SC-ST ક્રીમીલેયર પહેલા સુપ્રીમ કોર્ટના ઘણા નિર્ણય પલ્ટી ચુકી છે સરકાર, જુઓ લિસ્ટ

સુપ્રીમ કોર્ટે હાલમાં જ SC-ST માં ક્રીમી લેયર દાખલ કરવા આદેશ કર્યો હતો. હવે કેન્દ્રની નરેન્દ્ર મોદી સરકાર સુપ્રીમ કોર્ટના આ આદેશને અધ્યાદેશથી બદલવા જઈ રહી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશને પલટવાના સમાચારો વચ્ચે તમને જણાવી દઈએ કે આ પહેલી વખત નથી કે સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ પલટ્યા હોય. આ પહેલાની સરકારો પણ કરી ચુકી છે.

જણાવી દઈએ કે સંસદ દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયને પલટાવવાનો પહેલો મામલો 1961માં આવ્યો હતો. 1951માં સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો હતો કે સરકાર ઉમેદવારના ધર્મ કે જાતિના આધારે પ્રવેશમાં સીટો અનામત રાખી શકે નહીં.

જે બાદ 1961માં બંધારણમાં પહેલો સુધારો કરવામાં આવ્યો. આ અંતર્ગત કલમ 15માં કલમ (4) ઉમેરવામાં આવી હતી. કલમ 15(4)એ સરકારને સરકારી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં પછાત જાતિના ઉમેદવારો માટે બેઠકો અનામત રાખવાનો અધિકાર આપ્યો છે.

ઈન્દિરા ગાંધી કેસ
ઈન્દિરા ગાંધી 1971ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં રાયબરેલીથી જીત્યા હતા. જે બાદ તેને અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો. અલાહાબાદ હાઈકોર્ટે ઈન્દિરા ગાંધીને રાયબરેલીની ચૂંટણીમાં ગેરરીતિ માટે દોષી ઠેરવ્યા હતા.

આ પછી સરકારે બંધારણમાં 39મો સુધારો કર્યો અને કલમ 392A ઉમેરી. કલમ 392Aમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે રાષ્ટ્રપતિ, ઉપરાષ્ટ્રપતિ, વડાપ્રધાન અને લોકસભા અધ્યક્ષની ચૂંટણીને કોઈપણ કોર્ટમાં પડકારી શકાતી નથી. જો કે, બાદમાં સુપ્રીમ કોર્ટે 39મા સુધારાને ગેરકાયદેસર ગણાવીને રદ કરી દીધો હતો.

શાહ બાનો કેસ
મધ્યપ્રદેશના ઈન્દોરની રહેવાસી શાહ બાનોને તેના પતિ મોહમ્મદ અલી ખાને છૂટાછેડા આપી દીધા હતા. જે બાદ શાહબાનોએ ભરણપોષણ ભથ્થાની માંગણી કરતો કેસ દાખલ કર્યો હતો. 1985માં સુપ્રીમ કોર્ટે શાહબાનોની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો. આ દરમિયાન કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે છૂટાછેડા લીધેલી મુસ્લિમ મહિલાઓ CrPCની કલમ 125 હેઠળ ભરણપોષણની માંગ કરી શકે છે.

આ પછી 1986 માં રાજીવ ગાંધીની સરકારે મુસ્લિમ મહિલા (છૂટાછેડા પરના અધિકારોનું રક્ષણ) અધિનિયમ 1986 રજૂ કર્યો. નવા કાયદા હેઠળ મુસ્લિમ મહિલાઓ કલમ 125 હેઠળ ભરણપોષણના અધિકારની માંગ કરી શકતી નથી. કાયદામાં એવી જોગવાઈ કરવામાં આવી છે કે છૂટાછેડા લીધેલી મુસ્લિમ મહિલાઓને ઈદ્દતનો ત્રણ મહિનાનો સમયગાળો પૂરો થાય ત્યાં સુધી જ ભરણપોષણ ભથ્થું મળે છે.

ટ્રિબ્યુનલ રિફોર્મ્સ એક્ટ
ટ્રિબ્યુનલ રિફોર્મ્સ બિલ ફેબ્રુઆરી 2021માં લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ તે અટકી ગયુ. આ પછી સરકાર એપ્રિલ 2021માં વટહુકમ લાવી. વટહુકમ હેઠળ કેટલીક અપીલ સંસ્થાઓનું વિસર્જન કરવાની હતી અને તેમની કામગીરી હાલની ન્યાયિક સંસ્થાઓમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત ટ્રિબ્યુનલના ચેરપર્સન અને સભ્યોનો કાર્યકાળ ચાર વર્ષ નક્કી કરવાની પણ જોગવાઈ હતી. જ્યારે અધ્યક્ષ માટે મહત્તમ વય મર્યાદા 70 વર્ષ અને સભ્યો માટે 67 વર્ષ હતી.

પરંતુ 2021માં સુપ્રીમ કોર્ટે આ વટહુકમને રદ કરી દીધો. જો કે બીજા જ મહિને સંસદમાં આ કાયદો બની ગયો. જે બાદ તેને ફરીથી સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો. હાલ આ મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં છે.

એસસી-એસટી એક્ટ
આ સિવાય માર્ચ 2018માં સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો હતો કે SC-ST એટ્રોસિટી એક્ટ 1989 હેઠળ સરકારી અધિકારીઓની ધરપકડ કરતા પહેલા પરવાનગી લેવી પડે છે અને આવા મામલામાં તપાસ વિના FIR નોંધવામાં આવશે નહીં.

પરંતુ આ પછી SC-ST એક્ટમાં સુધારો કરીને કલમ 18A ઉમેરવામાં આવી. તેમાં એવી જોગવાઈ હતી કે SC-ST એક્ટ હેઠળ એફઆઈઆર વગર અને કોઈની પરવાનગી વગર ધરપકડ થઈ શકે છે. આ સુધારા દ્વારા એવી જોગવાઈ પણ કરવામાં આવી હતી કે આવા કેસમાં ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિ આગોતરા જામીન પણ મેળવી શકે નહીં.

દિલ્હીના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર કેસ
રાજધાની દિલ્હીમાં વટહુકમ હેઠળ અધિકારીઓની બદલી અને પોસ્ટિંગ સંબંધિત અંતિમ નિર્ણય લેવાનો અધિકાર ફરીથી ઉપરાજ્યપાલને આપવામાં આવ્યો છે. આ અંતર્ગત દિલ્હીમાં ફરજ બજાવતા DANIX કેડરના ગ્રુપ-A અધિકારીઓની ટ્રાન્સફર-પોસ્ટિંગ માટે અને તેમની સામે શિસ્તભંગના પગલાં લેવા માટે એક ઓથોરિટીની રચના કરવામાં આવશે. DANIX નો અર્થ દિલ્હી, આંદામાન-નિકોબાર, લક્ષદ્વીપ, દમણ અને દીવ, દાદરા અને નગર હવેલી સિવિલ સર્વિસીસ થાય છે.

English summary

The government has overturned many decisions of the Supreme Court, see the list