World Turtle Day : વિશ્વ કાચબા દિવસે જાણો કાચબા વિશેના રોચક તથ્યો

કાચબાઓ પૃથ્વીની પર્યાવરણીય રચનામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. આ સરિસૃપ વિશ્વભરના વિવિધ વસવાટોની શ્રેણીમાં ટકી રહેવા અને વિકસવા માટે જાણીતા છે. પૃથ્વી પરના આ જીવોના મહત્વને સ્વીકારવા માટે, વિશ્વ કાચબા દિવસ 23 મે ના રોજ ઉજવવામાં આવે છે.

World Turtle Day 2022 ની થીમ

વિશ્વ કાચબા દિવસની આ વર્ષની થીમ "શેલેબ્રેટ" છે. થીમ "દરેકને કાચબાને પ્રેમ કરવા અને બચાવવા" પૂછે છે.

World Turtle Day નો ઇતિહાસ

જો અમેરિકન ટોર્ટોઈઝ રેસ્ક્યુ (ATR) એ તેને શરૂ ન કર્યું હોત, તો કોઈ વિશ્વ કાચબા દિવસ ન હોત. આ બિનનફાકારક સંસ્થાની સ્થાપના 1990 માં કરવામાં આવી હતી અને તેણે 2001 માં વિશ્વ કાચબા દિવસ તરીકે ઉજવણી કરવાની શરૂઆત કરી હતી. ચાલુ વર્ષે 22 મો આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્વ કાચબા દિવસ છે, જેની તેઓ ઉજવણી કરી રહ્યા છે. સુસાન ટેલેમ અને તેમના પતિ માર્શલ થોમ્પસન દ્વારા સ્થાપિત સંસ્થાએ 4,000 થી વધુ કાચબા અને કાચબાને બચાવ્યા અને તેમને ફરીથી આશ્રય આપ્યો છે.

World Turtle Day નું મહત્વ

આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્વ કાચબા દિવસ એ આપણા પર્યાવરણમાં આ જીવોના મહત્વની ઉજવણી કરવાનો સમય છે. આનો ઉદ્દેશ્ય જીવોના આ ઝડપથી અદ્રશ્ય થઈ રહેલા સમૂહ વિશે જાગૃતિ લાવવાનો છે.

સુસાન ટેલેલમ કહે છે, આદર્શ રીતે, બધા કાચબાઓ જંગલમાં રહેવું જોઈએ, પરંતુ વાસ્તવિકતામાં આ હંમેશા શક્ય નથી. ઘણી બધી પાલતુ સ્ટોર્સ પર, શેરી વિક્રેતાઓ દ્વારા વેચવામાં આવે છે અથવા કાર્નિવલ્સ અને અન્ય ઇવેન્ટ્સમાં ઇનામ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે. સદભાગ્યે, હવે ઘણા વધુ બચાવ અને અભયારણ્યો તેમજ પ્રેમાળ ઘરો છે.

વિશ્વ કાચબા દિવસ પર ચંબલ નદીમાંથી સારા સમાચાર આવ્યા છે. દુનિયામાં લુપ્ત થવાના આરે રહેલા બટાગુર કાચબાના પરિવારની સંખ્યા વધીને 500 થઈ ગઈ છે. આ વર્ષે પણ કાચબાના લગભગ 600 બાળકો જન્મ લઈને ચંબલની ગોદમાં પહોંચ્યા છે. ફોરેસ્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ અને ટર્ટલ સર્વાઇવલ એલાયન્સ (TSA)ના પ્રયાસોને કારણે આ શક્ય બન્યું છે.

TSA પ્રોજેક્ટ ઓફિસર પવન પારીકે જણાવ્યું હતું કે, બટાગુર કાચબામાં સાલ અને ધોર પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થાય છે. ચંબલ નદીમાં માત્ર સાલ પ્રજાતિના કાચબા જ બચ્યા છે, જ્યારે ધોર કાચબા પણ મોટી સંખ્યામાં છે. રેન્જર આર. કે. સિંઘ રાઠોડે જણાવ્યું હતું કે, ચંબલમાં કાચબાની દુર્લભ પ્રજાતિઓને બચાવવાની ઝુંબેશના સુખદ પરિણામો આવ્યા છે.

ખડાયતા કાચબા સંરક્ષણ કેન્દ્રમાં હેચરી બનાવવામાં આવી

ઈટાવા અને બાહ રેન્જમાંથી માળાઓની મોસમ દરમિયાન, ટર્ટલ સર્વાઈવલ એલાયન્સ ટીમ ઈંડા એકઠા કરે છે અને તેમને ખડાયતા કાચબા સંરક્ષણ કેન્દ્રમાં રાખે છે. TSA પ્રોજેક્ટ ઓફિસર પવન પારેકે જણાવ્યું હતું કે, આ વર્ષે 311 નેસ્ટ હેચરીમાં હતા. બંને રેન્જના ઘાટ જ્યાંથી ઇંડા એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા, ત્યાંથી કાચબાના બચ્ચાઓને મુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.

આઠ પ્રજાતિઓ સુરક્ષિત છે

ચંબલ નદીમાં કાચબાની આઠ પ્રજાતિઓનું રક્ષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. જેમાં સાલ, ધોર, સુંદરી, મોરપંખી, કાઠવા, ભૂતકથા, સ્યોત્તર, પચેડાનો સમાવેશ થાય છે. વર્ષ 2008માં, ટર્ટલ સર્વાઇવલ એલાયન્સે ચંબલમાં કાચબાના સંરક્ષણ પર કામ શરૂ કર્યું હતું.

થોડા વર્ષો પહેલા, વૈજ્ઞાનિકોને કાચબાનો 120 મિલિયન વર્ષ જૂનો અશ્મિ મળ્યો હતો. આવો જાણીએ વિશ્વ કાચબા દિવસ પર આ જીવ સાથે જોડાયેલા આવા જ કેટલાક રસપ્રદ તથ્યો વિશે જાણીએ...

1. સૌથી લાંબુ જીવન જીવે છે!

કાચબા લગભગ 150-200 વર્ષ જીવતા હોવાનું માનવામાં આવે છે. કાચબાઓ તાજેતરના જીવો નથી, પરંતુ પૃથ્વી પર તેમનું અસ્તિત્વ લાખો વર્ષ જૂનું છે. સાપ, ગરોળી અને મગર પહેલા પણ કાચબાનું પૃથ્વી પર અસ્તિત્વ છે.

2. અવકાશમાં કર્યો છે પ્રવાસ

આ પ્રાણીએ અવકાશની યાત્રા પણ કરી છે. 1968 માં, સોવિયેત સંઘે બે કાચબા સહિત અનેક પ્રાણીઓ સાથે અવકાશ યાત્રા શરૂ કરી હતી. અવકાશમાં એક અઠવાડિયું વિતાવીને પરત ફર્યા બાદ જોવા મળ્યું કે, આ બંને કાચબાના શરીરના વજનમાં 10 ટકાનો ઘટાડો થયો છે.

3. મગજ વગર પણ જીવી શકે છે!

મળતી માહિતી મુજબ જો કાચબાનું મગજ તેના શરીરથી અલગ કરી દેવામાં આવે તો પણ તે લગભગ 6 મહિના સુધી જીવી શકે છે.

4. આટલા દિવસોમાં ઇંડામાંથી બહાર આવે છે

માદા કાચબો એક સમયે 1 થી 30 ઈંડાં મૂકે છે. આ માટે તેઓ પહેલા માટી ખોદીને જગ્યા બનાવે છે. તે જ સમયે, આ ઇંડામાંથી બહાર આવવામાં 90 થી 150 દિવસનો સમય લાગે છે.

5. મોઢામાં દાંત નથી

ઉલ્લેખીય છે કે, કાચબાના મોઢામાં દાંત હોતા નથી. આ સિવાય તેમના મોંમાં હાડકાની બનાવટ હોય છે, જેમ કે તીક્ષ્ણ બનાવટ તેમને ખોરાક ચાવવામાં મદદ કરે છે.

6. બખ્તરનો રંગ ઘણું બધું કહે છે

કાચબાના શેલના રંગ પરથી જાણી શકાય છે કે, તેઓ જ્યાં રહે છે તે વિસ્તારનું તાપમાન શું છે. ખરેખર, ગરમ વિસ્તારોમાં રહેતા કાચબાના શેલનો રંગ હળવો હોય છે. આવા સમયે, ઠંડી જગ્યાએ રહેવાથી તે ઘાટા રંગનો બને છે. એટલે કે, જો તમે હળવા રંગના શેલવાળા કાચબાને જોશો, તો તે સમજી જશે કે તે કોઈ ગરમ વિસ્તારમાં રહે છે.

7. ફેફસામાંથી હવા બહાર કાઢવાની હોય છે

જ્યારે કાચબો તેના શેલમાં સંતાઈ જાય છે, ત્યારે તેને તેના ફેફસાંમાંથી હવા બહાર કાઢવાની હોય છે. આ કરતી વખતે તમે તેને શ્વાસ છોડતા પણ સાંભળી શકો છો.

8. ગોળીઓનો પણ સામનો કરી શકે છે

આ સિવાય તેનું બખ્તર એટલું મજબૂત છે કે, તે બંદૂકની ગોળીનો પણ સામનો કરી શકે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે, તેમના બખ્તરને તોડવા માટે, તેમના વજન કરતા 200 ગણા વધુ વજનની જરૂર પડશે. જોકે હોક્સ તેને તોડવાની યુક્તિ જાણે છે. તેઓ કાચબાને તેમના પંજામાં દબાવીને ખૂબ જ ઊંચે ઉડે છે અને બાદ તેને ત્યાંના પથ્થરો અથવા ટેકરીઓ પર છોડી દે છે, જેના કારણે બખ્તર તૂટી જાય છે.

9. રોમન લશ્કરે લીધી હતી શીખી

પ્રાચીન રોમન સૈન્ય કાચબાથી ખૂબ પ્રભાવિત હતું. તેમની સેનાના સૈનિકોએ કાચબામાંથી જ રેખાઓ દોરવાનું અને પોતાની ઢાલ માથા પર રાખવાનું શીખી લીધું હતું, જેથી લડાઈ દરમિયાન દુશ્મનને મારામારીથી બચાવી શકાય.

10. વિશ્વ કાચબા દિવસ 23 મે ના રોજ ઉજવવામાં આવે છે

સમગ્ર વિશ્વમાં કાચબાની કુલ 300 પ્રજાતિઓ છે, જેમાંથી 129 પ્રજાતિઓ હાલમાં જોખમમાં છે. વિશ્વભરમાં કાચબાઓની ઘટતી સંખ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને અને તેમના સંરક્ષણ અંગે લોકોમાં જાગૃતિ લાવવા માટે દર વર્ષે 23 મે ના રોજ વિશ્વ કાચબા દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.

English summary

World Turtle Day : know Interesting facts about World Turtle Day.