ભારત યુએન આર્થિક અને સામાજિક પરિષદ સંસ્થાઓમાં ચૂંટાયું

ભારતે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના પ્રાથમિક અંગોમાંના એક, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર આર્થિક અને સામાજિક પરિષદ (ECOSOC) ની અનેક પેટાકંપની સંસ્થાઓમાં સ્થાન મેળવ્યું છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતના કાયમી મિશને બુધવારે જાહેરાત કરી હતી કે ભારતને આ સંસ્થાઓમાં પ્રશંસા દ્વારા ચૂંટવામાં આવ્યું છે, જેમાં વિકાસ માટે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી કમિશન (2027-2030), બિન-સરકારી સંગઠનો પર સમિતિ (2027-2030), અને કાર્યક્રમ અને સંકલન સમિતિ (2027-2029)નો સમાવેશ થાય છે.

ભારતીય રાજદૂત પ્રીતિ સરનને 2027-2030 ના કાર્યકાળ માટે આર્થિક, સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક અધિકારો (CESCR) સમિતિમાં ફરીથી ચૂંટવામાં આવ્યા છે. CESCR 18 સ્વતંત્ર નિષ્ણાતોનું બનેલું છે જેઓ તેના રાજ્ય પક્ષો દ્વારા આર્થિક, સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક અધિકારો પરના આંતરરાષ્ટ્રીય કરારના અમલીકરણ પર દેખરેખ રાખે છે. આ કરારમાં પૂરતો ખોરાક, રહેઠાણ, શિક્ષણ, આરોગ્ય, સામાજિક સુરક્ષા, પાણી, સ્વચ્છતા અને કાર્ય જેવા અધિકારોની રૂપરેખા આપવામાં આવી છે.

યુએન કમિશન ઓન સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી ફોર ડેવલપમેન્ટ (CSTD) વાર્ષિક આંતર-સરકારી મંચ તરીકે સેવા આપે છે. તે વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને વિકાસને અસર કરતા મુદ્દાઓ પર ચર્ચાઓને સરળ બનાવે છે. ટેકનોલોજીકલ પ્રગતિ અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધન દ્વારા વૈશ્વિક પડકારોનો સામનો કરવામાં કમિશનની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ છે.

બિન-સરકારી સંસ્થાઓ પર સમિતિ

બિન-સરકારી સંગઠનો પરની સમિતિ એ ECOSOC ની અંદર એક સ્થાયી સમિતિ છે. તેની પ્રાથમિક જવાબદારીઓમાં સલાહકાર દરજ્જા માટેની અરજીઓનું મૂલ્યાંકન કરવું અને NGO દ્વારા સબમિટ કરાયેલ પુનઃવર્ગીકરણ માટેની વિનંતીઓનું સંચાલન કરવું શામેલ છે. આ સમિતિ UN પ્રક્રિયાઓમાં બિન-સરકારી દ્રષ્ટિકોણને એકીકૃત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

કાર્યક્રમ અને સંકલન સમિતિ

કાર્યક્રમ અને સંકલન સમિતિ ECOSOC અને જનરલ એસેમ્બલી બંનેના મુખ્ય સહાયક અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે. તે UN સિસ્ટમમાં આયોજન, પ્રોગ્રામિંગ અને સંકલન માટે જવાબદાર છે. સમિતિ UN કાર્યક્રમોની સમીક્ષા કરે છે અને ECOSOC ને તેના સંકલન કાર્યો પૂર્ણ કરવામાં મદદ કરે છે.

આ સંસ્થાઓમાં ભારતની ચૂંટણી આંતરરાષ્ટ્રીય શાસન માળખામાં તેની સક્રિય ભાગીદારી પર ભાર મૂકે છે. આ ભૂમિકાઓ ભારતને યુએન માળખામાં વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, વિકાસ, એનજીઓ જોડાણ અને કાર્યક્રમ સંકલન પર વૈશ્વિક ચર્ચાઓમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપવા સક્ષમ બનાવે છે.

With inputs from PTI