તપણે જોડાયેલા છે, જસ્ટિન ટ્રુડોના આક્ષેપો પર ખાસ ધ્યાન આપ્યું નથી.

જાપાન અને ન્યુઝીલેન્ડને છોડીને, યુએસ, બ્રિટન અને ઓસ્ટ્રેલિયાએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે અને સંપૂર્ણ તપાસની વિનંતી કરી છે, પરંતુ જૂનમાં કેનેડાની ધરતી પર શીખ અલગતાવાદી હરદીપ સિંહ નિજ્જરની કથિત સંડોવણી બદલ ભારતની નિંદા કરવા માટે કોઈએ ઉતાવળ કરી નથી. કોઈ પગલું ભર્યું નથી.

કેટલાક નિષ્ણાતો કહે છે કે આનું મુખ્ય કારણ ચીન છે. બેઇજિંગની વધતી શક્તિ અને આક્રમકતાને કારણે કેનેડાના સાથી દેશો માટે ભારત સાથેના સંબંધોને મજબૂત બનાવવું એ પ્રાથમિકતા છે.

"ચીનને સંતુલિત કરવા માટે પશ્ચિમની ગણતરીમાં ભારત મહત્વપૂર્ણ છે, અને કેનેડા એવું નથી," ઓટ્ટાવાની કાર્લેટન યુનિવર્સિટીના આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોના પ્રોફેસર સ્ટેફની કારવિને જણાવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે "તે ખરેખર કેનેડાને અન્ય તમામ પશ્ચિમી દેશો પાછળ મૂકે છે."

મુશ્કેલ સ્થિતિમાં કેમ છે બ્રિટન?

અલજીરાના મતે માત્ર ચીન જ નથી, પરંતુ ભારતનું મહત્વ આનાથી ઘણું વધારે છે. ભારતની અર્થવ્યવસ્થા ઝડપથી વધી રહી છે અને ઘણા વિશ્લેષકો માને છે કે 2027 સુધીમાં તે જાપાન અને જર્મનીને પાછળ છોડીને વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બની જશે.

1.4 બિલિયનથી વધુ લોકો અને વિશ્વની સૌથી મોટી સેનાઓ પૈકીની એક સાથે, તે વિશ્વની બાબતોમાં અગ્રણી શક્તિ બની છે. તેથી, કેનેડાના તમામ સાથીઓ માટે, ભારત વિરુદ્ધ જવા દો, ભારત વિરુદ્ધ બે શબ્દો પણ બોલવા તે ખૂબ જ મુશ્કેલ બની જાય છે.

ટોરોન્ટોમાં મુંક સ્કૂલ ઓફ ગ્લોબલ અફેર્સના રાજકીય વૈજ્ઞાનિક જેનિસ સ્ટેઇને જણાવ્યું હતુ કે "મને લાગે છે કે ઓસ્ટ્રેલિયા, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને બ્રિટને તેમની પાસેથી જે અપેક્ષા રાખવામાં આવી હતી તે કર્યું."

નવી દિલ્હી સ્થિત સેન્ટર ફોર પોલિસી રિસર્ચના સિનિયર ફેલો સુશાંત સિંહ સંમત થયા. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે "જ્યાં સુધી પશ્ચિમને ચીનનો મુકાબલો કરવા માટે ભારતની જરૂર છે, ત્યાં સુધી તે ભારતની વિરુદ્ધ થવાની શક્યતા નથી."

India has officially labeled Canada an international terrorist sanctuary — “a safe haven for terrorists, for extremists, and for organized crime,” in the words of the Ministry of External Affairs spokesperson. https://t.co/PM8RFPwXmy

— Brahma Chellaney (@Chellaney) September 23, 2023

સોમવારે, ટ્રુડોએ જણાવ્યું હતું કે વાનકુવરની બહાર માસ્ક પહેરેલા બંદૂકધારીઓ દ્વારા ભારતના મોસ્ટ વોન્ટેડ મેન એવા 45 વર્ષના હરદીપ સિંહ નિજ્જરની હત્યામાં ભારતીય સંડોવણીના "વિશ્વસનીય આરોપો" છે. ટ્રુડોના આરોપો બાદ કેનેડાના વિદેશ મંત્રાલયે એક ભારતીય રાજદ્વારીને દેશમાંથી હાંકી કાઢ્યા હતા, જ્યારે ભારતે પણ આવી જ કાર્યવાહી કરી હતી અને એક વરિષ્ઠ કેનેડિયન રાજદ્વારીને ભારતમાંથી હાંકી કાઢ્યા હતા.

કેનેડાના ટોચના રાજદ્વારીને હાંકી કાઢીને ભારતે મુકાબલો વધાર્યો તેના એક દિવસ પછી, ટ્રુડો પરિસ્થિતિની સંભાળવાના અંદાજમાં દેખાયા અને પત્રકારોને કહ્યું કે કેનેડા "ઉશ્કેરણી કે આગળ વધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું નથી".

બુધવારે કેનેડાના ધ ગ્લોબ એન્ડ મેઇલ અખબારમાં ફ્રન્ટ પેજની હેડલાઇન વાંચી, "પીએમ ટીકાને મધ્યમ કરે છે કારણ કે સાથીઓએ માર્યા ગયેલા શીખ નેતા પર ભારતની નિંદા કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો."

કેનેડા સરકારના આક્ષેપો બ્રિટન માટે ખાસ કરીને મૂંઝવણભર્યા છે, જે ભારત સાથે મુક્ત વેપાર કરારની માંગ કરી રહ્યું છે.

બ્રિટિશ વડા પ્રધાન ઋષિ સુનાકના પ્રવક્તા મેક્સ બ્લેને જણાવ્યું હતું કે "આ ગંભીર આરોપો છે અને કેનેડિયન સત્તાવાળાઓએ તેની તપાસ કરવી જોઈએ." પરંતુ, તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત સાથેની વાટાઘાટોમાં આવો કોઈ મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવશે નહીં અને બ્રિટન ભારત સાથે મુક્ત વ્યાપાર કરાર પર વાટાઘાટોને આગળ ધપાવશે અને મુક્ત વ્યાપારની વાટાઘાટોમાં આવા મુદ્દાઓને મિશ્રિત કરશે નહીં.

લંડનમાં ચેથમ હાઉસ થિંક ટેન્કના ભારતના નિષ્ણાત ચિત્તિગ બાજપાઈએ જણાવ્યું હતું કે, બ્રિટન કેનેડાને ટેકો આપવા અને ભારતનો વિરોધ કરવા વચ્ચે અટવાયું છે.

"ભારતીય સંડોવણીના કોઈ ચોક્કસ પુરાવા વિના, મને લાગે છે કે યુકેની પ્રતિક્રિયા મ્યૂટ થવાની સંભાવના છે," તેમણે કહ્યું. બાજપેયીએ કહ્યું હતું કે મુક્ત વેપાર કરાર ભારત અને બ્રિટન બંને માટે "વિશાળ રાજકીય જીત" હશે.

બાઇડન પ્રશાસનનો શું છે રૂખ?

શનિવારે અમેરિકી વિદેશ મંત્રી એન્ટની બ્લિંકન તરફથી આવેલા નિવેદનમાં તેમણે સરળ રીતે કહ્યું કે, 'આ મામલો ગંભીર છે, તેની તપાસ થવી જોઈએ અને કોઈ દેશને વિશેષ છૂટ નહીં મળે.'

જ્યારે, અમેરિકન મીડિયા અહેવાલો વારંવાર દાવો કરી રહ્યા છે કે "જસ્ટિન ટ્રુડોએ જ્યારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ સાથે હરદીપ સિંહ નિજ્જરનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો ત્યારે તેમણે ભારતની ટીકા કે નિંદા કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો."

જો કે, અમેરિકા અને કેનેડા બંનેના વિદેશ મંત્રાલયે આ અહેવાલોને ફગાવી દીધા છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે ટ્રુડોના નિવેદનના પાંચ દિવસ પછી પણ અમેરિકાએ ભારતની નિંદા કરી નથી, તેથી અમેરિકન મીડિયાના અહેવાલોને જ તાકાત મળે છે.

વ્હાઇટ હાઉસના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પ્રવક્તા જ્હોન કિર્બીએ જણાવ્યું હતું કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે કેનેડાને ઠપકો આપ્યો છે તેવા કોઈપણ અહેવાલો "સંપૂર્ણપણે ખોટા" છે. પરંતુ તેમણે વધુમાં કહ્યું કે ભારત સાથેના યુએસ સંબંધો "ફક્ત દક્ષિણ એશિયા ક્ષેત્ર માટે જ નહીં પરંતુ ચોક્કસપણે ઈન્ડો-પેસિફિક માટે પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે."

નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે, અમેરિકા ભારત અને કેનેડા વચ્ચે આવવા માંગતું નથી અને બિડેન પ્રશાસન આ મામલાને કેનેડા અને ભારત વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય મામલો બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.

ઓસ્ટ્રેલિયાના વડા પ્રધાને માત્ર એટલું જ કહીને પોતાને દૂર કર્યા છે કે 'આરોપો ચિંતાજનક છે અને તપાસ થવી જોઈએ'. જ્યારે પાંચ દિવસ પછી પણ જાપાન અને ન્યુઝીલેન્ડ તરફથી કોઈ નિવેદન બહાર પાડવામાં આવ્યું નથી.

બીજી તરફ, કેનેડાએ હજુ સુધી આ હત્યામાં ભારતની સંડોવણીના કોઈ પુરાવા આપ્યા નથી. તે જ સમયે, ખાલિસ્તાની નેતાઓના હિંસક નિવેદનો માટે વિશ્વભરમાંથી કેનેડા સરકાર પાસેથી જવાબ માંગવામાં આવી રહ્યો છે.

ખાલિસ્તાની નેતાઓના હિંસક નિવેદનોને લઈને જવાબ માંગવામાં આવી રહ્યો છે, જેમાં તેઓ ભારત અને હિંદુઓ વિશે વાત કરે છે કે શું આ પણ ખાલિસ્તાનીઓની વાણી સ્વતંત્રતા છે.

એકંદરે સ્થિતિ એ છે કે જસ્ટિન ટ્રુડોએ ખાલિસ્તાનીઓનો મુદ્દો એટલો વધારી દીધો છે કે હવે તેમની પાસેથી ખાલિસ્તાનીઓના દરેક કૃત્યનો જવાબ માંગવામાં આવશે અને ખાલિસ્તાનીઓએ એવા ગુના કર્યા છે કે જેનો જવાબ ટ્રુડો ક્યારેય આપી શકશે નહીં.

English summary

Canada could not get international support, will Justin Trudeau apologize or provide evidence?