Chaturmas 2024: 17 જુલાઈથી શરૂ થશે ચાતુર્માસ, જાણો ધર્મિક મહત્વ

Published: Tuesday, July 16, 2024, 19:54 [IST]

Chaturmas 2024: ચાતુર્માસ, હિન્દુ કેલેન્ડરમાં ચાર મહિનાનો પવિત્ર સમયગાળો, જે દેવપોઢી/દેવશયની એકાદશી (આષાઢી એકાદશી) થી શરૂ થાય છે અને દેવઉઠી એકાદશી (કાર્તિક એકાદશી) સાથે સમાપ્ત થાય છે, આ વર્ષ 2024 આવતીકાલે 17મી જુલાઈ (દેવપોઢી એકાદશી) થી શરૂ થશે અને 12મી નવેમ્બર દેવઉઠી એકાદશી સાથે સમાપ્ત થશે.

ચાતુર્માસમાં શ્રાવણ, ભાદ્રપદ, અશ્વિન અને કારતકનો સમાવેશ થાય છે. માન્યતાઓ અનુસાર, ભગવાન વિષ્ણુ ચાતુર્માસ દરમિયાન યોગ નિદ્રા નામની ગાઢ ધ્યાનની ઊંઘમાં જાય છે. તે ચાર મહિના પછી જાગે છે, ચાતુર્માસના અંતને ચિહ્નિત કરે છે.

લોકો ચાતુર્માસ દરમિયાન લગ્ન, સગાઈ, જનોઈ, મુંડન, ગૃહપ્રવેશ, નામકરણ વિધિ અથવા કિંમતી વસ્તુઓની ખરીદી જેવી કોઈ શુભ ઘટનાઓનું આયોજન કરતા નથી. આ એટલા માટે છે. કારણ કે, ભગવાન વિષ્ણુ યોગ નિદ્રામાં હોવાનું માનવામાં આવે છે, અને આ સમયગાળા દરમિયાન જીવનની ઘટનાઓ કરવી અશુભ માનવામાં આવે છે. ચાતુર્માસ પછી વિધિ માટે પ્રથમ શુભ તિથિ 16મી નવેમ્બર હશે.

જોકે, આ સમય દરમિયાન પૂજા અને પ્રાર્થના કરવી શુભ માનવામાં આવે છે. ભક્તોનું માનવું છે કે, આ ચાર મહિના સુધી દેવી-દેવતાઓની પૂજા કરવાથી તેમની મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે અને તેમના ઘરમાં સુખ-શાંતિ આવે છે.

આ 4 મહિનામાં હિન્દુઓ વિવિધ ધાર્મિક વિધિઓનું પાલન કરે છે. તેઓ અમુક ખોરાકનો ત્યાગ કરે છે, મૌન (મૌન વ્રત) જાળવે છે અને ધર્માદાના કાર્યોમાં વ્યસ્ત રહે છે. દૈનિક પ્રાર્થના, ઉપવાસ, મંત્રોનો જાપ અને ધાર્મિક સરઘસમાં ભાગ લેવો એ સામાન્ય પ્રથા છે.

ઘણા ભક્તો ભગવાન વિષ્ણુ સાથે સંકળાયેલા પવિત્ર સ્થળોની યાત્રા પણ કરે છે. ભક્તો ભાગવત પૂજન પણ કરે છે, શિવ પુરાણ વાંચે છે, મહા મૃત્યુંજયનો જાપ કરે છે અને દાન કાર્ય કરે છે.

દિવાસો, જન્માષ્ટમી, રક્ષાબંધન, કેવડા ત્રિજ, ગણેશ ચતુર્થી, નવરાત્રી, દિવાળી, નૂતન વર્ષ, ભાઈ બીજ, લાભ પાંચમ વગેરે જેવા ગુજરાતી તહેવારો આ સમય દરમિયાન આવે છે.

ચાતુર્માસ દરમિયાન, તમામ જૈન સંતો તેમની યાત્રાઓ અટકાવે છે અને મંદિરો, આશ્રમો અથવા સંતોના નિવાસસ્થાનમાં રહીને યમ અને નિયમના નિયમોનું પાલન કરે છે.

જૈન ધર્મ અનુસાર આ ચાર મહિના ઉપવાસ, ધ્યાન અને તપ માટે છે. પર્યુષણ અને સંવત્સરી જેવા જૈન ધર્મના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તહેવારો ચાતુર્માસ દરમિયાન ઉજવવામાં આવે છે.

ચાતુર્માસમાં પડતી વરસાદની ઋતુ શરીરના વાટ, પિત્ત અને કફના સંતુલનને અસર કરે છે. આયુર્વેદ ચાતુર્માસ દરમિયાન અમુક ખોરાક અને શાકભાજી સાથે સાવધાની રાખવાની સલાહ આપે છે. કારણ કે, સક્રિય ચેપી જંતુઓથી દૂષિત થવાના જોખમમાં વધારો થાય છે.

સૂર્યપ્રકાશમાં ઘટાડો અને ચોમાસાની સ્થિતિઓ ચયાપચયને ઘટાડી શકે છે, પાચનતંત્રને નબળું પાડી શકે છે અને લેક્ટોઝ અસહિષ્ણુતાને ઉત્તેજિત કરી શકે છે.

આ ચાર મહિનામાં એકંદર આરોગ્ય જાળવવા માટે આ ખોરાક ટાળો

શ્રાવણમાં : લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી જે જમીનની નજીક ઉગે છે
ભાદ્રપદ અને અશ્વિનમાં : ડેરી ઉત્પાદનો જેમ કે દહીં અને આથોવાળા ખોરાક
કારતકમાં : ડુંગળી અને લસણ જેવી શાકભાજી અને પ્રોટીનયુક્ત કઠોળ અને દાળ

ભક્તો તાજા મોસમી ફળો અને સાત્વિક ખોરાક લે છે, જે સાદા અને ઓછા મસાલાવાળા હોય છે. ભક્તો આ ચાર મહિનામાં ડુંગળી અને લસણ જેવા તામસિક ખોરાક ખાવાનું પણ ટાળે છે.

ભક્તો રોગપ્રતિકારક શક્તિને વધારવા માટે આહારના નિયંત્રણો સાથે યોગ આસનો, ધ્યાન અને પ્રાણાયામની પ્રેક્ટિસ કરે છે. આ પ્રથાઓ મન અને શરીરને શિસ્તબદ્ધ કરવામાં, એકંદર આરોગ્ય અને સુખાકારીને પ્રોત્સાહન આપવામાં મદદ કરે છે.

નોંધ : આ માહિતી ઇન્ટરનેટ પર ઉપલબ્ધ ધારણાઓ અને માહિતી પર આધારિત છે. OneIndia Gujarati આ લેખ સંબંધિત કોઈપણ ઇનપુટ અથવા માહિતીની ચકાસણી કરતું નથી. કોઈપણ માહિતી અને ધારણાઓ પર કાર્ય કરતા પહેલા અથવા લાગુ કરતા પહેલા સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે.

Published On July 16, 2024