Bihar Politics : બિહારમાં ઓપરેશન લોટસ પાછળ મોદીની ખાસ રણનીતિ

લોકસભા ચૂંટણીની જાહેરાત પહેલા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ત્રણ રાજ્યોની મુલાકાત લીધી છે, અહીં ઈન્ડિયા ગઠબંધન એનડીએને મોટો પડકાર આપી રહ્યું છે.

આ ત્રણ રાજ્યો મહારાષ્ટ્ર, બંગાળ અને બિહાર છે. આ ત્રણ રાજ્યોમાં લોકસભાની 130 બેઠકો છે. ગત વખતે મહારાષ્ટ્ર અને બિહારમાં એનડીએએ યુપીએને લગભગ હરાવ્યું હતું. આ બંને રાજ્યોમાં 88 બેઠકોમાંથી 81 બેઠકો એનડીએ જીતી હતી.

બંગાળમાં પણ ભાજપે 42માંથી 18 બેઠકો જીતી છે. એટલે કે NDA પાસે 130માંથી 99 બેઠકો હતી. નરેન્દ્ર મોદી વધુ નહીં તો 99નો આંકડો જાળવી રાખવાની વ્યૂહરચના પર કામ કરી રહ્યા છે. આ ત્રણ રાજ્યોમાં અલગ-અલગ પાર્ટીઓ ભાજપ માટે પડકાર છે.
ઉદ્ધવ ઠાકરે અને શરદ પવારના પ્રાદેશિક પક્ષો ઉપરાંત મહારાષ્ટ્રમાં કોંગ્રેસ પડકાર છે, બંગાળમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસ પડકાર છે અને બિહારમાં આરજેડી પડકાર છે. આ ત્રણેય રાજ્યોમાં કોંગ્રેસ ક્યાંય નથી. આ ત્રણ રાજ્યોમાં સૌથી રસપ્રદ રાજનીતિ બિહારમાં થઈ રહી છે, કારણ કે બિહારમાં બીજેપી પહેલેથી જ લોકસભાની ચૂંટણી જ નહીં પરંતુ વિધાનસભાની ચૂંટણી માટે પણ દાવ લગાવી રહી છે.
2020ની બિહાર વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં લાલુ-તેજસ્વી યાદવની આરજેડીને 75 બેઠકો મળી હતી, જ્યારે ભાજપને એક ઓછી 74 બેઠકો મળી હતી. એનડીએમાં ભાજપને 74 બેઠકો, જેડીયુને 43 બેઠકો, જીતન રામ માંઝીની હિન્દુસ્તાની અવમ મોરચાને 4 બેઠકો અને મુકેશ સાહનીની વિકાસશીલ ઈન્સાફ પાર્ટીને 4 બેઠકો મળી હતી.
મહાગઠબંધનમાં આરજેડીને 75, કોંગ્રેસને 19, સીપીઆઈને 12, સીપીઆઈ અને સીપીઆઈ (એમ)ને 2-2 બેઠકો મળી હતી. આ રીતે ભાજપના એનડીએને 125 અને આરજેડીના મહાગઠબંધનને 110 બેઠકો મળી છે. આ સિવાય MAIMએ 5, BSPએ એક, LJPએ એક અને એક અપક્ષને જીત મળી છે. અહીં ખાસ વાત એ હતી કે આરજેડી, જનતા દળ અને કોંગ્રેસની બેઠકો ઘટી હતી તો બીજી તરફ ભાજપ અને સીપીઆઈ (એમએલ)ની બેઠકો ઘટી હતી, તેમ છતાં આરજેડી 75 બેઠકો સાથે સૌથી મોટો પક્ષ હતો.
એનડીએ સરકાર સરળતાથી બની ગઈ, જે ઓગસ્ટ 2022 સુધી ચાલુ રહી. આ દરમિયાન મુકેશ સાહનીના વીઆઈપી ધારાસભ્યના મૃત્યુ બાદ પેટાચૂંટણીને લઈને ભાજપ અને વીઆઈપી વચ્ચે લડાઈ થઈ હતી. ઝઘડાને કારણે તેમની પાર્ટીના બાકીના ત્રણ ધારાસભ્યો ભાજપમાં જોડાયા અને 77 બેઠકો સાથે ભાજપ નંબર વન પાર્ટી બની. VIP ધારાસભ્યના મૃત્યુ બાદ પેટાચૂંટણીમાં આરજેડીએ જીત મેળવી.
આ પછી આરજેડીએ પણ એમઆઈએમના પાંચમાંથી ચાર ધારાસભ્યોને હરાવીને પોતાનો આંકડો 80 પર લઈ ગઈ. આ દરમિયાન બસપાના એકમાત્ર ધારાસભ્ય અને એલજેપીના એકમાત્ર ધારાસભ્ય જેડીયુમાં જોડાયા હતા. ઓગસ્ટ 2022માં નીતિશ કુમાર NDA છોડીને મહાગઠબંધનમાં જોડાયા અને ફેબ્રુઆરી 2024માં તેઓ ફરીથી NDAમાં જોડાયા.
આ દરમિયાન 2020 થી જાન્યુઆરી 2024 સુધી આરજેડી, કોંગ્રેસ અથવા જેડીયુમાંથી કોઈ મોટો પક્ષપલટો થયો નથી. પરંતુ નીતીશ કુમારની એનડીએમાં વાપસી બાદ સ્થિતિ ઝડપથી બદલાઈ રહી છે. આની શરૂઆત ખુદ તેજસ્વી યાદવે કરી હતી, જ્યારે નીતિશ કુમારની એનડીએમાં વાપસીને સ્વીકારવાને બદલે તેમણે એનડીએના ધારાસભ્યોને વિવિધ પ્રકારના પ્રલોભનો આપીને તેમના વિશ્વાસ મતને હરાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.
તેની પ્રતિકૂળ અસર એ થઈ કે વિશ્વાસ મત દરમિયાન આરજેડીના ત્રણ ધારાસભ્યો પ્રહલાદ યાદવ, નીલમ દેવી અને ચેતન આનંદે ક્રોસ વોટિંગ કરીને નીતિશ સરકારને ટેકો આપ્યો. ત્યારપછી આરજેડી અને કોંગ્રેસની વિકેટો સતત પડી રહી છે. 28 ફેબ્રુઆરીએ આરજેડીના સંગીતા દેવી અને કોંગ્રેસના બે ધારાસભ્યો સિદ્ધાર્થ સૌરવ અને મુરારી ગૌતમ પણ ભાજપમાં જોડાયા છે.
કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય નીતુ સિંહે કહ્યું કે, જો ભાજપ તેમને નવાદાથી લોકસભા ઉમેદવાર બનાવે તો તેઓ ભાજપમાં જોડાશે. આ પછી નાયબ મુખ્યમંત્રી સમ્રાટ ચૌધરી અને વિજય સિંહાને મીઠાઈ ખવડાવતો તેનો વીડિયો વાયરલ થયો. જ્યારે નીતુ સિંહના પરિવારમાં લડાઈ શરૂ થઈ હતી, ત્યારબાદ નીતુ સિંહે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે તે નવાદાથી લોકસભાની ચૂંટણી લડવા માંગે છે, પરંતુ તેણે હજુ સુધી કોંગ્રેસ છોડી નથી. તે તેજસ્વી યાદવને મળશે અને વિનંતી કરશે કે નવાદા બેઠક કોંગ્રેસને ગઠબંધનમાં આપવામાં આવે. તેથી પક્ષપલટાની સાથે લોકસભાની ટિકિટનો હિસાબ પણ થઈ રહ્યો છે.

આ રીતે છેલ્લા એક મહિનામાં મહાગઠબંધનના સાત ધારાસભ્યો NDAમાં જોડાયા છે, જેના કારણે RJD અને કોંગ્રેસમાં ગભરાટ છે. બંને પક્ષોએ પક્ષપલટા ધારાસભ્યોની સદસ્યતા રદ કરવા માટે સ્પીકરને પત્ર લખ્યો છે.
જ્યાં સુધી પક્ષપલટાના કારણે સભ્યપદ રદ થવાની વાત છે ત્યારે સત્તાધારી પક્ષમાં વિપક્ષ તરફથી પક્ષપલટો થાય છે ત્યારે દબાણ એટલી ઝડપથી પડતું નથી. કારણ કે સ્પીકર સત્તાધારી પક્ષના છે. પરંતુ જ્યારે સત્તાધારી પક્ષ તરફથી વિપક્ષમાં પક્ષપલટો થાય છે ત્યારે દબાણ તરત જ ઘટી જાય છે, જે હિમાચલમાં થયું હતું.
બજેટ વ્હીપના નામે રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં ક્રોસ વોટિંગ કરનારા કોંગ્રેસના છ ધારાસભ્યોની સદસ્યતા તાત્કાલિક રદ કરવામાં આવી હતી. જ્યારે બજેટ ધ્વનિ મતથી પસાર થયું હતું. તો પછી વ્હીપ ભંગની વાત ક્યાં હતી? ભૂલી જાઓ કે બિહારના સ્પીકર નંદ કિશોર યાદવ તરત જ કોઈ પણ નિર્ણય લેશે. તેથી શનિવારે જ્યારે આરજેડીએ તેના પક્ષપલટા ધારાસભ્યોની સદસ્યતા રદ કરવા માટે પત્ર લખ્યો ત્યારે મનોજ ઝાએ સ્પીકરને સુપ્રીમ કોર્ટમાં જવાની ધમકી પણ આપી.
તેજસ્વી યાદવની જનવિશ્વાસ યાત્રા બાદ 3 માર્ચે પટનામાં એક મેગા રેલી યોજાવા જઈ રહી છે, જેમાં રાહુલ ગાંધી પણ હાજરી આપી રહ્યા છે. રાહુલ ગાંધી પટના પહોંચે તે પહેલા જ કોંગ્રેસમાં ભાગલાની ભૂમિકા શરૂ થઈ ગઈ છે.
કોંગ્રેસ પાસે 19 ધારાસભ્યો છે, પક્ષપલટા કાયદા મુજબ જો બે તૃતીયાંશ ધારાસભ્યો પાર્ટી છોડી દે છે તો તેમને કાયદો લાગુ પડતો નથી. બે ધારાસભ્યો ભાજપમાં જોડાયા છે, જો વધુ અગિયાર છોડશે તો તેમનું સભ્યપદ રદ થશે નહીં. આવું જ થવાનું છે અને આવતા આઠ-દસ દિવસમાં થવાનું છે.
કોંગ્રેસમાંથી ભાજપમાં આવેલા સિદ્ધાર્થ સૌરવે વધુ 11 ધારાસભ્યો આવવાના સંકેત આપ્યા છે. તેથી એક-બે સિવાય કોંગ્રેસ પાસે માત્ર મુસ્લિમ ધારાસભ્યો જ બચશે. આને શ્રી રામ જન્મભૂમિ મંદિરની અસર પણ કહેવામાં આવી રહી છે.
નીતિશ કુમાર 4 માર્ચે ઈંગ્લેન્ડ જઈ રહ્યા છે, તેઓ 8મીએ પરત ફરશે. ત્યાં સુધીમાં ચિત્ર બદલાઈ ગયું હશે. ભાજપના ધારાસભ્યોની સંખ્યા 82 થઈ ગઈ છે અને જો કોંગ્રેસના વધુ 11 ધારાસભ્યો આવે તો ભાજપના ધારાસભ્યોની સંખ્યા 93 થઈ જશે.

બીજેપી પોતે ધીમે ધીમે સત્તા તરફ આગળ વધી રહી છે, તેથી JDUમાં ભાગલાના સમાચાર પણ છે. અફવાઓનો દોર ચાલુ છે અને તેજસ્વી કેમ્પ અફવા ફેલાવી રહ્યું છે કે BJP અને JDUના 30 ધારાસભ્યો તેમના સંપર્કમાં છે, સરકાર ફરીથી પડી જશે.
એવી અફવા ફેલાઈ રહી છે કે લોકસભા ચૂંટણી બાદ ભાજપ JDU તોડીને પોતાની સરકાર બનાવશે. એવી અફવાઓ પણ ઉડી રહી છે કે નીતીશ બીજેપીના ડરથી ફરી પક્ષ બદલશે. હવે નીતીશ કુમારની ઈમેજ આવી છે તો કોઈ શું કરશે?

English summary

Bihar Politics: Modi's special strategy behind Operation Lotus in Bihar