Hawala Money : શું છે હવાલો? જાણો તેનાથી કેવી રીતે એક દેશથી બીજા દેશમાં બ્લેક મની પહોંચે છે?

ભારતમાં હવાલા કૌભાંડની ખુબ ચર્ચા રહે છે. અરવિંદ કેજરીવાલના કેસમાં પણ તેનો ઉલ્લેખ આવતો રહે છે. જો કે મોટા ભાગના લોકો એ નથી જાણતા કે હવાલો કેવી રીતે કામ કરે છે?

જણાવી દઈએ કે હવાલા એક અનૌપચારિક મની ટ્રાન્સફર સિસ્ટમ છે. આમાં પૈસાની વાસ્તવિક હિલચાલ વિના એક વ્યક્તિથી બીજામાં પૈસા ટ્રાન્સફર થાય છે.

આ એક ગેરકાયદેસર અને સરળ પ્રક્રિયા છે. જેના માટે કોઈ દસ્તાવેજની જરૂર નથી અને આ સમગ્ર કામ માત્ર વિશ્વાસ પર જ થાય છે. તેથી તે મની ટ્રાન્સફરની એક અનામી સિસ્ટમ છે.

હવે તમે વિચારતા હશો કે ભારતમાં હવાલા દ્વારા કેટલા વર્ષોથી પૈસાની લેવડદેવડ થઈ રહી છે. તમને જણાવી દઈએ કે આ બહુ જૂની પદ્ધતિ છે. એક સમય હતો જ્યારે ચીનથી આરબ અને યુરોપિયન દેશોમાં સિલ્ક રૂટ દ્વારા વેપાર થતો હતો.

ભારત પણ આ માર્ગ દ્વારા વેપાર કરતું હતું. તે જમાનામાં વેપારીઓ ઊંટ પર સવાર થઈને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ જતા હતા. જો કે તે એટલું સરળ ન હતું, આ સમય દરમિયાન તેમને રસ્તામાં ચોર અને ડાકુઓનો સામનો કરવો પડ્યો. આમાં તેને ઘણીવાર પૈસાની ખોટ સહન કરવી પડતી હતી. આ સમયગાળામાં હવાલા બિઝનેસનો જન્મ પોતાના પૈસાની રક્ષા માટે થયો હતો.

સરળ ભાષામાં સમજીએ તો જો તમારે દિલ્હીથી લગભગ 50 કરોડ રૂપિયાની રોકડ વિશ્વના અન્ય ભાગો અને દેશમાં મોકલવા હોય તો તમારે તેને બેંકમાંથી ટ્રાન્સફર કરવા માટે ઘણા બધા ચાર્જ ચૂકવવા પડે છે.

આ સિવાય જ્યારે પૂછવામાં આવે તો તમારે એજન્સીઓને જણાવવું પડે છે તમે આ પૈસા ક્યાંથી કમાયા છો, જો તમે પૂછપરછ દરમિયાન જણાવવામાં નિષ્ફળ રહેશો તો તમારી વિરુદ્ધ કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

પરંતુ આ સમય દરમિયાન જે નેટવર્ક દ્વારા તમે અમુક કમિશન પર એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ પૈસા મેળવો છો તેને હવાલા નેટવર્ક અને હવાલા મની કહેવામાં આવે છે.

આ તમામ વ્યવહારો વિશ્વાસે દ્વારા થાય છે. રૂપિયો, ડોલર અને દિરહામ વગેરે જેવા મોટા ભાગના ગેરકાયદે ચલણના વ્યવહારો આ રીતે થાય છે. આમાં પૈસા મોકલનાર અને મેળવનારને ટ્રેસ કરવા મુશ્કેલ છે.

English summary

Hawala Money: What is Hawala? Know how black money reaches from one country to another?