શ્રીલંકાએ હિંદ મહાસાગરમાં ચીની જહાજને આવવાની ના આપી મંજુરી, વિદેશ મંત્રીએ કહ્યું- ભારતે જે કહ્યું..

શ્રીલંકાના વિદેશ મંત્રી અલી સાબરીએ મંગળવારે કહ્યું કે શ્રીલંકાએ ચીનના જહાજોને શ્રીલંકામાં રોકવાની મંજૂરી આપી નથી. જોકે સાબરીએ ચીનના જહાજનો સીધો ઉલ્લેખ કર્યો ન હતો, પરંતુ ભારતે ભૂતકાળમાં ચીનના એક કહેવાતા સંશોધન જહાજ Xi Yan 6 વિશે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે, જેનું ચીન કહે છે કે આ જહાજ નેશનલ એક્વેટિક રિસોર્સિસ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ એજન્સી (NARA) સાથે સંશોધન કરે છે) પરંતુ નિષ્ણાતો કહે છે કે તે ચીની જાસૂસી જહાજ છે.

શ્રીલંકાના વિદેશ મંત્રી અલી સાબરીએ કહ્યું, "ભારતે આ સંબંધમાં પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. અમે હવે એક SOP લઈને આવ્યા છીએ, જ્યારે અમે તેને બનાવી રહ્યા હતા ત્યારે અમે ભારત સહિત અમારા મિત્રોની સલાહ લીધી હતી."

જો કે, અત્યારે એ સ્પષ્ટ નથી કે અલી સાબરી યુએસના અંડર સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ વિક્ટોરિયા નુલેન્ડની શ્રીલંકા મુલાકાતનો ઉલ્લેખ કરી રહ્યા હતા કે કેમ, પરંતુ જ્યારે તેમણે 'મિત્રો'નો ઉલ્લેખ કર્યો ત્યારે યુએસના અંડર સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટનું નામ સામે આવ્યું છે. નુલેન્ડે ચીનની માલિકીના શ્રીલંકાના હમ્બનટોટા બંદરમાં ચીની જહાજ શી યાન 6 ડોકીંગ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

શ્રીલંકાના સમાચાર આઉટલેટ્સે અહેવાલ આપ્યો છે કે, નુલેન્ડની સાબરી સાથેની બેઠક દરમિયાન, બંનેએ શ્રીલંકાના પ્રદેશમાં કોઈપણ પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવા માટે વિદેશી જહાજો અને વિમાનો દ્વારા અનુસરવામાં આવતી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રક્રિયા (SOP) અંગે ચર્ચા કરી હતી.

અહેવાલ મુજબ, ચર્ચા કરવામાં આવી હતી કે "જ્યાં સુધી તે (ચીન) SOPનું પાલન કરે છે (ત્યાં સુધી કોઈ સમસ્યા નથી). પરંતુ, જો તે પાલન ન કરે, તો અમને સમસ્યા છે."

શ્રીલંકાના વિદેશ મંત્રીએ કહ્યું, "અમે ઓક્ટોબરમાં (જહાજ) શ્રીલંકા આવવાની મંજૂરી આપી નથી. ભારતની સુરક્ષા ચિંતાઓ (ચીની જહાજ પર), જે કાયદેસર છે, તે અમારા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે અમે અમારા ક્ષેત્રને શાંતિના ક્ષેત્ર તરીકે રાખવા માંગીએ છીએ."

તમને જણાવી દઈએ કે ભારતે કહ્યું છે કે ભારતના પડોશમાં કોઈપણ વિકાસ જે ભારતની સુરક્ષા પર અસર કરે છે તે ભારતની ચિંતા છે. કેન્દ્રીય વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકરે ગયા વર્ષે શ્રીલંકામાં ચીનના જાસૂસી જહાજ યુઆન વાંગ-5ના રોકવા પર ટિપ્પણી કરતા કહ્યું હતું કે "અમારા પડોશમાં શું થાય છે, કોઈપણ વિકાસ જે અમારી સુરક્ષાને અસર કરે છે તે સ્વાભાવિક રીતે અમારા હિતનો વિષય છે."

હિંદ મહાસાગરમાં ચીનનું જાસૂસી જહાજ

ચીન દાવો કરી રહ્યું છે કે શી યાન 6 એ 60 લોકોને વહન કરતું "વૈજ્ઞાનિક સંશોધન જહાજ" છે જે સમુદ્રશાસ્ત્ર, દરિયાઈ ભૂસ્તરશાસ્ત્ર અને દરિયાઈ ઇકોલોજી પરીક્ષણો કરે છે.

અગાઉ યુઆન વાંગ 5 ને પણ ચીન દ્વારા "વૈજ્ઞાનિક સંશોધન જહાજ" તરીકે પ્રમોટ કરવામાં આવ્યું હતું. આ અવકાશયાન ટ્રેકિંગમાં નિષ્ણાત છે, અને સમુદ્રના તળને મેપ કરવામાં સક્ષમ છે, જે ચીની નૌકાદળની સબમરીન વિરોધી કામગીરી માટે એક મહત્વપૂર્ણ સર્વેલન્સ સાધન છે.

નિષ્ણાંતોનું કહેવું છે કે ચીને યુઆન વાંગ 5 જાસૂસી જહાજ એવા સમયે હિંદ મહાસાગરમાં મોકલ્યું હતું જ્યારે ભારત તેની એક મોટી મિસાઈલ લોન્ચ કરવા જઈ રહ્યું હતું અને ચીનના જહાજના આવવાને કારણે ભારતે તેનું લોન્ચિંગ મોકૂફ રાખવું પડ્યું હતું.

ચીને શ્રીલંકાને આ વર્ષે ઓગસ્ટમાં શી યાન 6 ને ડોક કરવાની મંજૂરી આપવા વિનંતી પણ કરી હતી અને ઓક્ટોબરમાં ચીને તેનું જહાજ શ્રીલંકાના હિંદ મહાસાગરના ભાગમાં મોકલવાની વિનંતી કરી હતી, જેને શ્રીલંકાએ સ્વીકારી લીધી હતી.

ભારત હિંદ મહાસાગરમાં ચીનની વધતી હાજરી અને શ્રીલંકામાં તેના પ્રભાવ અંગે શંકાસ્પદ છે, કારણ કે તે તેના પ્રભાવના ક્ષેત્રમાં બંનેને જુએ છે.

ચીને પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે, "કેટલાક દેશો દ્વારા શ્રીલંકા પર દબાણ લાવવા માટે સુરક્ષાની ચિંતાઓ દર્શાવવી અયોગ્ય છે." ચીન શ્રીલંકાના હમ્બનટોટા બંદર પણ ચલાવે છે. તેણે તેને 2017માં 99-વર્ષના લીઝ પર $1.12 બિલિયનમાં હસ્તગત કર્યું હતું, જે શ્રીલંકાએ તેને બનાવવા માટે ચીની પેઢીને ચૂકવેલા $1.4 બિલિયન કરતાં ઓછું છે.

રોકડની તંગીનો સામનો કરી રહેલા શ્રીલંકા ચીનના દ્વિપક્ષીય દેવુંમાં 52% હિસ્સો ધરાવે છે. કોલંબોએ એપ્રિલ 2022માં તેના $46 બિલિયનના વિદેશી દેવુંમાં ડિફોલ્ટ કર્યું હતું અને તે આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે.

ગયા વર્ષે જાન્યુઆરી અને જુલાઈ વચ્ચે, ભારતે શ્રીલંકાને ક્રેડિટ લાઇન્સ, કરન્સી સ્વેપ વ્યવસ્થા અને વિલંબિત આયાત ચૂકવણી દ્વારા $ 4 બિલિયનની તાત્કાલિક સહાય પૂરી પાડી હતી. શ્રીલંકાએ ચીનના લેણદારોને $7.4 બિલિયનનું દેવું છે.

શ્રીલંકાની સંસદે જુલાઈમાં ઘરેલું ઋણ પુનર્ગઠન યોજનાને મંજૂરી આપી હતી, જે ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF) દ્વારા મંજૂર કરાયેલા $2.9 બિલિયન બેલઆઉટને ચાલુ રાખવાની ચાવી છે.

English summary

Sri Lanka did not allow the Chinese ship to enter the Indian Ocean, the foreign minister said - what India said..