ખેડૂતોને MSP આપવામાં સરકારને કેમ પેટમાં દુખે છે? જાણો ક્યાં અટકાયો છે મામલો?

ગમે ત્યારે ઉદ્યોગપતિઓના કરોડો રૂપિયા માફ કરી દેતી નરેન્દ્ર મોદી સરકાર ખેડૂતોને એમએસપી આપવામાં ઠાગાઠૈયા કરી રહી છે. અહીં મોદી સરકારની બેવડી નીતિઓ સામે ઘણા સવાલો ઉઠી રહ્યાં છે.

અહેવાલો અનુસાર, સરકાર માટે MSP માટે કાયદાકીય ગેરંટી લાગુ કરવી મુશ્કેલ બની શકે છે. સરકારે સંકેત આપ્યો છે કે MSP પર કાયદો લાવવો શક્ય નથી.

જો સરકાર સાથે જોડાયેલા સૂત્રોનું માનીએ તો જો MSP ગેરંટી કાયદો લાવવામાં આવે તો સરકાર પર નાણાકીય બોજ વધશે જે વાર્ષિક 10 લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે.

જણાવી દઈએ કે, હાલમાં સરકાર 22 આવશ્યક પાકો માટે એમએસપી નક્કી કરે છે, જે કમિશન ફોર એગ્રીકલ્ચરલ કોસ્ટ એન્ડ પ્રાઈસની ભલામણો તેમજ કેન્દ્ર, રાજ્યો અને અન્ય હિસ્સેદારોના મંતવ્યો ધ્યાનમાં લે છે. કેન્દ્રીય બજેટ 2018-19માં એક જાહેરાત બાદ ઉત્પાદન ખર્ચના દોઢ ગણા સ્તરને નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યું છે.

ખેડૂત સંગઠનો મક્કમ છે કે સરકાર MSPની બાંયધરી આપે. પરંતુ આ અંગે કાયદો ન બનાવી શકાય તેનું એક કારણ વર્લ્ડ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઈઝેશન સાથેનો કરાર છે.

નિષ્ણાતો અનુસાર, MSP માત્ર ભારતની જ નહીં પરંતુ વિશ્વના મોટાભાગના દેશોની સમસ્યા છે અને WTO સાથે જોડાયેલા રહીને તેનો ઉકેલ શોધવો મુશ્કેલ છે. ભારત WTOનું સ્થાપક સભ્ય છે અને તેના હેઠળ બહુપક્ષીય કૃષિ કરારો પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. જેમાં લખવામાં આવ્યું છે કે બજાર ભાવમાં સરકાર હસ્તક્ષેપ નહીં કરે.

આ અંગે નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વિકાસશીલ દેશોને પણ તેમની અર્થવ્યવસ્થાને વિસ્તારવા માટે મોટા પાયા પર લોનની જરૂર છે. આ લોન કાં તો ઈન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ દ્વારા આપવામાં આવે છે અથવા તો વિશ્વ બેંક દ્વારા આપવામાં આવે છે.

જો કોઈ દેશ આ બંને જગ્યાએથી લોન લેવા માંગે છે તો તેના માટે WTOનું સભ્ય હોવું જરૂરી છે. જો આમ ન થાય તો વિશ્વ વેપારનો લાભ મેળવી શકાય નહીં.

19 નવેમ્બર, 2021 ના ​​રોજ ખેડૂતોના આંદોલનના એક ભાગ દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ત્રણ કૃષિ કાયદાઓ રદ કરવાની જાહેરાત કર્યા પછી તેર મહિનાનો લાંબો વિરોધ સમાપ્ત થયો. 12 જુલાઈ 2022ના રોજ જ કેન્દ્ર સરકારે પૂર્વ કૃષિ સચિવ સંજય અગ્રવાલની અધ્યક્ષતામાં નિષ્ણાત સમિતિની રચના કરી હતી. સમિતિમાં 29 સભ્યો છે, જેમાંથી ચાર ભારત સરકારના સચિવ છે અને ચાર રાજ્યોનું પ્રતિનિધિત્વ છે.

સંડોવાયેલા મુદ્દાઓની જટિલતાને જોતાં કમિટી અહેવાલ રજૂ કરી શકી નથી તે આશ્ચર્યજનક નથી. લોકસભાની ચૂંટણી પૂરી થવાને કારણે સમિતિ કોઈ વચગાળાનો અહેવાલ રજૂ કરી શકે તેવી શક્યતા નથી. સમિતિની શરતો ખાસ કરીને MSP માટે કાનૂની ગેરંટીનો ઉલ્લેખ કરતી નથી.

English summary

Why is the government reluctant to give MSP to farmers? Know where the matter has stopped?