Lok Sabha Election 2024 : 5 રાજ્યોમાં ભાજપ ઘટશે, 5 રાજ્યોમાં વધશે

Lok Sabha Election 2024 : લોકસભા ચૂંટણી જે રીતે આગળ વધી છે તેને જોતા ઈન્ડિયા એલાયન્સે બીજેપી અને નરેન્દ્ર મોદીને કાંટાની ટક્કર આપી છે. આનો પુરાવો નરેન્દ્ર મોદીના નિરાશા ભરેલા નિવેદનોમાં જોવા મળે છે.

મહારાષ્ટ્ર, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને દિલ્હી સિવાય અન્ય કોઈપણ રાજ્યમાં ભારતીય ગઠબંધનની કોઈ બેઠક વહેંચણી નથી થઈ. તેમાં કોઈ શંકા નથી કે આ ચારેય રાજ્યોમાં વિપક્ષે ભાજપને જોરદાર ટક્કર આપી છે. દિલ્હી સિવાય ત્રણેય રાજ્યોમાં એનડીએની સરકારો છે.

સત્તરમી લોકસભાના અંતિમ દિવસોમાં આ ચાર રાજ્યોની 175 લોકસભા બેઠકોમાંથી 153 સાંસદો NDAના હતા. મહારાષ્ટ્ર અને બિહારના 88માંથી 80 સાંસદ એનડીએના હતા. મહારાષ્ટ્રમાં ભાજપે 24 અને શિવસેનાએ 18 લોકસભા બેઠકો, રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસે 4, કોંગ્રેસ એક અને એક અપક્ષે એક બેઠક જીતી હતી.

શિવસેનાના વિભાજન બાદ NDAમાં 13 સાંસદ રહી ગયા, રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસના ભાગલા બાદ ત્રણ સાંસદ NDAમાં જોડાયા હતા, અપક્ષ સાંસદ નવનીત રાણા પણ NDAમાં જોડાઈ હતી.

આમ, સત્તરમી લોકસભાના છેલ્લા દિવસોમાં મહારાષ્ટ્રના 48માંથી 41 અને બિહારના 40માંથી 39 સાંસદો એનડીએમાં હતા, જેમાં ભાજપના 17, જેડીયુના 16 અને બંને લોકશક્તિ પક્ષોના છ સાંસદોનો સમાવેશ થાય છે. પરંતુ આ બંને રાજ્યોમાં એનડીએને આકરી સ્પર્ધાનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.

ભાજપના મુખ્ય રણનીતિકાર અમિત શાહનું પણ માનવું છે કે આ વખતે આ બે રાજ્યોમાંથી 80 સાંસદો આવવાના નથી અને ભાજપને પણ 41 મળવાના નથી, આ સંખ્યા 32 થી 35 થઈ શકે છે. સહયોગીઓની સંખ્યા પણ 39 થી ઘટીને 25 આસપાસ થઈ શકે છે. એટલે કે આ બંને રાજ્યોમાં એકલા ભાજપને 6 થી 9 સીટોનું નુકસાન થશે.

અમિત શાહે સ્વીકાર્યું છે કે બિહાર અને મહારાષ્ટ્ર ઉપરાંત રાજસ્થાન અને હરિયાણામાં પણ ભાજપને 4થી 6 બેઠકોનું નુકસાન થઈ શકે છે. કર્ણાટકમાં પણ 28માંથી 25ની યથાસ્થિતિ જાળવી રાખવી અશક્ય છે, તેમ છતાં અમિત શાહ દાવો કરે છે કે કોંગ્રેસ સરકારે 35માંથી માત્ર 3 વચનો જ પૂરા કર્યા છે અને તેની વિશ્વસનીયતા થોડા મહિનામાં જ ઘટી ગઈ છે.

પરંતુ JDS સાથે ગઠબંધન કરવાથી ભાજપને ફાયદો થવાને બદલે નુકસાન થઈ શકે છે અને તે કર્ણાટકમાં બેથી પાંચ બેઠકો ગુમાવી શકે છે. બિહાર, મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન, હરિયાણા અને કર્ણાટકમાં ભાજપ 15 થી 20 સીટો ગુમાવશે. મહારાષ્ટ્ર અને બિહારમાં સાથી પક્ષો પણ 14-15 બેઠકો ગુમાવશે. એકંદરે આ પાંચ રાજ્યોમાં એનડીએને 29થી 35 બેઠકોનું નુકસાન થશે.

ઉત્તર પ્રદેશમાં 30 બેઠકો એવી છે કે જ્યાં ઈન્ડિયા ગઠબંધનના ઉમેદવારોનો NDA સાથે કાંટાની ટક્કર છે. એટલે કે બાકીની 50 બેઠકો સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે. ગત વખતે એનડીએ પાસે 64 બેઠકો હતી અને બે પેટાચૂંટણી જીત્યા બાદ તે વધીને 66 થઈ ગઈ. પરંતુ જો ભાજપ 30 બેઠકોમાંથી અડધી બેઠકો પણ જીતે છે જેના પર સખત સ્પર્ધા છે તો એનડીએની બેઠકો 65 થઈ જશે, જે સત્તરમી લોકસભા માટે યથાવત્ રહેશે.

અખિલેશ યાદવને વધુ અપેક્ષાઓ છે પરંતુ અમિત શાહનું અનુમાન ભાજપને 70-72 બેઠકો અને એનડીએને 75-76 બેઠકો જીતી શકે છે. તેમનું આકલન છે કે સમાજવાદી પાર્ટીને ત્રણ અને કોંગ્રેસને 1-2 બેઠકો મળશે.

દિલ્હીની વાત કરીએ તો કેજરીવાલ અને પ્રદેશ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ દેવેન્દ્ર યાદવ તમામ સાત બેઠકો જીતવાનો દાવો કરે છે, જ્યારે અમિત શાહની જેમ દિલ્હીમાં એવી સામાન્ય લાગણી છે કે ભાજપ ત્રીજી વખત તમામ સાત બેઠકો જીતી રહ્યું છે.

પાંચ રાજ્યોમાં ભાજપને 15થી 20 બેઠકોનું નુકસાન સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યું છે. તો 303 ની યથાસ્થિતિ જાળવવા માટે આ નુકસાનની ભરપાઈ કેવી રીતે થશે? ભાજપ પાસે પંજાબ, ઝારખંડ, છત્તીસગઢ અને આસામમાં ઓછામાં ઓછી એક-એક સીટ વધવાનો ફીડબેક છે.

આ સિવાય ભાજપને ઉત્તર પ્રદેશમાંથી ઓછામાં ઓછી પાંચ-છ બેઠકો વધવાનો વિશ્વાસ છે. એટલે કે 15 થી 20 બેઠકોનું નુકસાન અને માત્ર 9-10 બેઠકોનું વળતર છે.

ઉત્તર પ્રદેશમાં પાંચ-છ બેઠકો વધારવાની ભાજપની આશા અતિશયોક્તિ નથી. આના બે મોટા કારણો છે, પહેલું કારણ જમીન પર લોકકલ્યાણની યોજનાઓનો અમલ અને ગુંડારાજનો અંત છે, જ્યારે બીજું કારણ એ છે કે બહુજન સમાજ પાર્ટીએ તમામ 80 બેઠકો પર ઉમેદવારો ઉભા રાખ્યા છે, જેમાંથી 23 ઉમેદવારો મુસ્લિમો છે. જેને સમાજવાદી પાર્ટી અને કોંગ્રેસનો પ્લાન બરબાદ કર્યો છે. ભાજપ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખ અને ચંદીગઢ સિવાય ગુજરાત, મધ્યપ્રદેશ, હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, જમ્મુ અને કાશ્મીર, ગોવામાં યથાવત સ્થિતિની અપેક્ષા રાખી શકે છે.

આમ છતાં બિહાર, મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન, હરિયાણા અને કર્ણાટકમાં થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ આ રાજ્યો દ્વારા કરવામાં આવી નથી રહી. ત્યારે તે કયા રાજ્યો છે જ્યાં ભાજપની સીટો વધી રહી છે અને જેના આધારે તે દાવો કરી રહ્યું છે કે તેની સીટો 350થી વધુ અને એનડીએની સીટો 400 થશે.

ભાજપ ઓરિસ્સા, બંગાળ, ઉત્તર-પૂર્વ, તેલંગાણા, આંધ્ર પ્રદેશમાં પોતાની બેઠકો વધારવાનો દાવો કરે છે અને તેના વિરોધીઓ પણ માને છે કે આ ચાર રાજ્યો અને ઉત્તર-પૂર્વમાં ભાજપની બેઠકો વધી રહી છે.

આ ચાર રાજ્યોમાંથી બે રાજ્યો પશ્ચિમ બંગાળ અને ઓરિસ્સામાં પ્રાદેશિક પક્ષોની સરકારો છે. આ બંને રાજ્યોમાં કોંગ્રેસનો લગભગ સફાયો થઈ ગયો છે અને ભાજપ પ્રાદેશિક પક્ષોના વિકલ્પ તરીકે ઉભરી રહ્યો છે.

આ બંને રાજ્યો બીજેપીના નિશાના પર છે, અત્યાર સુધી તે નંબર ટુ પાર્ટી છે અને આ વખતે ટાર્ગેટ તેને નંબર વન પાર્ટી બનાવીને બંને રાજ્યોમાં પોતાની સરકાર બનાવવાનો છે.

ઓરિસ્સામાં અગાઉની ભાજપે 21માંથી 8 બેઠકો જીતી હતી, જ્યારે બીજુ જનતા દળે 12 અને કોંગ્રેસે એક બેઠક જીતી હતી. પશ્ચિમ બંગાળમાં ભાજપને 18, તૃણમૂલ કોંગ્રેસને 22 અને કોંગ્રેસને 2 બેઠકો મળી હતી.

ઓડિશામાં ભાજપનો ટાર્ગેટ 15 થી 17 લોકસભા સીટો જીતવાનો છે અને બંગાળમાં 25 થી 30 સીટો જીતવાનો ટાર્ગેટ છે. તેનો અર્થ એ છે કે બંને રાજ્યોમાં ઓછામાં ઓછી સાત બેઠકોનો વધારો, ઓરિસ્સામાં 8થી વધીને ઓછામાં ઓછી 15 અને બંગાળમાં 18થી વધીને ઓછામાં ઓછી 25 બેઠકો થઈ છે.

જો ઓડિશામાં 17 બેઠકો ન મળે અને બંગાળમાં 30 બેઠકો ન મળે અને ભાજપ બંને રાજ્યોમાં સાત બેઠકો વધારશે તો પણ બિહાર, મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન અને હરિયાણા અને કર્ણાટકમાં થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ ઉત્તર પ્રદેશ, ઓરિસ્સા અને બંગાળ દ્વારા થઈ જશે.

તાજેતરમાં સુધી તેલંગાણામાં પ્રાદેશિક પક્ષની સરકાર હતી, આ વખતે ભાજપ અને કોંગ્રેસ વચ્ચે લગભગ સામ-સામે જંગ છે. વંશવાદી પક્ષો સામે નરેન્દ્ર મોદીના હુમલાનો ભોગ બનનાર ભારત રાષ્ટ્ર સમિતિ એ પહેલો પક્ષ છે, જેનો અંત આવી રહ્યો છે. જો કે તેનો ફાયદો કોંગ્રેસને થયો છે. છેલ્લા દસ વર્ષથી ભારત રાષ્ટ્ર સમિતિના સ્થાપક કે. ચંદ્રશેખર રાવની સરકાર હતી, તેને તાજેતરની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કારમી હારનો સામનો કરવો પડ્યો. લોકસભાની ચૂંટણીમાં તેનો સંપૂર્ણ સફાયો થઈ જવાનો છે.

ગઈ વખતે તેલંગાણામાં ભારત રાષ્ટ્ર સમિતિએ 9, ભાજપને 4, કોંગ્રેસને 3 અને ઓવૈસીએ એક બેઠક જીતી હતી. આ વખતે ભારત રાષ્ટ્ર સમિતિ એક બેઠક જીતે તો મોટી વાત હશે, જ્યારે ઓવૈસીની જીત નિશ્ચિત છે. ભાજપ અને કોંગ્રેસ બંનેને ફાયદો થશે.

આદિલાબાદ, ચેવેલ્લા, કરીમનગર, મલકાગીરી, નિઝામાબાદ, સિકંદરાબાદ બેઠકો ભાજપ માટે કન્ફર્મ છે, જ્યારે ખમ્મામ, મહબૂબાબાદ, નાગરકુર્નૂલ, નાલગોંડા અને પેદ્દાપલ્લી કોંગ્રેસ માટે નિશ્ચિત સીટો છે.

ભોંગીર, મહબૂબનગર, વારંગલ અને ઝહીરાબાદમાં કોંગ્રેસ અને ભાજપ વચ્ચે જોરદાર ટક્કર છે, જેમાંથી માત્ર વારંગલમાં કોંગ્રેસનો હાથ ઉપર છે. જ્યારે ભારત રાષ્ટ્ર સમિતિ માત્ર મેધકમાં કોંગ્રેસ અને ભાજપ સાથે ત્રિકોણીય મુકાબલામાં છે. જો કે અમિત શાહે પાર્ટી ફીડબેક મુજબ દસ સીટો જીતવાનો દાવો કર્યો છે, પરંતુ ભાજપ આઠથી નવ સીટો જીતી શકે છે.

આંધ્રપ્રદેશ સામેની હરીફાઈ પણ ઓછી રસપ્રદ નથી. ભાજપે ત્યાં તેલુગુ દેશમ અને જનસેના પાર્ટી સાથે ગઠબંધન કરીને ચૂંટણી લડી છે. લોકસભાની સાથે વિધાનસભાની ચૂંટણી પણ યોજાઈ રહી છે, ભાજપ છ લોકસભા અને દસ વિધાનસભા બેઠકો પર ચૂંટણી લડી રહી છે. આંધ્રપ્રદેશની ચાર બેઠકો ઉપરાંત, ભાજપને કેરળ અને તમિલનાડુમાં ઓછામાં ઓછી એક-એક બેઠક જીતવાની આશા છે.

ગઈ વખતે આ ત્રણ રાજ્યોમાંથી ભાજપને એક પણ સીટ મળી ન હતી. તેથી એકંદરે જો ભાજપને મધ્યપ્રદેશ, ગુજરાત, ઉત્તરાખંડ, હિમાચલમાં કોઈ નુકસાન નહીં થાય તો તેલંગાણા, આંધ્રપ્રદેશ, કેરળ, તમિલનાડુ અને આસામમાં ગમે તેટલી બેઠકો વધે તેમાં તેને ફાયદો થશે. અંદાજિત ફાયદો 10 બેઠકો છે, જેનો અર્થ છે કે ભાજપ 290 થી 315 ની વચ્ચે હશે.

સાથી પક્ષોમાં ઉત્તર પ્રદેશમાં તે તમામ પાંચ બેઠકો જીતી શકે છે, બિહારમાં JDU અને અન્ય સાથી પક્ષો 23 બેઠકો પર લડી રહ્યા છે, તેઓ 15 સુધી જીતી શકે છે. શિવસેના અને એનસીપી મહારાષ્ટ્રમાં 18 બેઠકો પર લડી રહ્યા છે, તેઓ 8 સુધી જીતી શકે છે.

આંધ્રપ્રદેશમાં ટીડીપી અને જનસેના પાર્ટી 15-16 સીટો જીતી શકે છે. એનડીએના ભાગીદારો તમિલનાડુમાં ત્રણ-ચાર બેઠકો જીતી શકે છે અને ઉત્તર-પૂર્વમાં પણ પાંચ-છ બેઠકો જીતી શકે છે. તેથી એકંદરે સાથી પક્ષો અગાઉનો 50નો આંકડો જાળવી શકે છે.

તેમના પોતાના ફીડબેક અને અમિત શાહના ફીડબેકના આધારે નરેન્દ્ર મોદીને વિશ્વાસ છે કે તેઓ હેટ્રિક ફટકારી રહ્યા છે. ચૂંટણી પ્રચારના છેલ્લા દિવસે અમિત શાહે દાવો કર્યો હતો કે ભાજપ 16 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ક્લીન સ્વીપ કરશે એટલે કે વિપક્ષનો સફાયો કરશે. જો કે, નરેન્દ્ર મોદી અને અમિત શાહ પણ કદાચ હવે દાવો કરતા નથી કે ભાજપ 370 ને પાર કરશે અને NDA 400 ને પાર કરશે.

English summary

Lok Sabha Election 2024: BJP will decrease in 5 states, increase in 5 states