શું ભૂકંપની પણ થશે ભવિષ્યવાણી? હવે 2 કલાક પહેલા GPS ડેટા આપશે વોર્નિંગ, જાણો

ભૂકંપની કોઈ આગાહી થતી નથી. બૂકંપને કોઈપણ રીતે યોગ્ય રીતે અનુમાન કરી શકતું નથી. આ માટે સમગ્ર વિશ્વમાં વૈજ્ઞાનિકો વિવિધ પ્રકારના સંશોધનમાં લાગેલા છે. આવી સ્થિતિમાં, ફ્રાંસના વૈજ્ઞાનિકોને કેટલીક એવી માહિતી મળી છે, જેના કારણે ભૂકંપનો સંકેત પણ મળી શકે છે અને તે પણ તેના આવવાના કેટલાક કલાકો પહેલા.

હાલમાં જે ભૂકંપ ચેતવણી પ્રણાલી કાર્યરત છે તેમાં માત્ર એટલી જ વસ્તુ છે કે તે તેની ઘટનાના બે મિનિટથી વધુ સમય પહેલા સૂચવી શકાય છે. મોટા ભાગના કિસ્સાઓમાં ધરતીકંપની માહિતી તેની શરૂઆતના ત્રણથી પાંચ સેકન્ડ પછી પ્રાપ્ત થાય છે.

હવે ફ્રેન્ચ વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા ધરતીકંપની વહેલી શોધ માટે કરવામાં આવેલા સંશોધનનાં પરિણામો ખૂબ જ સકારાત્મક છે. ફ્રાન્સની ડી'અઝુર યુનિવર્સિટીના ક્વેન્ટિન બ્લેટરી અને પેરિસમાં ઇન્સ્ટિટ્યુટ ડી ફિઝિક ડુ પ્લેનેટના જીન-મેથ્યુ નોક્વેટે તેમના સંશોધનમાં શોધી કાઢ્યું છે કે ભૂકંપ આવે તેના બે કલાક પહેલા જ તેને શોધી શકાય છે.

અત્યારે ભૂકંપની આગાહી કરવામાં આવતી નથી, તે આ વિસ્તારમાં અગાઉ આવેલા ભૂકંપ અને આ વિસ્તારમાં ચાલી રહેલી સિસ્મિક ગતિવિધિઓના આધારે જ આગાહી કરવામાં આવે છે. આ તમામ પ્રવૃત્તિઓના પૃથ્થકરણના આધારે ભવિષ્યમાં ભૂકંપની સંભાવના ધરાવતા વિસ્તારોની ઓળખ કરવામાં આવે છે.

હાલમાં, ભૂકંપ શરૂ થયા પછી, જમીનની અંદરની ગતિવિધિના આધારે તેની ચેતવણી જારી કરવામાં આવે છે. પરંતુ, લોકોને આમાં સાવધાન થવા માટે વધુ સમય મળતો નથી.

બંને ફ્રેન્ચ વૈજ્ઞાનિકોએ 'પ્રિકર્સરી ફોલ્ટ ફેઝ સ્લિપ' શોધી કાઢ્યું છે, જે ભૂકંપના લગભગ 2 કલાક પહેલા શરૂ થાય છે. બ્લેટરી અને નોક્વેટ માને છે કે તેનો ઉપયોગ ભવિષ્યમાં ભૂકંપની આગાહી અને પ્રારંભિક ચેતવણી માટે થઈ શકે છે.

આ શોધ માટે બંને વૈજ્ઞાનિકોએ છેલ્લા બે દાયકામાં આવેલા 7 થી વધુની તીવ્રતાના 90 થી વધુ ભૂકંપોમાંથી ડેટા એકત્રિત કર્યો અને તેમાંથી દરેકના 48 કલાક પહેલાના GPS ડેટાનું વિશ્લેષણ કર્યું હતુ.

નોક્વેટના જણાવ્યા મુજબ, 'પૂર્વવર્તી તબક્કો એ સમય અંતરાલ છે જ્યારે ટેક્ટોનિક બ્લોક્સ એકબીજા તરફ આગળ વધવાનું શરૂ કરે છે, શરૂઆતમાં ધીમે ધીમે અને પછી ગતિમાં વધારો કરે છે, છેવટે ખૂબ જ ઝડપી સ્લાઇડિંગ વેગ સુધી પહોંચે છે. ઝડપી સ્લાઇડિંગ સિસ્મિક મોજાઓ ઉત્પન્ન કરે છે, જે મોટા ધરતીકંપ દરમિયાન નુકસાન પહોંચાડે છે.

વૈજ્ઞાનિકોએ નોંધ્યું છે કે પ્રથમ 48 કલાકમાં કોઈ નોંધપાત્ર પ્રવૃત્તિ થઈ ન હતી, પરંતુ ભૂકંપના માત્ર 2 કલાક પહેલા, ફોલ્ટ ઝોનમાં પ્રવૃત્તિમાં વધારો થવાના સંકેતો હતા. બ્લેટેરી કહે છે કે આ ભૂકંપના લગભગ 2 કલાક પહેલા શરૂ થયેલી ટેક્ટોનિક પ્લેટો વચ્ચે ધીમે ધીમે અને અગોચર સ્લિપેજ સૂચવે છે. તે ધરતીકંપ સૂચવવામાં સક્ષમ છે, પરંતુ તેની મર્યાદાઓ છે.

બ્લેટરીએ ન્યૂ સાયન્ટિસ્ટને કહ્યું કે 'અમે ભૂકંપની તીવ્રતા જાણી શકતા નથી, તેથી અમે આગાહી કરી શકતા નથી.' 'પરંતુ, તે અમને કહે છે કે કંઈક થઈ રહ્યું છે અને જો આપણે તેને માપવામાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરીએ, પછી ભલે તે સેન્સર દ્વારા અથવા તેની સંવેદનશીલતા વધારીને અથવા તેનો વધુ વિગતવાર અભ્યાસ કરીને, અમે આ બાબતોને સમજવા અને અનુમાન કરી શકીશું.'

અત્યારે સમસ્યા એ છે કે વર્તમાન GPS સિસ્ટમ ધરતીકંપની આગાહી કરવા માટે જરૂરી સંવેદનશીલતા ધરાવવા માટે એટલી અદ્યતન નથી. બ્લેટરીના જણાવ્યા અનુસાર, આ માટે GPS સેન્સરની જરૂર છે જે 0.1 મીમીની હિલચાલ પણ ઉપાડી શકે. પરંતુ, સમસ્યા એ છે કે ઘણા ભૂકંપ સંભવ વિસ્તારોમાં પર્યાપ્ત ટેકનોલોજીનો અભાવ છે.

English summary

Will earthquakes also be prophesied? Now GPS data will give warning before 2 hours