Space X: એલોન મસ્કના ઉપગ્રહો પર અંતરિક્ષમાં અજીબ સંકટ

પૃથ્વીની નીચલી ભ્રમણકક્ષામાં ઉપગ્રહોની પુષ્કળ માત્રાને કારણે અવકાશના કાટમાળ સાથે અથડાવાની સંભાવના છે. હાલમાં, એકલા એલોન મસ્કની કંપની સ્પેસએક્સના 4,411 સ્ટારલિંક ઉપગ્રહો આ ભ્રમણકક્ષામાં પરિભ્રમણ કરી રહ્યા છે.

ટ્વિટરના માલિક નજીકના ભવિષ્યમાં પૃથ્વીની નીચી ભ્રમણકક્ષામાં આવા હજારો વધુ ઉપગ્રહો સ્થાપિત કરવાની યોજના ધરાવે છે. આનું પરિણામ એ આવ્યું છે કે હવે આ જગ્યાના વિસ્તારમાં ટ્રાફિક ખૂબ જ વધી ગયો છે, પરંતુ ત્યાં કોઈ ટ્રાફિક સિગ્નલ નથી.

એક નવા અહેવાલ મુજબ, માત્ર 6 મહિનામાં આ ઉપગ્રહોને ટક્કરથી બચાવવા માટે 25,000 થી વધુ દાવપેચ કરવા પડ્યા. જો આપણે દૈનિક સરેરાશ પર નજર કરીએ તો દરરોજ 137 વખત એવી તક આવી છે કે આ ઉપગ્રહો અવકાશમાં કોઈ અન્ય વસ્તુ સાથે ટકરાતા બચી ગયા છે.

સ્પેસએક્સ દ્વારા યુએસ ફેડરલ કોમ્યુનિકેશન કમિશનમાં ફાઈલ કરવામાં આવેલા રિપોર્ટમાં ખુલાસો થયો છે કે 1 ડિસેમ્બર, 2022 અને મે 31, 2023 વચ્ચે, સ્ટારલિંક ઉપગ્રહોને 25,000 થી વધુ વખત વિચલિત કરવા પડ્યા હતા. કારણ કે, જો તે આમ ન કરે તો અન્ય અવકાશયાન, નિષ્ક્રિય ઉપગ્રહ અને અવકાશમાં પડેલા અન્ય કાટમાળ સાથે અથડાવાની સંભાવના હતી.

રિપોર્ટમાં એવી પણ માહિતી આપવામાં આવી છે કે અગાઉના 6 મહિનાની સરખામણીએ આપેલા 6 મહિનામાં આવી ઘટનાઓ બમણી થઈ ગઈ છે. 2019 માં પ્રથમ સ્ટારલિંક નક્ષત્રની શરૂઆત થઈ ત્યારથી, સેટેલાઇટ ડ્રિફ્ટ 50,000 થી વધુ વખત થઇ છે.

આકાશમાં જન્મેલા આ વિચિત્ર સંકટનું સૌથી મોટું કારણ ત્યાં હાજર અવકાશી કચરો છે. આ કાટમાળ મનુષ્ય દ્વારા બનાવવામાં આવ્યો છે. આમાં અવકાશયાનના ટુકડા, તેમાંથી બચેલા રંગના ટુકડા, રોકેટના ટુકડા, નકામા ઉપગ્રહો અથવા તે વસ્તુઓ જે તેના કારણે ત્યાં હાજર છે અને તે ખૂબ જ ઝડપે ફરતા હોય છે.

યુએસ સ્પેસ ઓર્ગેનાઈઝેશન નાસા હાલમાં અવકાશમાં ભ્રમણ કરી રહેલા કાટમાળના લગભગ 27,000 ટુકડાઓ પર નજર રાખી રહ્યું છે. 2021 માં, નાસાએ આ સમસ્યા તરફ ધ્યાન દોર્યું અને કહ્યું કે આ વેગમાં રંગનો એક કણ પણ અવકાશયાનને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

પેઇન્ટના કટકાઓથી થતા નુકસાનને કારણે અવકાશયાનની કેટલીક બારીઓ બદલવી પડી છે. આ મુજબ અંતરિક્ષમાં પડેલો મિલીમીટર કદનો કાટમાળ પણ મિશનને નષ્ટ કરી શકે છે.

આવી સ્થિતિમાં આગામી સમયમાં આ ખતરો વધુ વધે તેવી શક્યતા છે. કારણ કે, ઉપગ્રહોની સંખ્યામાં વધારો થવા જઈ રહ્યો છે, જેમાં એકલા SpaceX પાસે લાંબા ગાળાની યોજના છે. કંપનીના સીઈઓ એલોન મસ્કએ કહ્યું છે કે તેમનું લક્ષ્ય 12,000 સ્ટારલિંક ઉપગ્રહોને અવકાશમાં મોકલવાનું છે.

અત્યારે તેનો માત્ર એક તૃતીયાંશ ભાગ પૃથ્વીની પરિક્રમા કરી રહ્યો છે. એટલું જ નહીં, મસ્કને બીજી પેઢીના સ્ટારલિંક નક્ષત્રના 30,000 વધુ ઉપગ્રહો લોન્ચ કરવા માટે FCC તરફથી આંશિક મંજૂરી પણ મળી છે.

આ જ કારણ છે કે જ્યારે સ્પેસએક્સના ઉપગ્રહો 2019માં લોન્ચ થવાના હતા, ત્યારે યુરોપિયન સ્પેસ એજન્સીએ તેના એઓલસ અર્થ અવલોકન ઉપગ્રહને ખસેડ્યો, જેથી અથડામણના જોખમને ટાળી શકાય. એ જ રીતે, 2021 માં, ચીને તેના સ્પેસ સ્ટેશનને બે વાર ડાયવર્ટ કરવું પડ્યું, જેથી સ્ટારલિંક સેટેલાઇટ તેની સાથે ટકરાય નહીં. ચીને આ મામલે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ફરિયાદ પણ કરી હતી.

English summary

Space X: A strange crisis in space on Elon Musk's satellites