Election ink: કેમ નથી ભૂંસાતી ચૂંટણી સહી? કેવી રીતે કાઢવુ તેનુ નિશાન?

Election ink: દેશમાં જ્યારે પણ ચૂંટણીની મોસમ આવે છે, ત્યારે સૌથી પહેલું ચિત્ર મનમાં આવે છે તે આંગળીઓ પરની ચૂંટણીની શાહી છે. મતદાન કર્યા પછી, ચૂંટણી અધિકારી મતદારની સાથે મતદારની આંગળી પર વાદળી શાહીનું નિશાન લગાવે છે. આને 'ચૂંટણીની શાહી' કહેવાય છે.

મતદાન પછી આ ચૂંટણીલક્ષી શાહી શા માટે લગાવવામાં આવે છે, ચૂંટણીની શાહીનુ નિશાન કેમ જતુ નથી, તેનો ઈતિહાસ શું છે. અહીં જાણો ચૂંટણીની શાહી સંબંધિત તમામ માહિતી.

ભારતમાં આ ચૂંટણી શાહીનો ઉપયોગ 1962થી થઈ રહ્યો છે. ભારતીય ચૂંટણીઓમાં આ વાદળી શાહીનો સમાવેશ કરવાનો સંપૂર્ણ શ્રેય દેશના પ્રથમ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર સુકુમાર સેનને જાય છે. તેને ચૂંટણી શાહી અથવા અવિશ્વસનીય શાહી પણ કહેવામાં આવે છે.

નકલી મતોથી બચવા માટે ચૂંટણીલક્ષી શાહીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ તમામ બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને ચૂંટણીલક્ષી શાહી લગાવવામાં આવે છે જેથી મત સુરક્ષિત રહે અને એક વ્યક્તિ બીજી વખત મતદાન ન કરી શકે, અન્ય કોઈ વ્યક્તિ બીજાના નામે નકલી મત ન નાખે.

આ ચૂંટણી શાહી દક્ષિણ ભારતમાં સ્થિત એક કંપની દ્વારા બનાવવામાં આવે છે. કંપનીનું નામ મૈસૂર પેઇન્ટ એન્ડ વાર્નિશ લિમિટેડ (MVPL) છે. આ કંપનીની શરૂઆત 1937માં થઈ હતી. કંપનીની શરૂઆત મૈસુર પ્રાંતના મહારાજા નલાવાડી કૃષ્ણરાજા વોડેયારે કરી હતી. જોકે આ કંપની અનેક પ્રકારના પેઇન્ટ બનાવે છે, પરંતુ તેની મુખ્ય ઓળખ ચૂંટણીની શાહી બનાવવાની છે. કંપની આ ચૂંટણીની શાહી કોઈને જથ્થાબંધ ભાવે વેચતી નથી.

તે માત્ર સરકાર અથવા ચૂંટણી સંબંધિત એજન્સીઓને જ સપ્લાય કરવામાં આવે છે. આ કંપની ભારત ઉપરાંત અન્ય ઘણા દેશોમાં પણ ચૂંટણીની શાહી સપ્લાય કરે છે. કંપનીની ઓફિશિયલ વેબસાઈટ મુજબ ચૂંટણીની શાહી બનાવવા માટે સિલ્વર નાઈટ્રેટ કેમિકલનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તમે ગમે તેટલી મહેનત કરો, તે ઓછામાં ઓછા 72 કલાક એટલે કે 3 દિવસ સુધી ત્વચા પરથી દૂર કરી શકાતું નથી.

વાસ્તવમાં, આ શાહીમાં સિલ્વર નાઈટ્રેટ કેમિકલ ઉમેરવામાં આવે છે કારણ કે તે પાણીના સંપર્કમાં આવ્યા પછી કાળો અથવા ઘેરો વાદળી થઈ જાય છે. જે પછી તે અદૃશ્ય થઈ જતું નથી. જ્યારે મતદાન અધિકારી મતદારની આંગળી પર શાહી લગાવે છે, ત્યારે આ સિલ્વર નાઈટ્રેટ આપણા શરીરમાં રહેલા મીઠા સાથે મળીને સિલ્વર ક્લોરાઈડ બનાવે છે.

સિલ્વર ક્લોરાઇડ એ એક રસાયણ છે જે પાણીમાં ઓગળતું નથી અને ત્વચા સાથે જોડાયેલ રહે છે. તેને સાબુ કે હેન્ડવોશથી ધોઈ શકાતું નથી. તે ત્યારે જ અદૃશ્ય થઈ જાય છે જ્યારે ત્વચાના કોષો ધીમે ધીમે જૂના થઈ જાય અને ખરવા લાગે. કંપનીની વેબસાઇટ અનુસાર, ઉચ્ચ ગુણવત્તાની ચૂંટણીની શાહી ત્વચા પર 40 સેકન્ડથી ઓછા સમયમાં સુકાઈ જાય છે. તેની પ્રતિક્રિયા એટલી ઝડપી છે કે આંગળીને સ્પર્શ્યાની એક સેકન્ડમાં તે નિશાન છોડી દે છે.

આ જ કારણ છે કે આ શાહીથી છુટકારો મેળવવો મુશ્કેલ છે. જો કે ઘણા લોકો દાવો કરે છે કે કેટલાક ખાસ રસાયણોની મદદથી તેને ઠીક કરી શકાય છે, પરંતુ આ અંગે કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ નથી.

English summary

How to Remove Voting Ink, Which Chemical Used for Election Ink, its price, all details here.