ભારતીય રૂપિયાના શું થશે હાલ? ડોલર સામે 20 વર્ષ પછી યુરો થયો ધડામ, આંખો સામે આર્થિક મંદી

કરન્સી માર્કેટમાં છેલ્લા 20 વર્ષમાં પ્રથમ વખત ડોલર સામે યુરોનો ભાવ ઘટ્યો છે અને પશ્ચિમી દેશો દ્વારા રશિયા પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોની વિપરીત અસર થઈ છે. છેલ્લા 20 વર્ષમાં આ પ્રથમ વખત બન્યું છે કે યુરો ચલણની કિંમત એક ડોલર સામે ઘટી છે અને યુરો એક ડોલર સામે 0.4 ટકા ઘટ્યો છે અને હવે યુરોનું મૂલ્ય એક ડોલર સામે ઘટ્યું છે.જે પછી ભય યુરો વિસ્તારમાં આર્થિક મંદી નોંધપાત્ર રીતે વધી છે, જ્યારે ભારતીય રૂપિયા પર પણ તેની ગંભીર અસર થવાની સંભાવના છે, કારણ કે ભારતીય રૂપિયાનું મૂલ્ય એક ડોલરની સરખામણીએ 80 સુધી પહોંચી ગયું છે.

ડોલર સામે યુરો ધડામ

વાસ્તવમાં, યુરોપિયન દેશોએ વિચાર્યું હતું કે યુક્રેન પર હુમલો કરનાર રશિયા પર પ્રતિબંધો લાદવાથી તેઓ પુતિનને સખત સજા કરશે, પરંતુ યુરોપનું આખું આયોજન બેકફાયર થયું છે, એટલે કે આ પ્રતિબંધોની યુરોપ પર વિપરીત અસર થઈ છે અને આ જ કારણ છે. 2002 પછી પ્રથમ વખત યુરો ડોલર સામે નબળો પડ્યો છે. તે જ સમયે, યુએસ ફેડરલ બેંકો, દેશ આર્થિક મંદીમાં અટવાઈ શકે છે તે જાણીને, વ્યાજ દરોમાં વધારો કરી રહી છે, જ્યારે યુરોપિયન સેન્ટ્રલ બેંકે હાલ માટે વ્યાજ દરો વધારવાનો ઇનકાર કર્યો છે. જેની અસર એ છે કે રોકાણકારોને અમેરિકામાં રોકાણ કરતાં તેમના નાણાં યુરોપમાં રોકાણ કરવાથી વધુ ફાયદો થશે, તેથી રોકાણકારો યુરોપમાંથી નાણાં ઉપાડી અમેરિકામાં રોકાણ કરી રહ્યા છે. તમને જણાવી દઈએ કે, જ્યારે કેન્દ્રીય બેંકો વ્યાજ દરમાં વધારો કરે છે, ત્યારે ચલણનું મૂલ્ય વધે છે, કારણ કે આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારો તે ચલણમાં રોકાણ કરીને વધુ વળતર મેળવે છે. તેથી, યુરોપ હવે આર્થિક મંદીની ગરમી અનુભવી રહ્યું છે.

યુરો ધડામ થવાની થશે અસર

તાજેતરના મહિનાઓમાં ડૉલર પણ મજબૂત થયો છે અને યુએસ સેન્ટ્રલ બેંક દ્વારા વ્યાજ દરોમાં વધારાને કારણે રોકાણકારોને વૈશ્વિક ઉથલપાથલના સમયમાં ડૉલરમાં રોકાણ કરવું સલામત અને નફાકારક માની રહ્યા છે, તેથી ડૉલર નીચા થઈ રહ્યો છે. મજબૂત અને આની યુરો પર નકારાત્મક અસર પડી છે. તે જ સમયે, યુરો નબળો થવાનો અર્થ એ છે કે હવે યુરોપીયન દેશોમાંથી માલસામાનની આયાત કરવી વધુ મોંઘી બનશે, ખાસ કરીને ક્રૂડ તેલ જેવા ડૉલર-સંપ્રદાયનો માલ. આ યુરોઝોનમાં વધુ ફુગાવામાં ફાળો આપી શકે છે, જે જૂન માટે પહેલાથી જ 8.6% પર ચાલી રહ્યો છે. ECBના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે, તે "કોઈ ચોક્કસ વિનિમય દરને લક્ષ્યાંકિત કરતું નથી. જો કે, અમે ભાવ સ્થિરતા માટેના અમારા આદેશને અનુરૂપ ફુગાવા પર વિનિમય દરોની અસર અંગે સતર્ક રહીએ છીએ." રિપોર્ટ અનુસાર, બેંક આગામી સપ્તાહથી વ્યાજદરમાં વધારો કરવાનું શરૂ કરી શકે છે.

12 ટકા પછડાયો યુરો

બીબીસીના અહેવાલ મુજબ આ વર્ષની શરૂઆતથી યુરો ડોલર સામે લગભગ 12% ઘટ્યો છે. જ્યારે, ઇતિહાસમાં પાછા જઈએ તો, યુરોનું મૂલ્ય હંમેશા ડોલર સામે મજબૂત રહ્યું છે. 1999 માં ચલણની શરૂઆત પછીના વર્ષોમાં તે ડોલરની નીચે હતું, પરંતુ છેલ્લી વખત તે ડિસેમ્બર 2002 માં ડોલરની નીચે ટ્રેડ થયું હતું. તમને જણાવી દઈએ કે, યુરોઝોનમાં એટલે કે યુરો ચલણમાં વ્યાપાર કરનારા દેશોમાં ફ્રાન્સ, જર્મની, સ્પેન, ઈટાલી, ગ્રીસ અને પોર્ટુગલ જેવા દેશો છે. અને અત્યારે જે થઈ રહ્યું છે તે એ છે કે યુરોઝોન વિસ્તારોમાંથી રોકાણકારો તેમના પૈસા પાછા ખેંચી રહ્યા છે અને તેને ડોલરમાં રોકાણ કરી રહ્યા છે અને એવો ભય છે કે યુરો ડોલર સામે વધુ નબળો પડી શકે છે. એટલે કે, તેનો સ્પષ્ટ અર્થ એ છે કે આ દેશોની અર્થવ્યવસ્થા નબળી પડી છે અને આ દેશોમાં આર્થિક મંદીની આશંકા છે. ઉદાહરણ તરીકે, તેલ અને ગેસ પરંપરાગત રીતે ડોલરમાં ચૂકવવામાં આવે છે, અને યુક્રેન સામે રશિયાના યુદ્ધના પરિણામે તાજેતરના મહિનાઓમાં આ બંને કોમોડિટીના ભાવમાં વધારો થયો છે. મતલબ કે ડોલરમાં માલ ખરીદવા માટે વધુ યુરો ચૂકવવા પડશે એટલે કે ફુગાવો વધશે.

રશિયા પર પ્રતિબંધ મૂકવો પડ્યો ભારે

કોવિડ રોગચાળાને કારણે યુરોપિયન દેશોની સાથે સાથે સમગ્ર વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થા પહેલાથી જ પ્રભાવિત થઈ ચુકી છે અને યુરોપિયન દેશો પર પણ તેની ઘણી અસર થઈ છે, પરંતુ જ્યારે યુરોપિયન દેશોએ રશિયા સામે પ્રતિબંધોની જાહેરાત કરવાનું શરૂ કર્યું ત્યારે તેની અસર યુરોપ પર થવા લાગી. વિપરીત અસર. વાસ્તવમાં, યુરોપીયન દેશો તેમની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે રશિયા પર નિર્ભર છે અને જ્યારે તેઓએ રશિયાથી ઊર્જાની આયાત પર પ્રતિબંધ મૂકવાનું શરૂ કર્યું, ત્યારે સમગ્ર વિશ્વમાં તેલના ભાવ વધવા લાગ્યા અને ઘણા યુરોપિયન દેશોએ બીજા દેશ દ્વારા રશિયન તેલ ખરીદ્યું, જેના કારણે તેલના ભાવમાં વધુ વધારો થયો. જેના કારણે આ દેશોએ તેલ ખરીદવા માટે વધુ ડોલર ચૂકવવા પડ્યા હતા. જેના કારણે યુરોપિયન દેશની અંદર મોંઘવારી વધવા લાગી અને પછી રોકાણકારોએ સવાલ કરવા માંડ્યા કે, યુરોપમાં રોકાણ કરવું જોઈએ કે નહીં?

વેપાર પર પ્રભાવ

યુરોના મૂલ્યમાં ઘટાડાની અસર ડોલર સામે થોડી અલગ છે અને તે વિદેશી વેપાર અને ઊર્જા પર બિઝનેસ કેટલો નિર્ભર છે તેના પર આધાર રાખે છે. જાહેર ક્ષેત્રની બેંક BPfrance ના સંશોધન નિર્દેશક ફિલિપ મુટ્રિસીએ જણાવ્યું હતું કે, "યુરો વિસ્તારની બહાર નિકાસ કરતી કંપનીઓને યુરોના અવમૂલ્યનથી ફાયદો થાય છે કારણ કે તેમની કિંમતો વધુ સ્પર્ધાત્મક બને છે; તેનાથી વિપરીત, આયાત-લક્ષી વ્યવસાયો ગેરલાભમાં છે." સ્થાનિક કારીગરોના કિસ્સામાં, જેઓ કાચા માલ અને ઊર્જા પર આધાર રાખે છે, પરંતુ ખૂબ જ ઓછી નિકાસ કરે છે, યુરો નબળો પડવો તે દેશો માટે મોંઘો બની શકે છે. યુરોના ઘટતા વિનિમય દરના સૌથી મોટા વિજેતાઓ એરોસ્પેસ, ઓટોમોબાઈલ, લક્ઝરી ગુડ્સ અને રાસાયણિક ઉદ્યોગો જેવા નિકાસલક્ષી ઉત્પાદન ક્ષેત્રો છે. જો કે, આ દરમિયાન બજારના ઘણા ખેલાડીઓ વિનિમય દરમાં તીવ્ર વધઘટને ટાળવા માટે લાભકારી દરે અગાઉથી વિદેશી હૂંડિયામણ ખરીદવાનું શરૂ કરે છે, જેનાથી તેમને વધુ ફાયદો થાય છે.

અમેરિકાએ કુવામાં ધકેલ્યા

ઘણા નિષ્ણાતો કહે છે કે અમેરિકાની ઉશ્કેરણીથી યુરોપિયન દેશોએ પોતાના પગ પર કુહાડી મારી છે. વાસ્તવમાં, રશિયા પર પ્રતિબંધોનો વરસાદ કરવામાં અમેરિકા સૌથી આગળ રહ્યું છે, પરંતુ યુરોપિયન દેશો અમેરિકા સાથે ખભે ખભા મિલાવીને ચાલતા હતા, પરંતુ અમેરિકા આગળ નીકળી ગયું છે અને યુરોપ અટકી ગયું છે. 1992 પછી આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે જર્મની વેપાર ખાધનો સામનો કરી રહ્યું છે. જો કે, નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે અમેરિકા પોતે જ આર્થિક મંદીના ખતરામાં છે અને આગામી એક વર્ષમાં અમેરિકા આર્થિક મંદીમાં ફસાઈ શકે છે, પરંતુ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આવી સ્થિતિમાં યુરોપિયન દેશોની સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે બરબાદ થઈ શકે છે. આ સમયે બીજી સ્થિતિ એ છે કે વિશ્વના મોટાભાગના દેશોની કરન્સી ડૉલર સામે ઘટી રહી છે અને ભારતીય રૂપિયો ઐતિહાસિક સ્તરે ગગડીને 80 પૉઇન્ટને પાર કરી ગયો છે, જ્યારે ડૉલર હજુ પણ મજબૂત થઈ રહ્યો છે અને નિષ્ણાતો કહે છે કે, તેથી રોકાણકારો ડૉલર પર વિશ્વાસ હજુ પણ સૌથી વધુ છે, તેથી જ ડૉલર મજબૂત થઈ રહ્યો છે, જ્યારે અન્ય કરન્સી નબળી પડી રહી છે, ચીનનું ચલણ પણ ઘટી ગયું છે.

ભારતીય રૂપિયાને અસર

જો આપણે ડોલર સામે અન્ય દેશોના ચલણ પર નજર નાખીએ તો ભારતીય રૂપિયો કરતાં અન્ય દેશોના ચલણને વધુ અસર થઈ છે અને ભારતીય રૂપિયો હજુ પણ અન્ય દેશોના ચલણ કરતાં વધુ સારો દેખાવ કરી રહ્યો છે. આ રીતે સરળતાથી સમજી શકાય છે કે, આ વર્ષની શરૂઆતમાં એક યુરોની કિંમત લગભગ 90 રૂપિયા જેટલી હતી, પરંતુ આજની તારીખમાં, ભારતીય રૂપિયો યુરો સામે વધુ મજબૂત બન્યો છે અને એકની કિંમત યુરોની કિંમત હવે 90 થી ઘટીને 80 રૂપિયા થઈ ગઈ છે. એટલે કે, તેનો અર્થ એ છે કે યુરોઝોન જેવા દેશો, જેમ કે ફ્રાન્સ, જર્મની અને ઇટાલીમાંથી માલની આયાત કરવી એ ભારત માટે નફાકારક સોદો બની શકે છે.

...પણ રૂપિયો પણ ડૂબી શકે છે!

આનો અર્થ એ થયો કે ભારતીય રૂપિયાનું મૂલ્ય પણ વિશ્વના અન્ય દેશોની જેમ ઘટ્યું છે, પરંતુ અન્ય દેશોની કરન્સી સાથે રૂપિયાની સરખામણી કરવામાં આવે તો રૂપિયો મજબૂત થયો છે. પરંતુ, આ લાંબો સમય ચાલશે નહીં અને જો યુરો વધુ નબળો પડશે, તો તે રૂપિયા સાથે પણ ડૂબી શકે છે, કારણ કે ભારત અને યુરોપિયન દેશો વચ્ચે ઘણો વેપાર છે અને ભારત યુરોપિયન દેશોનો વધુ માલ વેચે છે, તે ખરીદતો નથી, એટલે કે ભારતને જે પૈસા મળશે તે યુરોમાં મળશે અને તે યુરો નબળો પડશે. આવી સ્થિતિમાં, સાવચેતીના પગલાં લેતા, ભારતીય રિઝર્વ બેંકે વ્યાજ દરમાં વધારો કરવાનું શરૂ કર્યું છે, જેથી પરિસ્થિતિને વધુ ખરાબ થવાથી બચાવી શકાય.

English summary

After 20 years against the dollar, the euro crashed, economic recession before the eyes