PM નેહરૂએ ઓપનહાઇમરને ભારતીય નાગરિકતાની આપી હતી ઓફર, જાણો વૈજ્ઞાનિકે કેમ ઠુકરાવી?

ક્રિસ્ટોફર નોલાનની ફિલ્મ 'ઓપનહાઇમર'ની દુનિયાભરમાં ચર્ચા થઈ રહી છે. આ પરમાણુ બોમ્બ કે પરમાણુ બોમ્બ બનાવવાની સ્ટોરી છે. આ ફિલ્મની રજૂઆત સાથે, વૈજ્ઞાનિક ઓપેનહેઇમરના જીવનમાં રસ ફરીથી ભડક્યો.

પુસ્તકના સહ-લેખકે જેણે ઓપનહેમર ફિલ્મને પ્રેરણા આપી હતી તેણે એક ઘટસ્ફોટ કર્યો છે. તમને જણાવી દઈએ કે ઓપનહાઇમર ફિલ્મ કાઈ બર્ડ અને માર્ટિન જે શેરવિન દ્વારા સહ-લેખિત પુસ્તક પર આધારિત છે. આ પુસ્તકનું શીર્ષક 'અમેરિકન પ્રોમિથિયસઃ ધ ટ્રાયમ્ફ એન્ડ ટ્રેજેડી ઓફ જે રોબર્ટ ઓપનહાઇમર' છે.

આ પુસ્તકના લેખક અનુસાર, પરમાણુ બોમ્બના પિતા જુલિયસ રોબર્ટ ઓપેનહેઇમરને જવાહરલાલ નહેરુએ 1954માં પરમાણુ હથિયારો વિરુદ્ધના તેમના નિવેદનોને કારણે અપમાનિત થયા બાદ ભારતમાં સ્થાયી થવા માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું.

હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સને આપેલા ઈન્ટરવ્યુમાં કાઈ બાયર્ડે કહ્યું કે 1954માં નેહરુએ ઓપેનહેમરને ભારત આવવા અને નાગરિક બનવાની ઓફર કરી હતી. બાયર્ડે ઉમેર્યું હતું કે તે જાણતો નથી કે શું ઓપનહાઇમરે આ ઓફરને ગંભીરતાથી ધ્યાનમાં લીધી નથી, કદાચ કારણ કે તે કટ્ટર દેશભક્ત અમેરિકન હતો.

ઓપનહાઇમર વિશ્વના પ્રથમ અણુ બોમ્બને વિકસાવતા "મેનહટન પ્રોજેક્ટ"માં સામેલ હતા. આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા ઉત્પાદિત બોમ્બ 1945 માં જાપાનના હિરોશિમા અને નાગાસાકી પર છોડવામાં આવ્યા હતા. જોકે, બાદમાં ઓપનહેમર યુદ્ધ વિરોધી નીતિઓ અને પરમાણુ ઘટાડાનો સ્પષ્ટ હિમાયતી બન્યો.

પરમાણુ શસ્ત્રો સામેના તેમના જાહેર વક્તૃત્વને કારણે, શીત યુદ્ધના યુગમાં તેમને વિલન તરીકે દર્શાવવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હતા. આ પછી, 1954માં પીએમ નેહરુએ ઓપનહાઇમરને ભારતીય નાગરિકતાની ઓફર કરી હતી.

આટલું જ નહીં તાજેતરમાં બહાર પડેલા અન્ય એક પુસ્તકમાં પણ આવો જ દાવો કરવામાં આવ્યો છે. જહાંગીર ભાભાનું 723 પાનાનું જીવનચરિત્ર દાવો કરે છે કે ઓપનહાઇમરને ભારતમાં સ્થળાંતર કરવા અને સ્થાયી થવા માટે આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું.

આ પુસ્તકના લેખક બખ્તિયારના દાદાભાઈ છે. તેમનું પુસ્તક ઓપેનહાઇમર અને ભાભા વચ્ચેના મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધો વિશે વાત કરે છે. પુસ્તક અનુસાર, ભાભાની જેમ, ઓપનહાઇમર પણ અત્યંત સંસ્કારી માણસ હતા. તેમણે સંસ્કૃતનો અભ્યાસ કર્યો હતો અને લેટિન અને ગ્રીક ભાષાના પણ જાણકાર હતા.

પુસ્તક અનુસાર, જ્યારે યુએસ સરકારે ઓપનહાઇમરને અપમાનિત કરવાનું શરૂ કર્યું અને તેમની સુરક્ષા મંજૂરી છીનવી લીધી, ત્યારે ભાભાના આગ્રહથી તત્કાલિન વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુ દ્વારા તેમને ભારતીય નાગરિકતાની ઓફર કરવામાં આવી હતી.

પુસ્તક અનુસાર, નેહરુએ તેમને એકથી વધુ વખત ભારતમાં સ્થાયી થવાનું સૂચન કર્યું હતું. પરંતુ ઓપનહાઇમરે ઇનકાર કર્યો, કારણ કે તેમને લાગ્યું કે જ્યાં સુધી તે તમામ આરોપોમાંથી મુક્ત ન થાય ત્યાં સુધી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ છોડવું તેના માટે યોગ્ય રહેશે નહીં.

English summary

PM Nehru offered Indian citizenship to Oppenheimer, know why the scientist refused?