જો ચીન તાઇવાન પર આક્રમણ કરશે તો ક્વાડ શું કરશે? શું ભારત યુદ્ધમાં શામેલ થશે?

યુએસ હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સના સ્પીકર નેન્સી પેલોસી તાઈવાનની મુલાકાતે છે અને ચીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે તાઈવાનને ચીન સાથે જોડવાની એકીકરણ પ્રક્રિયાને મોટા પ્રમાણમાં વેગ આપશે. એટલે કે અત્યારે યુદ્ધ ન થાય તો પણ નજીકના ભવિષ્યમાં ચીનનો તાઈવાન પર હુમલો નિશ્ચિત છે, તેથી સવાલ એ થાય છે કે શું ઈન્ડો-પેસિફિકમાં ચીનને રોકવા માટે ક્વાડ બનાવવામાં આવ્યું હતું, તે તાઈવાન પર છે.શું કરશે. હુમલાની ઘટનામાં ચીની શું કરે છે? અને ભારત ક્વાડનો મહત્વનો ભાગ હોવાથી પ્રશ્ન એ છે કે શું ભારત આ લડાઈમાં જોડાશે?

શું QUAD તાઇવાનને સાથ આપશે?

નેન્સી પેલોસીની તાઈવાનની મુલાકાતથી એ નક્કી થઈ ગયું છે કે ઈન્ડો-પેસિફિકમાં, જેમાં ખુદ ભારત અને ભારતના નબળા પડોશીઓ છે, ચીન ત્યાં ખૂબ જ આક્રમક રીતે આગળ વધશે અને આવનારા સમયમાં ઈન્ડો-પેસિફિકમાં રહીને રાજકારણ બદલાશે. ઝડપથી ક્વાડના ચાર સભ્ય દેશો, ભારત, ઑસ્ટ્રેલિયા, જાપાન અને અમેરિકા... આ ચાર દેશોના તાઈવાન સાથે સારા સંબંધો છે અને આ ચાર દેશો લોકશાહી છે તાઈવાન પણ લોકશાહી દેશ છે, તેથી તાઈવાન અને ક્વાડ બંને પાસે એક છે- કારણો છે. અન્ય સાથે સંબંધો વધારવા માટે, કારણ કે ચીન પ્રાદેશિક આધિપત્ય અપનાવી રહ્યું છે અને નિયમો આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા માટે લાંબા ગાળાનો પડકાર રજૂ કરી શકે છે.

ક્વાડ પાસે અન્ય કોઈ વિકલ્પ નથી?

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો આ દેશો તાઈવાનને બચાવવામાં નિષ્ફળ જશે તો ઈન્ડો-પેસિફિકમાં ચીનની શક્તિ એટલી વધી જશે અને તે એટલું આક્રમક થઈ જશે કે તે ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં તેની સર્વોપરિતાને પડકારવાની નજીક છે તે લગભગ અશક્ય બની જશે. પરંતુ, અમેરિકા સિવાય બાકીના ક્વાડ દેશો ચીનને લઈને છૂટછાટો આપી રહ્યા છે અને પોતાના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને મૌન છે. તાઈવાનના તણાવ પર ભારત તરફથી અત્યાર સુધી કોઈ ચોક્કસ પ્રતિક્રિયા આવી નથી, જ્યારે આ બધું ભારતના પડોશમાં થઈ રહ્યું છે અને આવનારા સમયમાં તેની સીધી અસર ભારત પર પડશે. ડિપ્લોમેટના રિપોર્ટ અનુસાર, ખરાબ સંબંધો હોવા છતાં, બાકીના ક્વાડ સભ્ય દેશો બેઇજિંગ સાથે સારા સંબંધો બનાવવા માંગે છે અને બેઇજિંગ આ જાણે છે, કારણ કે ગાલવાન ઘાટી હિંસા સુધી ભારતની નરેન્દ્ર મોદી સરકાર ચીન પ્રત્યે ખૂબ નરમ હતી.

શું QUAD ચીન વિશે સાવચેત રહેશે?

જ્યારે ચીનના વર્તનની આગાહી કરવામાં આવે ત્યારે ક્વાડને સાવચેત રહેવું જોઈએ. ખાસ કરીને અનિવાર્યપણે જ્યારે ચીનના હિતોની વાત આવે અને તમે તેની પાસેથી થોડી છૂટની અપેક્ષા રાખતા હોવ. ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે આગ્રહ કર્યો છે કે તાઈવાનનું ચીનમાં "એકીકરણ" તેમનું ઐતિહાસિક મિશન છે અને ચીનની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની અચૂક પ્રતિબદ્ધતા છે. તાઇવાન સ્ટ્રેટમાં બેઇજિંગની ઉશ્કેરણીજનક ક્રિયાઓ, જેમ કે તાઇવાનના એર ડિફેન્સ વિસ્તારમાં લશ્કરી વિમાનોની ઘૂસણખોરી અને તાઇવાન સ્ટ્રેટમાંથી ચાલતા યુદ્ધ જહાજોનો હેતુ અન્ય દેશોને તેની શક્તિ બતાવવાની ચીનની ક્ષમતા દર્શાવવા માટે છે. તેમને ચેતવણી આપવા માટે. વધુમાં, યુક્રેન પરના રશિયન હુમલાએ ચીનને તાઈવાન પર હુમલો કરવા માટે સીધા જ પ્રોત્સાહિત કર્યા છે અને, જો કે આ ક્ષણે આ અસંભવિત લાગે છે, તેને અવગણી શકાય નહીં. તેથી, તાઇવાન અને ચીન વચ્ચેની ઊંડી સ્થિરતા ચાલુ રહેવાની અથવા તો વધુ તીવ્ર થવાની સંભાવના છે અને આવનારા સમયમાં સંઘર્ષ વધુ તીવ્ર થવાની સંભાવના છે.

લોકશાહીનું રક્ષણ કોણ કરશે?

તાઇવાન એ વિશ્વમાં ઉદાર લોકશાહી છે અને ક્વાડના સભ્યો સાથે લોકશાહી મૂલ્યો વહેંચે છે, જે તાઇવાન ઇકોનોમિસ્ટ ઇન્ટેલિજન્સ યુનિટના જણાવ્યા અનુસાર તાઇવાન અને એશિયામાં આઠમા શ્રેષ્ઠ લોકશાહી દેશનું રક્ષણ કરવા લોકશાહીની મુખ્ય ફરજ બનાવે છે. તેથી, જો બેઇજિંગ બળ દ્વારા તાઇવાનને જોડવામાં સફળ થાય છે, તો તે પ્રથમ તાઇવાનની લોકશાહીને ઉથલાવી દેશે, જેમ કે તેણે હોંગકોંગમાં કર્યું છે, અને તાઇવાન અને સંભવતઃ એશિયામાં યુક્રેનમાં ચીનના સરમુખત્યારશાહી મોડેલની જીતનું પ્રદર્શન કરશે. સંકટ સર્જશે. ટૂંકમાં કહીએ તો, તાઈવાનની સુરક્ષાને મજબૂત કરવાથી ક્વાડને ઈન્ડો-પેસિફિકમાં લોકશાહી દેશોને સમર્થન આપવાનું અને ચીનની આક્રમકતાને સંતુલિત કરવાના તેના "વચન"ને હાંસલ કરવામાં મદદ મળશે.

ચીનને રોકવા માટે ક્વાડ શું કરશે?

ક્વાડના સભ્યો વચ્ચેના મજબૂત સંબંધો ચીનને તાઈવાન પર હુમલો કરવાના તેના ઈરાદા પર પુનર્વિચાર કરવા દબાણ કરી શકે છે અને ક્વાડ જૂથે રાજદ્વારી સંબંધોને મજબૂત કરીને, વેપારના વિસ્તરણને સરળ બનાવીને અને સભ્યો વચ્ચે ગુપ્ત માહિતી-શેરિંગ નેટવર્ક પર સહકાર આપીને મદદ કરી છે. તમારા આંતરિક સંબંધોને વધારીને. ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં "સ્થિરતા અને સમૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન" આપવા માટે, બ્લોકે ચીનની ક્રિયાઓની તેની દેખરેખ ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવા પર ભાર મૂક્યો છે. ખાસ કરીને સૈન્ય તાકાત વધારવા પર પણ ક્વોડ દેશોનો ભાર રહ્યો છે, તેથી ઓસ્ટ્રેલિયા, ભારત અને જાપાન તેમની નૌકાદળની તાકાત વધારી રહ્યા છે. તેમ છતાં, જો ચીનને બળજબરીથી સંતુલિત કરવાની વાત આવે છે, તો ક્વાડના પ્રયત્નો હજુ પણ નિરર્થક લાગે છે અને હજુ પણ ઉકેલનો અભાવ છે. કારણ કે, ક્વાડ હજુ પણ પોતાને નાટો જેવું લશ્કરી જોડાણ કહેતું નથી અને પોતાને 'સારા બળ' કહે છે, જેનો હેતુ પરસ્પર સહાય છે, જેના કારણે ટીકાકારો પણ ક્વાડની ટીકા કરે છે. તેથી, સૈન્ય કટોકટી અથવા સંઘર્ષની સ્થિતિમાં, ખાસ કરીને જ્યારે ચીને ગંભીર પરિણામોની ચેતવણી આપી છે ત્યારે ક્વાડ તાઈવાનને કેટલું સમર્થન આપી શકે છે તે અંગે પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે.

શું ક્વાડ તાઇવાનનું રક્ષણ કરશે?

તાઇવાન માટેના તેના સમર્થન પર ક્વાડની માન્યતાઓ એકીકૃત નથી. મે મહિનામાં, જાપાનના વડા પ્રધાન કિશિદા ફ્યુમિયોએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે "તાઈવાન સ્ટ્રેટમાં શાંતિ અને સ્થિરતા માત્ર જાપાનની સુરક્ષા માટે જ નહીં, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સમાજની સ્થિરતા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે." તેમણે "બળ દ્વારા યથાસ્થિતિ બદલવા"ના ચીનના પ્રયાસનો વિરોધ કરવા માટે બ્લોક તરફથી સંકલિત પ્રતિસાદની પણ વિનંતી કરી. તાજેતરમાં જ, જાપાનના 2022 ડિફેન્સ વ્હાઇટ પેપરમાં તાઇવાનને ટોક્યોના "અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર" તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તાઇવાનની આસપાસની સુરક્ષા "તાકીદની ભાવના સાથે નજીકથી દેખરેખ રાખવી જોઈએ.

અમેરિકા 'વન ચાઇના પોલિસી'નું શું કરશે?

યુ.એસ.એ સત્તાવાર રીતે "વન ચાઇના નીતિ" પર તેનું વલણ જાળવી રાખ્યું હોવા છતાં, યુએસ પ્રમુખ જો બિડેને તાઇવાન પર આક્રમણ કરે તો તાઇવાનનો લશ્કરી બચાવ કરવાનું વચન આપ્યું છે. તાઈવાનને લઈને અમેરિકામાં 'તાઈવાન રિલેશન એક્ટ' પણ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો અને અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે જો તાઈવાન પર હુમલો થશે તો અમેરિકા તાઈવાનને સૈન્ય મદદ કરશે. શાંગરી-લા સંવાદમાં, યુએસ સેક્રેટરી ઑફ ડિફેન્સ લોયડ ઑસ્ટિને તાઈવાન વિરુદ્ધ ચીનની ઉશ્કેરણીજનક ક્રિયાઓની નિંદા કરી અને "તાઈવાનના લોકોને નુકસાન પહોંચાડતા કોઈપણ બળના ઉપયોગ અથવા અન્ય પ્રકારના જબરદસ્તીનો પ્રતિકાર કરવાની વૉશિંગ્ટનની પ્રતિબદ્ધતાને રેખાંકિત કરી." સુરક્ષા અથવા સામાજિક અથવા આર્થિક વ્યવસ્થા, જ્યારે તાઈવાન સ્ટ્રેટમાં યુએસ નેવીના યુદ્ધ જહાજો "મુક્ત અને ખુલ્લા ઈન્ડો-પેસિફિક" પ્રદેશ માટે વોશિંગ્ટનની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

તાઈવાન પર ભારતનું વલણ શું હશે?

ક્વાડ દેશોમાં ભારત એકમાત્ર સભ્ય દેશ છે, જેણે અત્યાર સુધી તાઈવાનને ક્વાડમાં જોડાવાનું જાહેર સમર્થન કર્યું છે. ભારત માટે તાઇવાનનું મહત્વ રાજકીય કરતાં વધુ આર્થિક છે. ભારતીય નેતાઓની નજરમાં, નવી દિલ્હી જો ચીન સાથે તેની વિકાસલક્ષી ભાગીદારી છોડી દેશે તો તેના પર પ્રતિકૂળ અસર થશે. આંતરિક રીતે, ભારત અને ચીન બંને બ્રિક્સ ફોરમ ફોર ડેવલપિંગ પાવર્સ, તેમજ શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (SCO) ના સભ્યો છે, પરંતુ તે ખૂબ જ અસંભવિત છે કે ભારત, ચીન સાથેના ઉચ્ચ તણાવ છતાં, તાઈવાનને મૌખિક રીતે ટેકો આપશે, જે નબળું પડશે. નવી દિલ્હીનો બેઇજિંગ સાથેનો સંબંધ છે, તેથી તાઇવાન પર હુમલાની સ્થિતિમાં ભારત તાઇવાનને 'શાંતિ માટેની અપીલ' સિવાય અન્ય કોઇ મદદ કરશે તેવી આશા ઓછી છે.ભારત અને ચીન એકબીજાના દુશ્મન કેમ ન હોવા જોઇએ?

English summary

What will be India's stand if China invades Taiwan?