Gujarat UCC Bill: લગ્ન-તલાકથી લઈને લિવ-ઈન સુધી, ગુજરાતમાં UCCથી શું-શું બદલાશે

Gujarat UCC Bill 2026: ગુજરાત વિધાનસભાએ 'ગુજરાત સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) વિધેયક 2026' બહુમતીથી પસાર કરી દીધું છે. આ સાથે જ ઉત્તરાખંડ બાદ ગુજરાત એવું બીજું રાજ્ય બન્યું છે, જેણે UCC લાગુ કરવાની દિશામાં મહત્વનું પગલું ભર્યું છે.

182 બેઠકો વાળી વિધાનસભામાં ભાજપ પાસે 161 બેઠકોની પ્રચંડ બહુમતી હોવાને કારણે આ બિલ સરળતાથી પસાર થઈ ગયું હતું. જોકે, સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ કાયદાની જોગવાઈઓ રાજ્યની અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) પર લાગુ થશે નહીં.

UCC Bill 2026ની મુખ્ય જોગવાઈઓ શું છે?

આ વિધેયક રાજ્યમાં લગ્ન, તલાક, ઉત્તરાધિકાર અને લિવ-ઈન રિલેશનશિપ જેવા અંગત બાબતો માટે સમાન કાનૂની માળખું લાગુ કરવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કરે છે.

1. લગ્નનું ફરજિયાત રજીસ્ટ્રેશન

બિલમાં લગ્ન અને ઉત્તરાધિકાર સાથે જોડાયેલા અનેક કડક નિયમો પ્રસ્તાવિત છે. રાજ્યમાં હવે એકથી વધુ લગ્ન પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે. કોઈ પણ વ્યક્તિને લગ્ન માટે મજબૂર કરવા કે દબાણ લાવવા બદલ 7 વર્ષની જેલની સજાની જોગવાઈ છે.

2. લિવ-ઈન રિલેશનશિપ પણ કાયદાના દાયરામાં

આ બિલની સૌથી ચર્ચિત જોગવાઈ લિવ-ઈન સંબંધોને લઈને છે. હવે લિવ-ઈન રિલેશનશિપનું રજીસ્ટ્રેશન કરાવવું ફરજિયાત રહેશે.

• જો સંબંધ પૂરો થાય, તો તેની જાણકારી પણ સંબંધિત અધિકારીને આપવી પડશે.
• લિવ-ઈનથી જન્મેલા બાળકોને કાયદેસરના સંતાનનો દરજ્જો આપવામાં આવશે અને તેમને ઉત્તરાધિકારના તમામ અધિકારો મળશે.
• જો કોઈ પુરુષ તેની લિવ-ઈન પાર્ટનરને છોડી દે છે, તો તે મહિલા કોર્ટ દ્વારા ગુજારા ભથ્થું (Maintenance) માંગવા માટે હકદાર ગણાશે.

3. તલાક માટે બન્યા કડક નિયમો

કોર્ટના આદેશ વિના કરવામાં આવેલા કોઈપણ તલાક ગેરકાનૂની અને દંડનીય ગણાશે. આ માટે 3 વર્ષ સુધીની સજા થઈ શકે છે. તમામ લગ્ન અને તલાકનું રજીસ્ટ્રેશન ફરજિયાત રહેશે, તેમ ન કરવા બદલ 10,000 રૂપિયા સુધીનો દંડ થઈ શકે છે. તલાક બાદ કોઈપણ શરત વિના ફરીથી લગ્ન કરવાની છૂટ આપવામાં આવી છે.

4. 'હલાલા' જેવી કુપ્રથાઓ પર રોક

આ વિધેયક 'હલાલા' જેવી પ્રથાઓ પર રોક લગાવવાની જોગવાઈ કરે છે. આ બિલ આવી પ્રથાઓને નાબૂદ કરે છે અને તલાક પછી કોઈપણ શરત વિના પુનઃલગ્નને કાનૂની માન્યતા આપે છે.

UCC Bill પર સરકારનું શું કહેવું છે? તેની શું અસર થશે?

ગૃહમાં બિલ રજૂ કરતા મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે જણાવ્યું હતું કે, UCC દેશના મહત્વપૂર્ણ સુધારામાંનો એક છે, જેને લાગુ કરવા માટે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પ્રતિબદ્ધ છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય સામાજિક સૌહાર્દ અને રાષ્ટ્રીય એકતાને મજબૂત કરવાનો છે. CMએ વધુમાં ઉમેર્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ સમયાંતરે UCCની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે, ખાસ કરીને મહિલાઓના અધિકારોની સુરક્ષાના સંદર્ભમાં.

અસર: આ કાયદો લાગુ થયા પછી ગુજરાતમાં અલગ-અલગ સમુદાયોના 'પર્સનલ લો' ને બદલે એક સમાન કાનૂની વ્યવસ્થા અમલી બનશે. જેનાથી લગ્ન, તલાક, વારસો અને લિવ-ઈન જેવા મામલાઓમાં એકરૂપતા આવશે અને કાનૂની પ્રક્રિયાઓ વધુ સ્પષ્ટ બનશે.

English summary

Gujarat becomes the second state to pass the Uniform Civil Code (UCC) Bill 2026. From mandatory registration of live-in relationships to a total ban on polygamy and 'Halala,' discover the major legal shifts in the state.