India china Trade: તવાંગમા ઘર્ષણ બાદ ચીન સાથે વ્યાપારી સબંધો તોડવાની માંગ કેટલી વ્યાજબી? જાણો

અરુણાચલ પ્રદેશના તવાંગમાં ચીની સેના દ્વારા કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી બાદ કેટલાક રાજકીય પક્ષોએ પણ તેની સાથે વેપાર સંબંધો ખતમ કરવાની હિમાયત કરી છે. પ્રશ્ન એ છે કે દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે આવું કરવું કેટલું ડહાપણભર્યું છે?

અરુણાચલ પ્રદેશના તવાંગમાં ચીની સેના દ્વારા કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી બાદ કેટલાક રાજકીય પક્ષોએ પણ તેની સાથે વેપાર સંબંધો ખતમ કરવાની હિમાયત કરી છે. આવું પહેલીવાર નથી બન્યું. જ્યારે પણ ચીન તેની કુનેહ બતાવે છે ત્યારે ભારતીયોની ઠેસ પહોંચેલી ભાવનાઓનો લાભ લેવા માટે આવી રાજકીય માંગણીઓ સાંભળવી સ્વાભાવિક છે. પરંતુ, પ્રશ્ન એ છે કે દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે આવું કરવું કેટલું ડહાપણભર્યું છે? નીતિ આયોગના પૂર્વ ઉપાધ્યક્ષ અરવિંદ પનાગરિયાએ આ વિષય પર વિગતવાર વાત કરી છે.

આર્થિક વિકાસનુ બલીદાન આપવા જેવુ

અરુણાચલ પ્રદેશની તવાંગ બોર્ડર પર ઘૂસણખોરીના પ્રયાસ બાદ ચીન સાથેના વેપાર સંબંધો તોડવાની માંગ ઉઠી છે. પરંતુ, જાણીતા અર્થશાસ્ત્રી અને નીતિ આયોગના ભૂતપૂર્વ ઉપાધ્યક્ષ અરવિંદ પનગઢીયાના જણાવ્યા અનુસાર, આ સમયે આમ કરવું એ ભારતના સંભવિત આર્થિક વિકાસને બલિદાન આપવા જેવું હશે. તેમનું કહેવું છે કે તેના બદલે ભારતે યુનાઇટેડ કિંગડમ અને યુરોપિયન યુનિયનના દેશો સાથે ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (FTA)માં સામેલ થવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ.

વ્યાપારી પ્રતિબંધ લગાવવા મુર્ખામી: નીતિ આયોગના પૂર્વાધ્યક્ષ

સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈ અનુસાર પનગઢીયાએ કહ્યું છે કે, 'આ સમયે, ચીન સાથે વેપાર યુદ્ધમાં સામેલ થવાનો અર્થ એ છે કે આર્થિક આધાર પર આપણા સંભવિત વિકાસને બલિદાન આપવું, આ (સરહદ ઘૂસણખોરી)ના જવાબમાં કોઈપણ પગલાં લેવાનું મૂર્ખામીભર્યું રહેશે. 9 ડિસેમ્બરે, ચીની સૈનિકોએ વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા પર એકપક્ષીય રીતે યથાસ્થિતિ બદલવાનો પ્રયાસ કર્યો, જે દરમિયાન બંને બાજુના સૈનિકોને તેમની સ્થિતિ પર પાછા ધકેલવા માટે એક નાની અથડામણ થઈ, જેમાં કેટલાક સૈનિકોને સામાન્ય ઈજાઓ થઈ હતી.

પ્રતિબંધની વિપરીત અસર પડી શકે છે

પનગઢીયા હાલમાં કોલંબિયા યુનિવર્સિટીમાં અર્થશાસ્ત્રના પ્રોફેસર છે. તેઓ કહે છે કે બંને દેશો વેપાર પ્રતિબંધોની રમત રમી શકે છે, પરંતુ 3 ટ્રિલિયન ડોલર ધરાવતી વિશ્વની પાંચમી અર્થવ્યવસ્થા (ભારત) પર 17 ટ્રિલિયન યુએસ ડોલર સાથે વિશ્વની બીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા (ચીન) કરતાં ઘણી વધુ પ્રતિકૂળ અસર થઈ શકે છે. તેમના મતે, 'હવે કેટલાક લોકો ચીન પર વેપાર પ્રતિબંધો ઈચ્છે છે, તેને સીમા ઉલ્લંઘન માટે સજા આપવામાં આવે..... તે ચૂપચાપ બેસી રહેશે નહીં, જે શક્તિશાળી યુએસના જવાબમાં તેના પ્રતિબંધોથી પણ સ્પષ્ટ છે.' અર્થશાસ્ત્રીએ એ હકીકત તરફ ધ્યાન દોર્યું છે કે અમેરિકા જેટલી મોટી અર્થવ્યવસ્થા પણ ચીન અથવા રશિયા સામે પ્રતિબંધો લાદીને ઘણું કરી શકી નથી. તેમના નજીકના સાથી યુરોપિયન યુનિયનને રશિયા સામે પ્રતિબંધો લાદવા માટે ભારે કિંમત ચૂકવવી પડી હતી, એમ તેમણે જણાવ્યું હતું. તેથી તે ખૂબ જ નબળી કડી છે.

ચિંતાનુ કોઇ કારણ નહી

ચીન સાથે ભારતની વેપાર ખાધ (આયાત અને નિકાસ વચ્ચેનો તફાવત) એપ્રિલ-ઓક્ટોબર વચ્ચે વધીને $51.5 બિલિયન થઈ ગઈ છે. ચીને આ સમયગાળા દરમિયાન 60.27 અબજ ડોલરની આયાત કરી હતી જ્યારે 8.77 અબજ ડોલરની નિકાસ કરી હતી. પનાગરિયાએ કહ્યું છે કે ભારત ચીનમાંથી જે ઘણી વસ્તુઓ આયાત કરે છે તેના તેઓ સૌથી સસ્તા સપ્લાયર છે. એટલું જ નહીં, ભારત જે વસ્તુઓની નિકાસ કરે છે તેની સારી કિંમત આપી શકતું નથી. પનાગરિયા કહે છે, "તેથી અમે તેને યુએસ જેવા કેટલાક અન્ય ભાગીદારોને વેચીએ છીએ." હકીકત એ છે કે આના પરિણામે ચીન સાથેની વેપાર ખાધ અને યુએસ સાથે વેપાર સરપ્લસ થયો છે તેથી ચિંતાનું કોઈ કારણ હોવું જોઈએ નહીં. ,

ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બનવા પર ફોકસ

જ્યાં સુધી ચીન સાથેની વેપાર ખાધને સંકુચિત કરવાનો છે ત્યાં સુધી, તેઓ સૂચવે છે કે ચીન સાથેના વેપાર પ્રતિબંધોનો ઉપયોગ કરવા પ્રતિબંધોનો આશરો લેવાને બદલે અન્ય વેપારી ભાગીદારો સાથે વેપાર વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ. તેમના મતે, 'આપણે આગામી દાયકા માટે ભારતની ઉત્કૃષ્ટ વિકાસ ક્ષમતાનો લાભ લેવો જોઈએ અને શક્ય તેટલી વહેલી તકે અર્થવ્યવસ્થાના વિકાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ. એકવાર આપણે ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બની ગયા પછી, અમારા પ્રતિબંધોના જોખમની વિશ્વસનીયતા પણ વધુ હોઈ શકે છે.'(ચિત્રો સૂચક)

English summary

India China Trade: How reasonable is the demand to break commercial relations with China?