મહારાષ્ટ્રનો એક ઐતિહાસિક કિલ્લો, સિંધુદુર્ગ

Published: Friday, January 24, 2014, 13:47 [IST]

સિંધુદુર્ગ નામ સિંધુ, જેનો અર્થ સમુદ્ર અને દુર્ગનો અર્થ કિલ્લો છે. જેનું નિર્માણ મહાન મરાઠા યોદ્ધા રાજા છત્રપતિ શિવાજી દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું. તેમણે આ પર્વતીય દ્વીપને એટલા માટે પસંદ કર્યું, કારણ કે આ વિદેશી દળો સામે લડવાના સામરિક ઉદ્દેશ્ય અનુરુપ હતુ. મુરુદ-જંજીરાની સિદ્ધિ પર નજર રાખવામાં મદદરૂપ હતુ. આ કિલ્લાની રચના એવી છે કે તેને એવી રીતે બનાવવામાં આવ્યો છે કે અરબ સાગરથી આવી રહેલા દુશ્મનો સહેલાયથી તેને જોઇ શકતા નથી.

અહીંનું પ્રમુખ આકર્ષણ સમુદ્ર તટોની સાથોસાથ અનેક કિલ્લા છે. પૂર્વમાં 17મી સદીની આસપાસ નિર્મિત, સિંધુદુર્ગ મહારાષ્ટ્રનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્ર કિલ્લો હતો. સિંધુદુર્ગ કિલ્લામાં 42 બુર્જની સાથોસાથ આડી અવળી દીવાલ પણ છે. નિર્માણ સામગ્રીમાં અંદાજે 73 હજાર કિલો લોખંડ સામેલ છે. એક સમયે જ્યારે હિન્દુ ગ્રંથો દ્વારા સમુદ્રમાં યાત્રા પવિત્ર પ્રતિબંધિત કરવામાં આવી હતી, ત્યારે મોટી માત્રામાં આ નિર્માણ મરાઠા રાજાએ ક્રાન્તિકારી માનસિકતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આજે પણ મરાઠા મહિમાનો અનુભવ કરવા માટે વિશ્વ ભરથી પ્રવાસી પદ્માગઢના કિલ્લાની યાત્રા કરે છે. દેવબાગનો વિજયદુર્ગ કિલ્લો, તિલારી બાંધ, નવદુર્ગા મંદિર આ ક્ષેત્રના અન્ય આકર્ષણ છે, જેને જોવાનું ચૂકશો નહીં. સિંધુદુર્ગમાં ભારતનું સૌથી મોટું જૂનુ સાંઇ બાબા મંદિર પણ છે.

ઉંચા પર્વતો, સમુદ્રનો કિનારો અને એક શાનદાર દ્રશ્યોની સાથે સંપન્ન, આ સ્થળ અલફાંસો કેરી, કાજુ, જાબું વિગેરે માટે લોકપ્રીય છે. એક ચોખ્ખા દિવસમાં અંદાજે 20 ફૂટ સુધીનો સ્પષ્ટ સમુદ્ર જોઇ શકાય છે. ભારતીય અને વિદેશી પ્રવાસી માટે આ ક્ષેત્ર ઘણું બધુ આપે છે અને દ્વીપના બહારી વિસ્તારોમાં સ્કૂબા ડાઇવિંગ અને સ્નાર્કેલિંગ દ્વારા મૂંગેની ચટ્ટાણો સાથે પ્રેમ થઇ જાય છે. આ ક્ષેત્રની પોતાની અનોખી માલવાની ભોજન માટે પ્રસિદ્ધ છે. સમાન રૂપે ઘરેલું અથવા વિદેશી પ્રવાસીઓને અહીં ખાદ્ય વ્યંજનોની શાનદાર રજૂઆત, વિશેષ રીતે માછલી અને ઝીંગાનો સ્થાનિક સ્વાદ ચાખવો જોઇએ.