અમેરિકા, ચીન અને ભારતે હથિયારો માટે પાણીની જેમ વહાવ્યા પૈસા, તુટ્યો વિશ્વમાં સૈન્ય ખર્ચનો રેકોર્ડ

યુક્રેન અને રશિયા વચ્ચે વિશ્વવ્યાપી શસ્ત્રોના વેચાણે રેકોર્ડ તોડ્યો છે અને પ્રથમ વખત વૈશ્વિક લશ્કરી ખર્ચ દર વર્ષે $2 ટ્રિલિયનને વટાવી ગયો છે. તે જ સમયે, એવું જોવામાં આવ્યું છે કે યુક્રેન પર રશિયન આક્રમણ પછી પ્રથમ વખત, યુરોપિયન દેશોએ લશ્કરી ખર્ચમાં વધારો કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.

SIPRI રિપોર્ટમાં ખુલાસો

સ્ટોકહોમ ઇન્ટરનેશનલ પીસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (SIPRI) એ સોમવારે વૈશ્વિક સૈન્ય ખર્ચ પર એક રિપોર્ટ જાહેર કર્યો છે, જેમાં ચોંકાવનારા આંકડા છે. SIPRI અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે 2021 માં, વિશ્વભરના દેશોએ તેમની સેનાઓ પર કુલ 2,113 બિલિયન ડોલરનો ખર્ચ કર્યો છે, જે એક વર્ષ પહેલાની તુલનામાં વાસ્તવિક દ્રષ્ટિએ 0.7% વધુ છે. SIPRIના ડેટા અનુસાર, વર્ષ 2011 અને 2014 વચ્ચે સૈન્ય ખર્ચમાં ઘટાડો થયો હતો, પરંતુ આ ઘટાડો માત્ર થોડા સમય માટે હતો અને તે પછી ફરી એકવાર વિશ્વભરના દેશોએ હથિયારોની ખરીદી પર ખર્ચ કરવા માટે તિજોરીઓ ખોલી હતી. આટલું જ નહીં યુક્રેન યુદ્ધ બાદ દુનિયાભરના દેશો તેમના સૈન્ય ખર્ચમાં ભારે વધારો કરવા જઈ રહ્યા છે.

યુરોપમાં લશ્કરી ખર્ચમાં વધારો થશે

SIPRIના મિલિટરી એક્સપેન્ડિચર એન્ડ વેપન્સ પ્રોડક્શન પ્રોગ્રામના ડાયરેક્ટર લુસી બેરોડ-સુડ્રેઉએ હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સને આપેલા ટેલિફોન ઈન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે, 'યુરોપ પહેલાથી જ સૈન્ય ખર્ચમાં વધારો કરી રહ્યું હતું, પરંતુ યુક્રેન યુદ્ધ બાદ લશ્કરી ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે. તેમણે કહ્યું, 'બદલો સામાન્ય રીતે ધીમે ધીમે થાય છે, સિવાય કે તમે મુશ્કેલીમાં હોવ, અને પછી પરિવર્તન ખરેખર થાય છે. મને લાગે છે કે આપણે હવે તે તબક્કે પહોંચી ગયા છીએ.

ક્રીમિયા યુદ્ધથી પડી અસર

વર્ષ 2014 માં રશિયાએ પ્રથમ વખત યુક્રેન પર હુમલો કર્યો અને તે સમયે રશિયાએ ક્રિમીઆ ક્ષેત્રને જોડ્યું અને ત્યારથી યુરોપિયન દેશોએ લશ્કરી ખર્ચ વધારવાનું શરૂ કર્યું અને તે સમયે વૈશ્વિક સૈન્ય ખર્ચમાં તીવ્ર વધારો થયો. તે ત્યારે થવાનું શરૂ થયું જ્યારે ભૂતપૂર્વ યુએસ પ્રમુખ ડૉ. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે નાટો સાથી દેશો પર લશ્કરી ખર્ચ, શસ્ત્રોની ખરીદી વધારવા દબાણ કરવાનું શરૂ કર્યું. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પ્રમુખ તરીકે જાહેરમાં કહ્યું હતું કે, નાટો ગઠબંધનમાં તમામ દેશોને શસ્ત્રો ખરીદવાની જરૂર છે અને અત્યાર સુધી માત્ર અમેરિકા જ સૌથી વધુ ખર્ચ કરી રહ્યું છે. જેની અસર એ થઈ કે, વર્ષ 2021માં સમગ્ર વિશ્વમાં યુરોપિયન સૈન્ય ખર્ચ વધીને 20 ટકા થઈ ગયો, જ્યારે ચીનનું સંરક્ષણ બજેટ વિશ્વની સરખામણીમાં વધીને 14 ટકા થવાની ધારણા છે.

અમેરિકા સૌથી વધુ ખર્ચ કરનાર દેશ

SIPRI અનુસાર 2021 માં સશસ્ત્ર દળોને $801 બિલિયનની ફાળવણી સાથે, યુએસ વિશ્વમાં અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ખર્ચ કરનાર છે. જ્યારે છેલ્લા દાયકામાં વૈશ્વિક સૈન્ય ખર્ચના માત્ર 38 ટકા યુએસ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. SIPRIના સંશોધક એલેક્ઝાન્ડ્રા માર્કસ્ટીનરના જણાવ્યા અનુસાર, ભલે દુનિયાભરના દેશોએ શસ્ત્રોની ખરીદીમાં ઘટાડો કર્યો હોય, પરંતુ એક નવો ટ્રેન્ડ જોવા મળી રહ્યો છે કે, હવે વિશ્વના ઘણા દેશોએ હથિયારોના સંશોધનમાં રોકાણ વધાર્યું છે. જે દર્શાવે છે કે અમેરિકા નેક્સ્ટ જનરેશન ટેક્નોલોજી પર વધુ ફોકસ કરી રહ્યું છે.

ભારતનો સૈન્ય ખર્ચ

સ્ટોકહોમ ઈન્ટરનેશનલ પીસ રિસર્ચ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ (SIPRI) એ જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા અને ચીન પછી ભારત વિશ્વમાં ત્રીજું સૌથી મોટું લશ્કરી ખર્ચ કરનાર દેશ છે. SIPRI દ્વારા પ્રસિદ્ધ કરાયેલા આંકડા અનુસાર, ટોચના પાંચ લશ્કરી ખર્ચ કરનારા દેશોમાં અમેરિકા પ્રથમ નંબરે, ચીન બીજા નંબરે, ભારત ત્રીજા નંબરે, યુનાઇટેડ કિંગડમ ચોથા નંબરે અને રશિયા પાંચમાં નંબરે છે, અને આ પાંચ દેશો મળીને વૈશ્વિક સૈન્ય ખર્ચમાં 62 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. SIPRIએ કહ્યું કે વર્ષ 2021માં ભારતનો સૈન્ય ખર્ચ $76.6 બિલિયન છે, જે વર્ષ 2020ની સરખામણીમાં 0.9 ટકા વધુ છે અને 2012ની સરખામણીમાં 33 ટકા વધ્યો છે. SIPRIએ કહ્યું છે કે, ચીન અને પાકિસ્તાન સાથે ચાલી રહેલા તણાવ અને સરહદ વિવાદ વચ્ચે ભારતે સેનાના આધુનિકીકરણ પર પ્રાથમિકતા વધારી છે અને ભારતે હથિયારોનું ઉત્પાદન વધાર્યું છે.

ચીન, યુકે, યુએસનો લશ્કરી ખર્ચ

વૈશ્વિક સૈન્ય ખર્ચમાં અમેરિકાએ 38 ટકા અને ચીને લગભગ 14 ટકા યોગદાન આપ્યું છે. જ્યારે યુકે 2021 માં $68.4 બિલિયન ખર્ચીને બે રેન્ક ઉપર આગળ વધ્યું છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ચીનના સૈન્ય ખર્ચમાં સતત 27મા વર્ષે વધારો થયો છે. વરિષ્ઠ સંશોધક ડૉ નાન ટિયાને SIPRI દ્વારા પ્રદાન કરવામાં આવેલા ડેટા પર જણાવ્યું હતું કે, "દક્ષિણ અને પૂર્વ ચીન સમુદ્રમાં અને તેની આસપાસ ચીનની વધતી જતી દૃઢતાએ ઓસ્ટ્રેલિયા અને જાપાન જેવા દેશોને લશ્કરી ખર્ચમાં વધારો કરવાની ફરજ પાડી છે".

રશિયાએ પણ લશ્કરી ખર્ચમાં વધારો કર્યો

રશિયાએ પણ સતત ત્રીજા વર્ષે પોતાના સૈન્ય ખર્ચમાં વધારો કર્યો છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે 2016 અને 2019 ની વચ્ચે, રશિયાએ ક્રિમિયાને જોડ્યા પછી તેના સૈન્ય ખર્ચમાં વધારો કર્યો. 2014માં યુક્રેન પરના આક્રમણ બાદ પશ્ચિમી દેશોએ રશિયા પર અનેક પ્રતિબંધો લગાવ્યા હતા, તેમ છતાં રશિયાએ તેના સૈન્ય ખર્ચમાં ઘટાડો કર્યો ન હતો. 2021માં રશિયાના સૈન્ય ખર્ચમાં ઘટાડો થયો હોવા છતાં, તે હજુ પણ $5.6 બિલિયન હતો, જે રશિયાના કુલ GDPના 3.2 ટકા છે.

English summary

Money flowed like water for arms from America, China and India