55 વર્ષ પહેલા એક આદિવાસી બાળકીએ શું જોયુ હતુ સપનું? 15માં રાષ્ટ્રપતિના બાળપણના મિત્રએ જણાવ્યુ

દેશના 15મા રાષ્ટ્રપતિ તરીકે દ્રૌપદી મુર્મુની ચૂંટણી માત્ર રાજકીય યોગ્યતાની વાત નથી. આ મુદ્દો છે ભારતીય સમાજના સૌથી વંચિત વર્ગના અત્યંત ગરીબ પરિવારમાં જન્મેલી સ્ત્રી સત્તાના સર્વોચ્ચ શિખરે પહોંચે છે. અહીં સુધી પહોંચવા માટે તેઓએ કેટલો સંઘર્ષ કરવો પડ્યો હશે, કેટલું બલિદાન આપ્યું હશે તે સમજવું અને થોડા શબ્દોમાં સમજાવવું સરળ નથી. કારણ કે, આજે પણ મયુરભંજ જિલ્લામાં આવેલ ઉપરબેડા પછાત વિસ્તાર છે. પરંતુ, હજુ પણ કૌટુંબિક વંશપરંપરા વગર મારી જાતે અહીં પહોંચવું એ સંશોધનનો વિષય છે.

દ્રૌપદી મુર્મુના બાળપણના મિત્રએ આ ખાસ વાત કહી

63 વર્ષીય તૃપ્તિ મંડલ ત્યારે સમજી શક્યા ન હતા કે 55 વર્ષ પહેલા તેમણે કહેલી તેની બેસ્ટ ફ્રેન્ડની વાતમાં કેટલી શક્તિ હતી. મંડલ ભારતના પ્રથમ આદિવાસી મહિલા રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી ટુડુ (દ્રૌપદી મુર્મુ)ના બાળપણના મિત્ર છે. બંનેએ બાળપણથી જ ગામની એક જ અસ્તવ્યસ્ત પ્રકારની શાળામાંથી શિક્ષણની શરૂઆત કરી હતી. મુર્મુને શરૂઆતથી જ અભ્યાસનો શોખ હતો અને તે તેના વર્ગમાં ટોપર હતી. એકવાર વર્ગમાં એક પ્રશિક્ષકે વિદ્યાર્થીઓને કવિતા સંભળાવવા માટે કહ્યું, મુર્મુ તેના માટે વાંચવા તૈયાર હતા. તેણીની મિત્ર જાણતી હતી કે તેણી કઈ કવિતા સંભળાવશે અને શા માટે. પઠન કરવામાં આવેલી કવિતા વિશે પ્રશિક્ષકે કહ્યું કે તે પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુની પ્રિય કવિતા હતી. જ્યારે મુર્મુએ તેણીની છેલ્લી પંક્તિ સંભળાવી, 'ધેર આર માઇલ્સ ટુ ગો અર્લિયર ધેન આઇ સ્લિપ', ત્યારે તેના મિત્રએ તેને મજાકમાં પૂછ્યું કે શું તે પહેલા પીએમની જેમ મોખરે રહેવાની તૈયારી કરી રહી છે? હિંદુસ્તાન ટાઈમ્સમાં છપાયેલા અહેવાલ મુજબ મંડલે કહ્યું છે કે, 'હું તે દિવસને યાદ કરીને હસું છું. કદાચ, ત્યારે પણ તે પોતાના અંગત ભવિષ્યની આગાહી કરી રહી હતી.' પછી મુર્મુ તેના મિત્ર તરફ વળ્યો અને કહ્યું, 'કેમ નહીં?'

55 વર્ષ પછી એ ભવિષ્યવાણી સાચી પડી!

55 વર્ષ પછી, તે આદિવાસી અદભૂત છોકરીને તેના પોતાના પ્રશ્નનો જવાબ મળ્યો. 21 જુલાઈ 2022ના રોજ 64 વર્ષની દ્રૌપદી ટુડુ અથવા દ્રૌપદી મુર્મુ દેશના સૌથી યુવા રાષ્ટ્રપતિ બન્યા છે. ઓડિશાના મયુરભંજ જિલ્લાના ઉપરબેડા ગામની વસ્તી લગભગ 2,500 છે અને મોટાભાગે સંથાલ સમુદાય વસે છે. કુદરત આજે પણ ગામડામાં હાજર છે અને તે શહેરોની ઝગમગાટથી દૂર છે. મોટાભાગના લોકોની આજીવિકા ગૌણ વન પેદાશો પર આધારિત છે. આરોગ્ય કેન્દ્ર છે, પરંતુ ડોકટરો બેરોકટોક છે. તેથી 25 કિમી દૂર રાયરંગપુર સબ ડિવિઝનલ હોસ્પિટલનો ભરોસો યથાવત છે. ઉપરથી જંગલી હાથીઓની ચિંતાનો અંત આવતો નથી. 60 વર્ષ પહેલાં જ્યારે દ્રૌપદી મુર્મુ મોટી થઈ રહી હતી, ત્યારે વસ્તુઓ તેનાથી પણ વિપરીત હતી.

અત્યંત ગરીબ પરિસ્થિતિમાં વીત્યું બાળપણ

1971ની વસ્તી ગણતરી મુજબ મયુરભંજ જિલ્લાની સાક્ષરતા 12.22% હતી. ઉપરબેડા ગામમાં કોઈ છોકરી 10મું પાસ નહોતી. એક રીતે જોઈએ તો દ્રૌપદી મુર્મુએ નક્કી કર્યું હતું કે તે સૌ પ્રથમ હશે. બાસુદેવ બેહેરા, જેમણે ચૂંટાયેલા પ્રમુખને વર્ગ I થી VII સુધી ભણાવ્યું હતું, કહે છે, "તે સંશોધનમાં સારી હતી, અને તેણીએ જે પણ નિર્ણય લીધો તે અમલમાં મૂક્યો... મેં તેણીને કહ્યું કે તેણીમાં અપાર ક્ષમતા છે, અને તે ભવિષ્યમાં પ્રશિક્ષક બનશે. પરંતુ, મુર્મુના નિશાન માટે ગામ નાનું હતું. તેમના પિતા બિરાંચી ટુડુ ગામના આગેવાન હતા, પરંતુ બાકીના લોકોની જેમ તેઓ પણ સીમાંત ખેડૂત હતા. પરંતુ, દીકરીમાં ભણવાની લગન જોઈને પિતાએ પણ તેના સ્ટેટસ પ્રમાણે પૂરો સાથ આપ્યો. તેણી હાઈસ્કૂલના શિક્ષણ માટે ભુવનેશ્વર ગઈ અને ત્યાં તેણીનો કોલેજનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો. તેની કાકી સરસ્વતી ટુડુએ જણાવ્યું કે તેનો ભાઈ દ્રૌપદી મહિને 10 રૂપિયા મુર્મુને મોકલતો હતો. તે વધુ માંગી શકતી ન હતી કે તેના પિતા આપી શકતા ન હતા. તે કેન્ટીનમાં પણ જઈ શકતી ન હતી, કારણ કે તેની પાસે આ માટે પૈસા પણ નહોતા.

1979થી જીવનમાં પરિવર્તનો આવવા લાગ્યા

1979 માં મુર્મુના જીવનમાં નાના ફેરફારો શરૂ થયા જ્યારે તેમને ઓડિશા સચિવાલયમાં જુનિયર સહાયકની પ્રથમ નોકરી મળી. પછી તેણે શ્યામ ચરણ મુર્મુ સાથે લગ્ન કર્યા અને તેના અંગત જીવનમાં મોટા ફેરફારો આવવા લાગ્યા અને તેની આર્થિક સ્થિતિમાં પણ પ્રગતિ જોવા મળી. જોકે, તેમને અંગત જીવનમાં અનેક દુ:ખનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. બે પુત્રો અને પતિ ગુમાવવાનું દુઃખ તેના જીવનમાંથી ક્યારેય દૂર થઈ શક્યું નહીં. જીવન ઉતાર-ચઢાવ વચ્ચે ચાલ્યું. 1997 માં, રાયરંગપુરના નોટિફાઇડ કાઉન્સિલ વિસ્તારના કેટલાક વોર્ડ જ્યાં તે રહેતી હતી અને મોટી થઈ હતી તે આદિવાસી મહિલાઓ માટે આરક્ષિત કરવામાં આવી હતી. પક્ષો યોગ્ય ઉમેદવારની શોધમાં હતા અને બધાની નજર દ્રૌપદી મુર્મુ પર હતી. કોંગ્રેસ અને તત્કાલીન નવા રચાયેલા બીજુ જનતા દળ બંનેએ તેમનો સંપર્ક કર્યો. પરંતુ, સ્થાનિક આદિવાસી નેતાઓના પ્રભાવ હેઠળ તેમણે ભાજપને પસંદ કર્યું. અહીંથી તે સ્થાનિક રાજકારણથી શરૂ કરીને રાજ્ય સ્તરે પહોંચી હતી. તે રાજ્યમાં કેબિનેટ મંત્રી હતા, ભાજપના સંગઠન માટે કામ કર્યું અને પછી એક દિવસ ઝારખંડના પ્રથમ આદિવાસી અને મહિલા રાજ્યપાલ બન્યા.

તેમનું ગામ ઉજવણી કરી રહ્યું છે

રાંચી જવા છતાં તેમણે ક્યારેય પોતાના વિસ્તારની અવગણના કરી નથી. 2016 માં, તેમને પહાડપુરમાં આદિવાસી બાળકો માટે બાંધવામાં આવેલી રેસિડેન્શિયલ હાઈસ્કૂલ મળી. તેણે તેનું નામ SLS તેના પતિ અને બંને પુત્રો- શ્યામ, લક્ષ્મણ, સિપુન પર રાખ્યું છે. જેની અસર ગુરુવારે જોવા મળી હતી. દિલ્હીમાં રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીની મતગણતરી ચાલી રહી હતી ત્યારે તેમના ગામમાં અને સમગ્ર રાજ્યમાં ઉજવણીનો માહોલ હતો. લોકો શેરીઓમાં નાચતા અને ગાતા હતા. તેઓ મીઠાઈ વહેંચતા હતા. જોકે, તેની બાળપણની બેસ્ટ ફ્રેન્ડ તૃપ્તિ મંડલ તેની ખુશી અલગ રીતે વ્યક્ત કરી રહી છે. તે તેના બે રૂમના ઘરમાં બેઠી રહી, પણ માત્ર તેના મિત્ર માટે પ્રાર્થના કરવામાં વ્યસ્ત હતી. જ્યારે તે તેના બાળપણના મિત્રની એક ઝલક મેળવી શકે ત્યારે ટીવી પરથી તેની આંખો દૂર કરવી મુશ્કેલ હતી. તેણે કહ્યું, 'સવારની પ્રાર્થના પછી, મેં ભગવાનને તેની રક્ષા કરવા વિનંતી કરી, તે ઝડપથી ઉપરબેડા ખાતે તેના ઘરે આવે.' તેણી આગળ કહે છે, 'હું તેને જોવા માંગુ છું. હું મારા શ્રેષ્ઠ મિત્ર, ભારતના રાષ્ટ્રપતિને મળવા માંગુ છું.

English summary

What did a tribal girl Draupadi Murmu dream about 55 years ago?