ગુજરાતીઓની પ્રિય જલેબી હજારો કિલોમીટરથી ગુજરાત પહોંચી છે, જાણો મુળ ક્યાંની છે?

આજે જલેબી ફાફડા ગુજરાતીઓની ઓળખ બની ગયા છે. દેશ વિદેશમાં લોકો ગુજરાતીઓને તેના ફાફડા જલેબીના કારણે ઓળખે છે. જો કે તમે એ નહીં જાણતા હોય કે ગુજરાતીઓની આ પ્રિય જલેબી મુળ ભારતીય કે ગુજરાતી વાનગી નથી. તે વિદેશી આઈટમ છે.

ઇતિહાસકારો અનુસાર, તુર્કીના આક્રમણકારો જલેબીને ભારત લાવ્યા. ભારતમાં જલેબીનો ઈતિહાસ લગભગ 500 વર્ષ જૂનો છે. સમય સાથે નામ, બનાવવાની પદ્ધતિ અને સ્વાદમાં ઘણા ફેરફારો થયા.

હોબસન-જૌબ્સન અનુસાર, જલેબી શબ્દ અરબી શબ્દ જલાબિયા અથવા ફારસી શબ્દ જલિબિયા પરથી ઉતરી આવ્યો છે. જલાબિયા નામની મીઠાઈનો ઉલ્લેખ મધ્યકાલીન પુસ્તક કિતાબ-અલ-તબીકમાં જોવા મળે છે. આ પશ્ચિમ એશિયામાંથી ઉતરી આવેલો શબ્દ છે.

ભારત ઉપરાંત ઈરાનમાં પણ જલેબી મળે છે. અહીં તેને જુલાબિયા કે જુલુબિયા કહેવામાં આવે છે. અરબી રસોઈના પુસ્તકોમાં જુલુબિયા બનાવવાનો ઉલ્લેખ છે. આ સિવાય 17મી સદીમાં 'ભોજનકુટુહાલા નામનું પુસ્તક અને સંસ્કૃત પુસ્તક ગુણ્યગુણબોધિનીમાં પણ જલેબી વિશે લખાયેલું છે.

ભારત સિવાય ઘણા દેશોમાં પણ જલેબી ખાવામાં આવે છે. લેબનોનમાં જેલબિયા લાંબા આકારની પેસ્ટ્રી જેવી બને છે. ઈરાનમાં તે જુલુબિયા, ટ્યુનિશિયામાં જલાબિયા અને અરેબિયામાં જલાબિયા તરીકે ઓળખાય છે. અફઘાનિસ્તાનમાં માછલી સાથે જલેબી પીરસવામાં આવે છે. શ્રીલંકામાં પણ જલેબી ખાવામાં આવે છે અને તેને અહીં પાણી વલાલુ કહેવામાં આવે છે. નેપાળની જેરી સ્વીટ પણ જલેબીનું એક સ્વરૂપ છે.

ભારતમાં મધ્યપ્રદેશના ઈન્દોરમાં 300 ગ્રામની એક જલેબી મળે છે. આ ખાસ જલેબીમાં છીણેલું પનીર પણ ઉમેરવામાં આવે છે. અહીં તેને જલેબી નહીં પણ જલેબા કહેવાય છે. જ્યારે બંગાળમાં જલેબીને ચનાર જીલપી કહેવામાં આવે છે. તેનો સ્વાદ બંગાળી ગુલાબ જામુન પંટુઆ જેવો છે. જે દૂધ અને માવામાંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે.

English summary

Gujarati's beloved jalebi has reached Gujarat from thousands of kilometers, do you know where it is from?