સોનિયા ગાંધીએ સીએમ તો ઇન્દિરા ગાંધીએ પીએમને હટાવ્યા હતા, જાણો

કેપ્ટન અમરિંદર સિંહને અફસોસ છે કે સોનિયા ગાંધીએ ખૂબ જ અપમાનજનક રીતે તેમની ખુરશી છીનવી લીધી હતી. મોદી લહેર વચ્ચે 2017માં તેમણે પોતાના દમ પર કોંગ્રેસને પંજાબમાં વિજય અપાવ્યો હતો. આ હોવા છતાં તેમને સીએમ પદ પરથી હટાવી દેવામાં આવ્યા હતા. ખુરશી છીનવી લેવી એ કોંગ્રેસની જૂની આદત છે. 1979 માં ઈન્દિરા ગાંધીએ ચરણસિંહની ખુરશી છીનવી અને 1991 માં રાજીવ ગાંધીએ ચંદ્રશેખરની સરકારનું પતન કર્યું હતુ. કોંગ્રેસે ચરણસિંહ અને ચંદ્રશેખરને વડાપ્રધાન પદ પરથી દૂર કર્યા હતા.

જનતા પાર્ટીનો ઝઘડો અને ઇન્દિરા ગાંધી

કોંગ્રેસ પર અવારનવાર આરોપ મૂકવામાં આવે છે કે પહેલા નેતાનો ઉપયોગ કરે છે. જ્યારે મતલબ પુરો થાય છે, ત્યારે તે તેને દૂધની માખીની જેમ ફેંકી દે છે. 1977 માં ઇન્દિરા ગાંધીનો પરાજય થયો હતો. તેમને માત્ર સત્તામાંથી હાંકી કાઢવામાં આવી હતી, તે પોતે ચૂંટણી હારી ગઈ હતી. ઘણા લોકોએ તેના રાજકીય કેરિયરનો અંત વિશે વાત કરવાનું શરૂ કર્યું. પરંતુ ઇન્દિરા ગાંધી નિરાશ ન થયા. તેઓ યોગ્ય સમયની રાહ જોતા હતા. મોરારજી દેસાઈ 1977 માં વડા પ્રધાન બન્યા હતા, પરંતુ તેમના ગૃહમંત્રી ચરણ સિંહ સાથે હિસાબ બેસ્યો ન હતો. ચરણસિંહ પોતે વડાપ્રધાન બનવા આતુર હતા. 1978 સુધીમાં, મોરારજી દેસાઈ અને ચરણ સિંહ વચ્ચેના મતભેદો એટલા વધી ગયા કે પરસ્પર લડાઈ શરૂ થઈ. 30 જૂન 1978 ના રોજ, મોરારજી દેસાઈએ ચરણ સિંહને ગૃહમંત્રી પદ પરથી રાજીનામું આપવાની ફરજ પાડી. જનતા પાર્ટીમાં ચરણ સિંહનો જુથ ખૂબ જ મજબૂત હતો. તેમણે મોરારજી સરકારને પછાડવા માટે છેડછાડ શરૂ કરી હતી. ઈન્દિરા ગાંધી જનતા પાર્ટીની આ આંતરિક લડાઈને ખૂબ નજીકથી જોઈ રહ્યા હતા. મોરારજી દેસાઈને નમવું પડ્યું. જાન્યુઆરી 1979 માં ચરણ સિંહનું મંત્રીમંડળ પાછું આવ્યું અને તેમને નાણામંત્રી બનાવવામાં આવ્યા. મોરારજી સરકાર ચાલી રહી હતી પરંતુ તે અંદરથી ખૂબ જ નબળી પડી ગઈ હતી. જનતા પાર્ટીના મુખ્ય ઘટકોમાંથી એક ભારતીય જનસંઘ (ભાજપનું પુરોગામી સ્વરૂપ) હતું. જનસંઘના નેતા મોરારજી દેસાઈ સાથે હતા. પછી ચરણસિંહના સમર્થકોએ જનસંઘ (પક્ષ અને આરએસએસ) ના દ્વિ સભ્યપદનો મુદ્દો ઉઠાવીને વિરોધ શરૂ કર્યો. મોરારજી સરકાર ડગમગવા લાગી હતી.

કોંગ્રેસમાં વિભાજન

1977ની ચૂંટણીમાં જનતા પાર્ટીને 295 બેઠકો મળી હતી જ્યારે કોંગ્રેસને 154 બેઠકો મળી હતી. ઈન્દિરા ગાંધી ચૂંટણી હારી ગયા બાદ કોંગ્રેસમાં તેમના વિરૂદ્ધ જૂથવાદ શરૂ થયો. કોંગ્રેસના જૂના નેતાઓ ઈન્દિરા ગાંધીને બાયપાસ કરીને પાર્ટીનો કબજો જાતે લેવા માંગતા હતા. મહારાષ્ટ્રના નેતા યશવંતરાવ ચવ્હાણ કોંગ્રેસ સંસદીય દળના નેતા તરીકે ચૂંટાયા. તેમણે ઇન્દિરા ગાંધી સામે જૂથવાદ શરૂ કર્યો. જાન્યુઆરીમાં કોંગ્રેસનું વિભાજન થયું. ઇન્દિરા ગાંધી જૂથ કોંગ્રેસમાં આવ્યું અને યશવંત રાવ ચૌહાણને કોંગ્રેસ સમાજવાદી કહેવાયા. ઇન્દિરા ગાંધી પાસે 71 સાંસદો હતા જ્યારે ચૌહાણ જૂથમાં 75 સાંસદો હતા. એક તરફ જનતા પાર્ટીમાં હંગામો થયો હતો અને બીજી બાજુ કોંગ્રેસમાં પણ ઉથલપાથલ હતી. ઈન્દિરા ગાંધી મૌનથી બધું જોઈ રહ્યા હતા. બીજી બાજુ, જનતા પાર્ટીની આંતરિક લડાઈમાં ઘણા સાંસદોએ રાજીનામા આપી દીધા હતા. આખરે મોરારજી દેસાઈએ 15 જુલાઈ 1979 ના રોજ પ્રધાનમંત્રી પદેથી રાજીનામું આપ્યું. ચરણ સિંહના જૂથમાં 92 સાંસદો હતા. ચરણસિંહ વડાપ્રધાન બનવા માટે ચાલાકી કરી રહ્યા હતા.

ઇન્દિરા ગાંધીએ ઝઘડાનો ફાયદો ઉઠાવ્યો

તકનો લાભ લઈને ઈન્દિરા ગાંધીએ તેના બે વિશ્વાસુ સંદેશવાહકો (કમલાપતિ ત્રિપાઠી અને સીએમ સ્ટીફન) ચરણ સિંહ પાસે મોકલ્યા. આ બે નેતાઓએ ચરણ સિંહને કહ્યું, અમે મોરારજી સરકારમાંથી છુટકારો મેળવવા માંગીએ છીએ, જો તમે સરકાર બનાવશો તો કોંગ્રેસ બિનશરતી ટેકો આપશે. ચૌહાણ જૂથ પહેલેથી જ ચરણસિંહ સાથે હતું. તેમણે માત્ર સરકારમાં જોડાવાની શરત મૂકી હતી. મોરાજીના રાજીનામાના 13 દિવસ બાદ ચરણસિંહે વડાપ્રધાન તરીકે શપથ હાલીધા હતા. યશવંતરાવ ચૌહાણને નાયબ વડાપ્રધાન બનાવવામાં આવ્યા. કોંગ્રેસે બહારથી સરકારને ટેકો આપ્યો. દેશના ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત, જે પાર્ટી પાસે માત્ર 92 સાંસદો હતા (ચરણ સિંહની જનતા પાર્ટી સેક્યુલર) રાષ્ટ્રપતિએ સરકાર બનાવવા માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું. ચરણ સિંહને બહુમતી સાબિત કરવા માટે 20 ઓગસ્ટ સુધીનો સમય મળ્યો. ચરણ સિંહની સરકાર બનતાની સાથે જ ઈન્દિરા ગાંધીના દૂતોને દરરોજ ટેલિફોન મળવા લાગ્યા. તે સમયે સંજય ગાંધી વિરુદ્ધ સુનવણી માટે વિશેષ અદાલતોની રચના કરવામાં આવી હતી. કટોકટી અને 'કિસ્સા કુર્સી કા'ના કેસમાં સંજય ગાંધી સામે સુનાવણી ચાલી રહી હતી.

આ રીતે છીનવી વડાપ્રધાનની ચૂંટણી

ઈન્દિરા ગાંધી વતી ચરણસિંહને પૂછવામાં આવ્યું કે તેઓ વડાપ્રધાન હોવાને કારણે વિશેષ અદાલત સ્થાપવાનો આદેશ પાછો ખેંચે. સંજય ગાંધીને કાયદાની પકડમાંથી બચાવવાના પ્રયાસો શરૂ થયા. સંજય ગાંધીને ફિલ્મ 'કિસ્સા કુર્સી કા' કેસમાં નીચલી કોર્ટ તરફથી બે વર્ષ અને એક મહિનાની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. સંજયે આની વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરી હતી. ગૃહ પ્રધાન તરીકે જ્યારે ઈન્દિરા ગાંધીને ઓક્ટોબર 1977 માં ચરણ સિંહ દ્વારા ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, ત્યારે તેમની છબી એક શક્તિશાળી નેતાની બની ગઈ હતી. પરંતુ જ્યારે તેઓ ઈન્દિરા ગાંધીના ટેકાથી વડાપ્રધાન બન્યા, ત્યારે તેઓ તકવાદી અને નાનકડા નેતા તરીકે ઓળખાવા લાગ્યા. આરોપ હતો કે ચરણસિંહે ઇન્દિરા ગાંધી સાથે વડાપ્રધાન બનવા માટે સોદો કર્યો હતો. ખેડૂત નેતાની તેમની પ્રામાણિક છબી સતત કલંકિત થઈ રહી હતી. ચરણસિંહ આ વાતથી વાકેફ હતા. તેમણે વિચાર્યું કે જો સંજય ગાંધીને બચાવવાનો વિશેષ અદાલતનો આદેશ પાછો ખેંચવામાં આવે તો તે લોકોની નજરમાં વધુ પડી જશે. લોકોને ખાતરી થશે કે તેમની અને ઇન્દિરા ગાંધી વચ્ચે 'ડીલ' છે. ચરણસિંહે ઇન્દિરા ગાંધીની ઓફર ફગાવી દીધી હતી. ગુસ્સે થયેલી ઇન્દિરા ગાંધીએ પછી વિશ્વાસ મતના એક દિવસ પહેલા 19 ઓગસ્ટના રોજ ચરણ સિંહ સરકારને ટેકો પાછો ખેંચી લીધો. છેવટે, ચરણસિંહે વડા પ્રધાન બન્યાના માત્ર 23 દિવસ પછી (20 ઓગસ્ટ 1979) પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું. આ રીતે ઇન્દિરા ગાંધીએ ચરણસિંહની ખુરશી છીનવી લીધી.

English summary

Sonia Gandhi removed the CM while Indira Gandhi removed the PM