ચંદ્રયાન 3એ અત્યાર સુધી ચંદ્ર પર શું શું સંશોધન કર્યું? શું માનવ જીવન શક્ય છે?

ચંદ્રની સપાટી પર ચંદ્રયાન-3નું મિશન લગભગ પૂર્ણ થઈ ગયું છે. આવી સ્થિતિમાં પ્રજ્ઞાન રોવરને સ્લીપ મોડમાં મૂકવામાં આવ્યું હતું. આગામી સૂર્યોદય સુધી તે પાર્કિંગમાં શાંતિથી ઊભા રહેશે. તેણે છેલ્લા 10 દિવસમાં ચંદ્રની સપાટી પર ઘણું સંશોધન કર્યું. આ સાથે અનેક ચોંકાવનારી બાબતો સામે આવી છે.

વૈજ્ઞાનિકોના મતે ચંદ્રની સપાટી પર સલ્ફર, એલ્યુમિનિયમ, કેલ્શિયમ, આયર્ન, ક્રોમિયમ, ટાઇટેનિયમની હાજરી છે. પ્રજ્ઞાન રોવરે પુરાવા સાથે આ માહિતી આપી હતી. આ ઉપરાંત, ત્યાં પ્લાઝ્મા મળી આવ્યો હતો, જો કે તે ઓછી ઘનતા ધરાવે છે.

ચંદ્ર પર હંમેશા ઉલ્કાનો વરસાદ પડે છે. તેમજ ત્યાંની સપાટી પર ધરતીકંપ આવતા રહે છે. ચંદ્રયાને આ વિશે પણ માહિતી એકત્રિત કરી હતી. પ્રજ્ઞાનના પેલોડે 26 ઓગસ્ટે ત્યાં ભૂકંપ નોંધ્યો હતો. તેણે તેની માહિતી ઈસરોના કમાન્ડ સેન્ટરને મોકલી હતી.

શું આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ શોધ છે?

જો માનવીએ કોઈ ગ્રહ પર રહેવું હોય તો ત્યાંનું તાપમાન સામાન્ય હોવું જોઈએ. અત્યાર સુધી મનુષ્યો ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવનું ચોક્કસ તાપમાન જાણતા ન હતા. પ્રજ્ઞાને આ અંગેનો ડેટા પણ મોકલ્યો છે. તેમના સંશોધનના દિવસે, ચંદ્રની સપાટી પર તાપમાન લગભગ 50 ડિગ્રી સેલ્સિયસ હતું.

પ્રજ્ઞાને સપાટીથી 8 સેમી નીચે સુધી સંશોધન કર્યું, જેના પર જાણવા મળ્યું કે ત્યાંનું તાપમાન માઈનસ 10 ડિગ્રી સેલ્સિયસ છે. ચંદ્રયાન-3 એ પુરાવા આપ્યા છે કે ચંદ્રનું આવરણ સુપર-ઇન્સ્યુલેટર છે.

શું ચંદ્ર રહેવા યોગ્ય છે?

પ્રજ્ઞાનનો ડેટા દર્શાવે છે કે ચંદ્ર અગાઉના વિચાર કરતાં વધુ રહેવા યોગ્ય છે. ત્યાં કોઈ વાતાવરણ નથી, તેથી તેની સપાટી સીધી સૂર્યના સંપર્કમાં આવે છે. ત્યાં દિવસનું તાપમાન 123 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચે છે જ્યારે રાત્રે તાપમાન 233 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી જાય છે.

ત્યાં માનવ વસાહતો બનાવવા માટે મોટી માત્રામાં ઇન્સ્યુલેશનની જરૂર પડશે, પરંતુ પ્રજ્ઞાન દ્વારા મોકલવામાં આવેલા ડેટા પરથી એવું લાગતું હતું કે આવું કરવાની કોઈ જરૂર નથી. વસાહતો બનાવવા અને ઓક્સિજન ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી વસ્તુઓ ત્યાં ઉપલબ્ધ હશે.

વિક્રમ લેન્ડર 23 ઓગસ્ટે ત્યાં પહોંચ્યું હતું. પ્રજ્ઞાન રોવરે તેનાથી 100 મીટર સુધીની મુસાફરી કરી છે. તે તેની જગ્યાએ પાર્ક કરવામાં આવે છે. એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે જ્યારે 22 સપ્ટેમ્બરે સૂર્ય ફરી ઉગશે ત્યારે તેના સાધનો સક્રિય થઈ જશે.

English summary

What did Chandrayaan 3 explore on the Moon so far? Is human life possible?