યુએનના નવા સેક્રેટરી જનરલની પસંદગીનો જંગ: શું આ દિગ્ગજ નેતા સંભાળશે વિશ્વની કમાન?
વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી પ્રતિષ્ઠિત અને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવતા સંગઠન સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ના નવા સેક્રેટરી જનરલની પસંદગી પ્રક્રિયા હવે અત્યંત નિર્ણાયક તબક્કા તરફ આગળ વધી રહી છે. વર્તમાન સેક્રેટરી જનરલ એન્ટોનિયો ગુટેરેસનો કાર્યકાળ ૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ સમાપ્ત થઈ રહ્યો છે, જે બાદ ૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૭ થી નવા વડા સત્તાવાર રીતે નેતૃત્વની કમાન સંભાળશે. યુક્રેન-રશિયા યુદ્ધ, મધ્ય-પૂર્વની ભયંકર લડાઈ અને પર્યાવરણ સમસ્યાઓ વચ્ચે આ નિયુક્તિ અતિ સંવેદનશીલ સાબિત થવાની છે.
આ ચૂંટણી પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે તાજેતરમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સામાન્ય સભા દ્વારા સેક્રેટરી જનરલ પદના મજબૂત અને પ્રમુખ ઉમેદવાર મારિયા ફર્નાન્ડા એસ્પીનોસા સાથે એક ખાસ વિચાર-વિમર્શ એટલે કે ખુલ્લો સામાજિક સ્તરનો સંવાદ યોજવામાં આવ્યો હતો. વૈશ્વિક કટોકટી અને સંઘર્ષના કપરા વાતાવરણમાં ફસાયેલી હાલની સંવેદનશીલ દુનિયામાં આ નવી વરણી સાર્થક સહયોગને વેગ આપશે. આગામી સુકાની સમક્ષ સંગઠનની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સત્તા અકબંધ રાખવાની અને હકારાત્મક દિશા પ્રદાન કરવાની મોટી ચિંતા રહેલી છે.
વર્તમાન સમયમાં પૃથ્વી પર ક્લાયમેટ ચેન્જ, અણધારી આર્થિક કટોકટી, દ્વિપક્ષીય તણાવ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના લીધે ઉભા થયેલા વિવિધ અજાણ્યા પડકારો સામે લડવા સક્ષમ આંતરરાષ્ટ્રીય માળખાની તાતી જરૂરિયાત ઉભી થઇ છે. વિવિધ દેશો વચ્ચે વધી રહેલું આંતરિક આર્થિક-રાજકીય અંતર અને તેનાથી સર્જાતો પરસ્પર અવિશ્વાસ ઘટાડવા સંગઠનના નવા નેતાએ નવો અને કાર્યક્ષમ પથ કંડારવો પડશે. મોટી સત્તાઓ સાથે તાલમેલ સાધીને સંસ્થાની અપીલ અકબંધ રાખવી તે એક કઠિન પડકાર સાબિત થશે.
મારિયા ફર્નાન્ડા એસ્પીનોસાની ઉમેદવારી અને કૂટનીતિક કારકિર્દી
મારિયા ફર્નાન્ડા એસ્પીનોસા ઇક્વાડોર દેશના એક અત્યંત કુશળ રાજદ્વારી તેમજ સક્ષમ રાજનેતા તરીકે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે સ્થાપિત અને લોકપ્રિય નામ ધરાવે છે. તેઓ પૂર્વે ઇક્વાડોરના વિદેશ પ્રધાન તેમજ સંરક્ષણ પ્રધાન જેવા દાયિત્વ પૂર્ણ કટોકટીપૂર્ણ પદોની સંચાલન વ્યવસ્થા સફળતાપૂર્વક સંભાળી ચૂક્યા છે. આ સિવાય તેઓ અગાઉ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સામાન્ય સભા (UNGA) ના પ્રમુખ પદે પણ કાર્યરત રહ્યા હોવાથી કાયદાકીય ક્ષમતા અને બહોળો વહીવટી અનુભવ ધરાવે છે જે તેમને આ મહત્વપૂર્ણ રેસમાં અગ્રેસર બનાવે છે.
સામાન્ય સભા સમક્ષ થયેલા સંવાદ દરમિયાન એસ્પીનોસાએ ભારે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આખી દુનિયા હમણાં લાંબા અને અર્થહીન સુશોભિત ભાષણોથી કંટાળી ગઈ છે. આજના કપરા સંજોગો સામે લડવા સચોટ અને સમયસરના ઓન-ગ્રાઉન્ડ પરિણામો મેળવવા અનિવાર્ય બન્યા છે. તેમનું મજબૂતપણે માનવું છે કે કોઈ મોટી વૈશ્વિક આફત કે યુદ્ધ શરૂ થાય તે પહેલાં જ અત્યાધુનિક ચેતવણી પ્રણાલી સ્થાપીને કાર્ય કરવું એ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર જેવા સંગઠનની ઓળખ અને પ્રાથમિકતા હોવી ઘટે.
એસ્પીનોસાએ પોતાના આયોજનને પાંચ સ્તંભોમાં વિભાજીત કર્યું છે. પ્રથમ પિલર એટલે આખા વિશ્વમાં ભાઈચારો, શાંતિ અને સુરક્ષાને આધુનિક પદ્ધતિઓથી બળ આપવું. દ્વિતીય, દરેક વિકાસશીલ રાષ્ટ્રોના આર્થિક વિકાસની ગતિ સમાંતર કરવી. ત્રીજું, વૈશ્વિક ડિજિટલ નેટવર્ક અને ઊર્જા કાર્યક્ષમ રિન્યુએબલ સેક્ટરને વેગ વહેંચવો. ચોથું, વડી કચેરીઓમાં લેવાયેલા સૈદ્ધાંતિક નિર્ણયો અને ધરાતલ પર તેના સચોટ અમલીકરણ વચ્ચેનો તફાવત પુરેપુરો દુર કરવો અને આખરી પિલર યુએનની ઘટતી વૈશ્વિક સાખ અને ગરિમાની પૂર્ણ પુનઃસ્થાપના કરવી છે.
મહાસચિવ પદની ચૂંટણી અને રેસમાં જોડાનારા અન્ય ઉમેદવારો
વર્ષ ૨૦૨૬ ની આ આંતરરાષ્ટ્રીય ચૂંટણીમાં માત્ર એસ્પીનોસા જ પોતાની ઉમેદવારી નોંધાવીને સક્રિય નથી, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાના અન્ય ઘણા અનુભવી અને દિગ્ગજ નેતાઓ પણ ટક્કર આપી રહ્યા છે. આ રેસની યાદીમાં મિશેલ બેચેલેટ, અણુ ઉર્જા પ્રમુખ રાફેલ મારિયાનો ગ્રોસી, મેકી સેલ અને રેબેકા ગ્રીનસ્પાન અગ્રણી છે. ગયાના દેશના પૂર્વ વિદેશ પ્રધાન કેરોલિના રોડ્રિગ્સનું નામ તાજેતરમાં પ્રસ્તાવિત થતા જ આ આખી પ્રક્રિયા વધુ તીવ્ર અને રાજદ્વારી રીતે રોમાંચક બની ચુકી છે.
મહત્વની બાબત એ છે કે સેક્રેટરી જનરલની આ પસંદગી કોઈ સીધા વૈશ્વિક લોકમત કે સીધી વોટીંગ પ્રક્રિયા જેવી હોતી નથી. આ આખી પ્રક્રિયામાં સૌપ્રથમ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) દરેક નામો પર ઊંડો અભ્યાસ કરી વિશ્લેષણ રજૂ કરે છે. કાયમી વીટો પાવર ધરાવતા પાંચ વાસ્તવિક ઓથોરિટી દેશો અમેરિકા, رત્તમ રશિયા, ચાઈના, ફ્રાન્સ અને બ્રિટન પૈકી કોઈ વીટો વિરોધ ના કરે, તો જ નામ સામાન્ય સભા તરફ મોકલવામાં આવે છે જ્યાં આખરી મહોર મારવામાં આવે છે.
ભારત અને સાર્થક આંતરરાષ્ટ્રીય સુધારાઓની ભૂમિકા
આ ચૂંટણી ભારત અને ગ્લોબલ સાઉથ એટલે કે વિકાસશીલ રાષ્ટ્રો માટે ખુબ મહત્વની બની રહેશે તે બાબત હવે સ્પષ્ટ થઈ ચુકી છે. નવી દિલ્હી લાંબા સમયથી યુએનની દાયકાઓ જૂની સંરચનામાં આધુનિક વૈશ્વિક જરૂરિયાતો અનુસાર તાત્કાલિક રચનાત્મક સુધારાઓની માંગણી ભારે દબાણપૂર્વક કરી રહ્યું છે. તેની સાથે જ સુરક્ષા પરિષદમાં ભારતને કાયમી સભ્યપદ અપાવવા માટેનો પક્ષ પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સતત મજબૂત બન્યો છે. તેથી, નવા વડાનો આ મહત્વના વિષયો પ્રત્યેનો અભિગમ ભારત હિતોને પ્રભાવિત કરશે.
નવા સેક્રેટરી જનરલે સભ્ય દેશો વચ્ચે રહેલા આંતરિક ખેંચતાણના વાતાવરણને હળવું કરી રચનાત્મક સહકારનું નિર્માણ કરવું પડશે. ભવિષ્યમાં યુએન સુધારાઓને જે નવી દિશા પ્રાપ્ત થશે, તે માત્ર સરહદોની આધીનતા નહિ પરંતુ આપણી પૃથ્વીના લાખો વંચિત પરિવારોની આર્થિક તેમજ ભૌતિક સુરક્ષા નક્કી કરનાર પરિબળ સાબિત થશે. પરસ્પર વિકાસ અને વૈશ્વિક શાંતિના હિતાર્થે આખી દુનિયા આ ખૂબ જ મહત્વના આંતરરાષ્ટ્રીય સગવડો ફેરબદલ અને નેતૃત્વ પરિવર્તનની પ્રક્રિયા પર નજર ટકાવીને બેઠી છે.
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google
