ગુજરાત: 50 ટકા કરતા પણ વધારે આંખો ટ્રાન્સપ્લાન્ટ માટે યોગ્ય નથી

રાજ્યમાં પ્રાપ્ત કરાયેલ 50 ટકાથી વધુ નેત્ર દાન ટ્રાન્સપ્લાન્ટ માટે યોગ્ય નથી, તેમાંની નોંધપાત્ર ટકાવારી સંશોધન માટે પણ યોગ્ય નથી.

હાલમાં જ ડીએનએ ઘ્વારા એક રિપોર્ટ બહાર પાડવામાં આવ્યો છે જેમાં રાજ્યમાં પ્રાપ્ત કરાયેલ 50 ટકાથી વધુ નેત્ર દાન ટ્રાન્સપ્લાન્ટ માટે યોગ્ય નથી, તેમાંની નોંધપાત્ર ટકાવારી સંશોધન માટે પણ યોગ્ય નથી. જ્યારે આ આંકડાઓ અનિશ્ચિત થઈ શકે છે, ત્યારે એક તથ્ય રહે છે કે દાન કરેલી આંખોનો સરેરાશ ઉપયોગ દર સામાન્ય રીતે 30 ટકા કરતા ઓછો હોય છે.

આરોગ્ય વિભાગના સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે સલામત ટ્રાન્સપ્લાન્ટના તમામ પરિમાણોને પૂર્ણ કરતી સારી ગુણવત્તાવાળી આંખો મેળવવાનું સૌથી મોટો પડકાર છે. આશરે 50 થી 60 ટકા આંખના દાન ટ્રાન્સપ્લાન્ટ માટે યોગ્ય નથી, જ્યારે આશરે દસ ટકા દાન સંશોધન અને શિક્ષણ હેતુ માટે ઉપયોગમાં લેવાય તેવું જોખમ છે.

આરોગ્ય વિભાગના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર રાજ્યમાં નાણાકીય વર્ષ 2018-19 દરમિયાન 7,921 નેત્ર દાન મળ્યું હતું. જ્યાં સુધી ચાલુ વર્ષનો સવાલ છે, જુલાઇ સુધી 2,123 નેત્રદાન આપવામાં આવ્યું છે. જ્યારે ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરાયેલ દાનની સંખ્યા જાણી શકાતી નથી, નિષ્ણાંતોએ જણાવ્યું હતું કે આ આંકડો 50 ટકા કરતા પણ ઓછો છે

આંખના રોગો અને ટ્રાન્સપ્લાન્ટની સારવાર માટે રાજ્યની શ્રેષ્ઠ સરકારી હોસ્પિટલ, એમ અને જે વેસ્ટર્ન રિજનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓપ્થ્લોમોલોજીમાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષના નેત્રદાનના આંકડા ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો તેનો ઉપયોગ દર 22-27 ટકા છે.

2018 માં, સંસ્થાને 458 આંખ પ્રાપ્ત થઈ છે અને 98 શસ્ત્રક્રિયા કરવામાં આવી હતી. 2017 માં, 577 આંખ પ્રાપ્ત થઈ હતી અને 153 શસ્ત્રક્રિયા કરવામાં આવી હતી. 2016 માં, 484 આંખ પ્રાપ્ત થઈ હતી અને 130 શસ્ત્રક્રિયા કરવામાં આવી હતી. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં, સંસ્થા દ્વારા 1,519 આંખ પ્રાપ્ત થઈ હતી, જેની સામે 381 શસ્ત્રક્રિયા કરવામાં આવી હતી.

એમ અને જે વેસ્ટર્ન રિજનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓપ્થ્લોમોલોજીના ડિરેક્ટર મરિયમ મન્સુરીએ ડીએનએને જણાવ્યું હતું કે, જો કે આંખ દાન સંબંધિત જાગૃતિનું સ્તર અંગ દાન કરતા વધારે છે. તેમણે કહ્યું કે સૌથી મોટી પડકાર સારી ગુણવત્તાવાળી આંખો મેળવવાનું છે જે સફળ ટ્રાન્સપ્લાન્ટના તમામ પરિમાણોને પૂર્ણ કરે છે અને ચેપથી મુક્ત હોય.

સામાન્ય રીતે એવી ભલામણ કરવામાં આવે છે કે મૃત્યુ પછી શક્ય તેટલી વહેલી તકે કોર્નિયલ સાચવણી કરવી જોઈએ, પ્રાધાન્ય એક કલાકની અંદર. મૃતકની પોપચા બંધ હોવી જોઈએ અને જે રૂમમાં શરીર રાખેલ છે ત્યાં પંખો બંધ કરી દેવો જોઈએ. જો ઉપલબ્ધ હોય તો એર કંડિશનર્સનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. ભીનું કાપડ આંખો ઉપર રાખવું જોઈએ.

આ પણ વાંચો: સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં ડિગ્રી વગરના બોગસ ડૉક્ટરોનો રાફડો ફાટ્યો

English summary

Gujarat: Over 50 Percent eye donations not fit for transplant