અચાનક ઝડપથી ફરવા લાગ્યો મંગળ ગ્રહ, શું છે કારણ? નાસા પણ હેરાન

નાસાના વૈજ્ઞાનિકોને ખબર પડી છે કે અચાનક લાલ ગ્રહ એટલે કે મંગળ ઝડપથી ફરવા લાગ્યો છે અને તેની ગતિ સતત વધી રહી છે. આ શોધ નેશનલ એરોનોટિક્સ એન્ડ સ્પેસ એડમિનિસ્ટ્રેશન (NASA) દ્વારા મંગળના પરિભ્રમણનું 'સૌથી વધુ સચોટ માપન' લેનાર નાસાની વધેલી ઝડપને લઈને કરવામાં આવી છે.

વિજ્ઞાનીઓએ પ્રથમ વખત એ પણ જાહેર કર્યું છે કે મંગળ તેના પીગળેલા ધાતુના કોરને "સ્લોશિંગ" ને કારણે કેવી રીતે ડૂબી જાય છે. પરંતુ ઝડપમાં સતત વધારાનો અર્થ શું છે? અને આ કેમ થઈ રહ્યું છે? ચાલો નાસા પાસેથી સમજવાનો પ્રયત્ન કરીએ.

નેચર મેગેઝીનમાં મંગળની ઝડપ વધારવા અંગેનો આ અહેવાલ પ્રકાશિત થયો છે. આ NASA ના ઇનસાઇટ માર્સ લેન્ડરના ડેટાના આધારે લેવામાં આવ્યા છે, જે ડિસેમ્બર 2022 માં તેના વિસ્તૃત મિશન દરમિયાન પાવર સમાપ્ત થયા પહેલા ચાર વર્ષ સુધી કાર્યરત હતું.

મંગળના સ્પિન રેટને ટ્રૅક કરવા માટે, અભ્યાસના લેખકોએ ઇનસાઇટના એક સાધન પર આધાર રાખ્યો હતો. રેડિયો ટ્રાન્સપોન્ડર અને એન્ટેનાએ RISE નામના પરિભ્રમણ અને આંતરિક માળખાના પ્રયોગ દ્વારા મંગળની ગતિની તપાસ કરી હતી.

નાસાની વેબસાઇટ અનુસાર RISE દરરોજ ઇનસાઇટ માર્સ લેન્ડરને ટ્રૅક કરશે અને થોડા સેન્ટિમીટરની અંદર પણ તેની સ્થિતિમાં ફેરફાર શોધી કાઢશે. આનાથી એ સમજવામાં મદદ મળી કે મંગળનો ઉત્તર ધ્રુવ સૂર્યની પરિક્રમા કરતી વખતે કેટલો ડગમગી જાય છે.

વેબસાઈટ અનુસાર તે એ જ સિદ્ધાંત પર કામ કરે છે કે જ્યારે તમે વાહન ચલાવો છો ત્યારે હાઈ-સ્પીડ સાયરન તેનો સ્વર બદલે છે. તેણે ડીપ સ્પેસ નેટવર્ક દ્વારા સિગ્નલને પૃથ્વી પર પાછા મોકલ્યા.

વેબસાઈટ જણાવે છે કે આ અવલોકનોએ મંગળના આયર્ન-સમૃદ્ધ કોરના કદ, રચના અને લાક્ષણિકતાઓ વિશે વિગતવાર માહિતી પ્રદાન કરી છે. પેપરમાં ઇનસાઇટના પ્રથમ 900 મંગળ દિવસના ડેટાની તપાસ કરવામાં આવી હતી.

સંશોધકોએ શોધી કાઢ્યું હતું કે મંગળનું પરિભ્રમણ દર વર્ષે લગભગ 4 મિલી સેકન્ડના દરે વધી રહ્યું છે, જે મંગળના દિવસની લંબાઈને દર વર્ષે મિલિસેકન્ડના અંશથી ઘટાડવાને અનુરૂપ છે.

વૈજ્ઞાનિકોએ અવાજના સ્ત્રોતોને દૂર કરવા માટે તેમનું કાર્ય બંધ કરી દીધું છે. પાણી રેડિયો સિગ્નલોને ધીમું કરે છે, તેથી પૃથ્વીના વાતાવરણમાં ભેજ મંગળ પરથી પાછા આવતા સિગ્નલોને વિકૃત કરી શકે છે. તેથી સૌર પવન, ઇલેક્ટ્રોન અને પ્રોટોન સૂર્યમાંથી ઊંડા અવકાશમાં વહી શકે છે કે કેમ તે અંગે હવે સંશોધન કરવામાં આવી રહ્યું છે.

બેલ્જિયમની રોયલ ઓબ્ઝર્વેટરીના મુખ્ય લેખક અને RISE ના મુખ્ય તપાસકર્તા સેબેસ્ટિયન લે મેસ્ત્રે જણાવ્યું હતું કે "અમે જે શોધી રહ્યા છીએ તે મંગળના વર્ષ દરમિયાન માત્ર થોડાક દસ સેન્ટિમીટરની અસર છે."

તેમણે ઉમેર્યું હતું કે "આપણે આ વિવિધતાઓ જોઈ શકીએ તે પહેલાં, તે ઘણો લાંબો સમય લે છે અને ઘણો ડેટા એકત્રિત કરે છે." તેણે તેને ઐતિહાસિક પ્રયોગ ગણાવ્યો છે.

બેલ્જિયમના વૈજ્ઞાનિકે કહ્યું કે "અમે પ્રયોગને તૈયાર કરવામાં અને આ શોધોની અપેક્ષા રાખવામાં ઘણો સમય અને શક્તિ ખર્ચી છે. પરંતુ તેમ છતાં, અમે હજી પણ રસ્તામાં આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા હતા, અને તે સમાપ્ત થયું નથી, કારણ કે RISE પાસે મંગળ વિશે જણાવવા માટે હજી ઘણું બધું છે.

મંગળની વધતી ઝડપ પાછળના કારણ વિશે વૈજ્ઞાનિકો હજુ સુધી સંપૂર્ણ રીતે નિશ્ચિત નથી. પરંતુ તેમની પાસે કેટલાક વિચારો છે, જેમાં ધ્રુવીય કેપ્સ પર બરફનો સંચય અથવા હિમનદી પછીના રીબાઉન્ડનો સમાવેશ થાય છે, જ્યાં બરફ દ્વારા દફનાવવામાં આવ્યા પછી જમીનનો જથ્થો ઉપર આવે છે. વેબસાઈટ ડેઝ ડીજીટલ અનુસાર મંગળની ઉજ્જડ પ્રકૃતિ હોવા છતાં બંને ધ્રુવો પર બરફના થર છે.

વૈજ્ઞાનિકો આ બરફની ચાદરોના વિસ્તરણ અથવા ઘટાડાને તેના પરિભ્રમણમાં વધારો થવાના સંભવિત કારણ તરીકે જોતા સિદ્ધાંત આપે છે. વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે ગ્રહના સમૂહમાં ફેરફારથી તે થોડો વેગ લાવી શકે છે, જેમ કે આઇસ સ્કેટર તેમના હાથ લંબાવીને ફરે છે, પછી તેમના હાથ પાછા ખેંચે છે.

સધર્ન કેલિફોર્નિયામાં નાસાની જેટ પ્રોપલ્શન લેબોરેટરીના ઇનસાઇટ પ્રિન્સિપલ ઇન્વેસ્ટિગેટર બ્રુસ બૅનર્ડે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, "આ નવીનતમ માપન મેળવવામાં સક્ષમ થવું ખરેખર સરસ છે, અને માહિતી ખૂબ જ ચોક્કસ છે."

ScienceAlert.com પરનો એક લેખ જણાવે છે કે ગ્રહ શા માટે ઝડપથી અને ઝડપથી ફરે છે તે સમજવા માટે વૈજ્ઞાનિકોએ મંગળનું વધુ વિશ્લેષણ કરવાની જરૂર પડશે.

English summary

Mars suddenly started spinning fast, what is the reason? Even NASA is annoyed