ભારતના નિર્ણયથી અમેરિકાના બજારમાંથી ચોખા થયા ગાયબ? જુઓ પુરો રિપોર્ટ

ભારત સરકારે નોન-બાસમતી ચોખાની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. આગામી તહેવારોની સિઝન અને સ્થાનિક બજારોમાં મોંઘવારીને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે આ નિર્ણય લીધો છે. પરંતુ, આ પ્રતિબંધની અસર હવે અમેરિકા સહિત સમગ્ર વિશ્વના બજારોમાં જોવા મળી રહી છે.

અમેરિકાના સુપરમાર્કેટના આવા ઘણા વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહ્યા છે, જેમાં જોઈ શકાય છે કે લોકો ચોખા ખરીદવા માટે ગભરાટ ફેલાવી રહ્યા છે. અમેરિકામાં ચારેબાજુ 'પેનિક બાઈંગ'ની સ્થિતિ જોવા મળી શકે છે. લોકોને ડર છે કે જો ભારતમાંથી નિકાસ બંધ થશે તો દેશમાં ચોખાની અછત સર્જાઈ શકે છે.

ખાદ્ય અને ગ્રાહક બાબતોના મંત્રાલયે દેશમાં અસ્થિર છૂટક કિંમતોને સ્થિર કરવા માટે 20 જુલાઈ 2023 ના રોજ તાત્કાલિક અસરથી બિન-બાસમતી સફેદ ચોખાની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો.

રોઇટર્સ અનુસાર, ઉત્તર ભારતના ચોખા ઉત્પાદક રાજ્યો (યુપી, બિહાર, એમપી અને અન્ય)માં ભારે ચોમાસાના વરસાદ અને દેશના અન્ય ભાગોમાં ઓછો વરસાદ જેવા હવામાનની અનિશ્ચિતતાઓને કારણે ભારત સરકારે આ પગલું ભર્યું છે.

દેશમાં ચોખાના ઉત્પાદનને અસર થઈ છે. જો કે, કેટલાક મીડિયા અહેવાલો એવું પણ સૂચવે છે કે આગામી તહેવારોની મોસમમાં દેશમાં ચોખાની વધતી માંગને કારણે ભારતે ચોખાની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.

અમેરિકામાં કેમ છે હંગામો?

બ્લૂમબર્ગના રિપોર્ટ અનુસાર ભારત વિશ્વમાં ચોખાની નિકાસમાં ટોચ પર છે. જેના કારણે ચોખાની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યા બાદ વૈશ્વિક સ્તરે તેના ભાવમાં વધારો થવાનો હતો. કારણ કે ખરાબ હવામાન અને રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધના કારણે વૈશ્વિક ખાદ્ય બજારો પહેલેથી જ દબાણ હેઠળ છે. તેની અસર અમેરિકા સહિત દુનિયામાં જોવા મળી રહી છે.

'ફર્સ્ટ પોસ્ટ' અનુસાર ભારતે ચોખાની નિકાસ પર પ્રતિબંધની જાહેરાત કરતાની સાથે જ અમેરિકામાં રહેતા એશિયન લોકો ચિંતિત થઈ ગયા. તેમની ચિંતા એ હતી કે ચોખા (તેમનો મુખ્ય ખોરાક) બંધ ન થવો જોઈએ. તેથી જ અમેરિકાની દુકાનો અને સુપરમાર્કેટોમાં મોટાભાગે એશિયન સમુદાયના લોકોની ભીડ વધી ગઈ હતી.

'ધ ફ્રન્ટલાઈન'ના એક અહેવાલ મુજબ ઓહાયોમાં ભારતીય ઉત્પાદનો વેચતા એક સ્ટોર માલિક ચોખા ખરીદતા લોકોથી ડૂબી ગયા હતા. તેથી તેઓએ પોતાની જાતને વ્યક્તિ દીઠ માત્ર 20 પાઉન્ડ (9.07 કિગ્રા) સફેદ ચોખાના પેકેટ ખરીદવા સુધી મર્યાદિત કરી. જેની કિંમત 24 ડોલર હતી. પ્રતિબંધ હોવા છતાં બાસમતી સહિત તમામ સફેદ ચોખાની જાતો બીજા દિવસે થોડા કલાકોમાં વેચાઈ ગઈ હતી. અમેરિકાના લગભગ તમામ શહેરોમાં ચોખાના ભાવ ઝડપથી વધી રહ્યા છે.

ભારત પાસેથી કેટલા ચોખા ખરીદે છે અમેરિકા?

સીએનબીસીના અહેવાલ મુજબ, ઉત્તર અમેરિકન બજાર, જેમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને કેનેડાનો સમાવેશ થાય છે, 2022-23માં ભારતમાંથી 64,330 ટન નોન-બાસમતી ચોખાની આયાત થવાની ધારણા છે. વર્ષ 2022માં, ભારતના બે મુખ્ય વિદેશી બજારો, ગલ્ફ દેશો અને યુરોપે અનુક્રમે 6.95 લાખ ટન અને 73,000 ટન ચોખાની આયાત કરી હતી.

સ્ટેટિકાના એક રિપોર્ટ અનુસાર 2022-23 સુધીમાં ભારતમાંથી ચોખાની નિકાસ 21.5 મિલિયન મેટ્રિક ટન થઈ હતી જે વિશ્વમાં સૌથી વધુ હતી. થાઈલેન્ડ લગભગ 8.2 મિલિયન મેટ્રિક ટન ચોખા સાથે વિશ્વમાં બીજા નંબરનું સૌથી મોટું ચોખા નિકાસકાર છે.

ડેટા એનાલિટિક્સ ફર્મ ગ્રો ઇન્ટેલિજન્સ દ્વારા એક અહેવાલ અનુસાર, વિશ્વમાં બાસમતી ચોખાના શિપમેન્ટમાં ભારતનો હિસ્સો 40% થી વધુ છે, જ્યારે બિન-બાસમતી સફેદ ચોખાનો હિસ્સો લગભગ 25% છે.

વાણિજ્ય મંત્રાલયના ડેટા અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2022-23માં ભારતની બાસમતી ચોખાની કુલ નિકાસ $4.8 બિલિયન હતી. જ્યારે જથ્થાની દ્રષ્ટિએ તે 45.6 લાખ ટન ચોખા હતો. એ જ રીતે, ગયા નાણાકીય વર્ષમાં બિન-બાસમતીની નિકાસ $6.36 બિલિયન હતી, જ્યારે જથ્થાની દ્રષ્ટિએ તે 17.79 મિલિયન ટન હતી.

રોઇટર્સના રિપોર્ટ અનુસાર વર્ષ 2022માં વિશ્વભરમાં નિકાસ કરતા દેશો દ્વારા 55.4 મિલિયન મેટ્રિક ટન ચોખાની નિકાસ કરવામાં આવી હતી. જેમાંથી 40% હિસ્સો માત્ર ભારતનો હતો. 2022માં ભારતનું ચોખાનું શિપમેન્ટ રેકોર્ડ 22.2 મિલિયન ટન સુધી પહોંચવાનું નક્કી હતું. તે વિશ્વના અનાજના આગામી ચાર સૌથી મોટા નિકાસકારો (થાઇલેન્ડ, વિયેતનામ, પાકિસ્તાન અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ) ના સંયુક્ત શિપમેન્ટ કરતાં વધુ હતું.

ભારત વિશ્વના 140 થી વધુ દેશોમાં ચોખાની નિકાસ કરે છે. ભારતીય નોન-બાસમતી ચોખાના મુખ્ય ખરીદદારોમાં બેનિન, બાંગ્લાદેશ, અંગોલા, કેમરૂન, જીબુટી, ગિની, આઇવરી કોસ્ટ, કેન્યા અને નેપાળનો સમાવેશ થાય છે. જ્યારે ઈરાન, ઈરાક અને સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશો મુખ્યત્વે ભારતમાંથી પ્રીમિયમ બાસમતી ચોખા ખરીદે છે.

ભારત 2012થી ચોખાનો સૌથી મોટો નિકાસકાર દેશ છે. ચોખાની નિકાસ રોકવાના ભારત સરકારના નિર્ણયથી વૈશ્વિક ખાદ્ય બજારમાં મોંઘવારી તો વધશે જ, પરંતુ ઘણા દેશોમાં ખાદ્ય સંકટ પણ સર્જાઈ શકે છે.

English summary

Rice disappeared from the American market due to India's decision? View the full report