જાસૂસીના આરોપમાં આ લોકોને મળી સજા એ મોત, ભારતનો આ મહાન જાસૂસ પણ શામેલ

જાસૂસીના આરોપમાં કોઈ દેશ દ્વારા દુશ્મન દેશોના જાસૂસોને ફાંસી આપવાનો કિસ્સો નવી વાત નથી. દુનિયામાં આવા ઘણા જાસૂસો થયા છે જેમને દુશ્મન દેશમાં પકડીને મોતની સજા આપવામાં આવી હતી.

Published: Tuesday, January 17, 2023, 19:37 [IST]

પ્રથમ અને બીજા વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન, વિશ્વના ઘણા દેશોએ જાસૂસીના આરોપમાં ઘણા લોકોને મોતને ઘાટ ઉતારી દીધા. જો કે, વિશ્વમાં જાસૂસીના કથિત આરોપમાં કેટલા લોકો માર્યા ગયા છે તેનો કોઈ સત્તાવાર ડેટા આવી કોઈ સંસ્થા પાસે નથી. તે જ સમયે, કેટલાક આતંકવાદી પ્રભુત્વ ધરાવતા દેશોમાં (સીરિયા, તાલિબાન અને અફઘાનિસ્તાન) જાસૂસી માટે જાહેરમાં મૃત્યુદંડની સજા આપતા વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયા છે.

તાજેતરના દિવસોમાં ઈરાનમાં બ્રિટિશ-ઈરાની નાગરિકને ફાંસીની સજા સમગ્ર વિશ્વમાં હેડલાઈન્સ બનાવી રહી છે. હકીકતમાં ઈરાને 2000 થી 2008 સુધી ઈરાનના નાયબ રક્ષા મંત્રી તરીકે કામ કરનાર અલી રઝા અકબરીને બ્રિટનની ગુપ્તચર સંસ્થા માટે જાસૂસી કરવાના આરોપમાં ફાંસી આપી દીધી છે. જો કે, અકબરીની આ ફાંસીનો ઘણા પશ્ચિમી દેશોએ વિરોધ પણ કર્યો હતો, તેમ છતાં ઈરાને એક ન સાંભળ્યું. તે જ સમયે, બ્રિટિશ વડા પ્રધાન ઋષિ સુનકે આ ફાંસીને અસંસ્કારી ગણાવી હતી. તેણે કહ્યું કે બ્રિટિશ-ઈરાની નાગરિક અલી રઝા અકબરીને ઈરાનમાં ફાંસી પર લટકાવવાથી હું ચોંકી ગયો છું. આપણા જ લોકોના માનવ અધિકારો સામેની નિર્દયતાની સખત શબ્દોમાં નિંદા કરો, તે પડકાર વિના સમાપ્ત થશે નહીં.

જોકે, આ પહેલો કિસ્સો નથી જ્યારે કોઈ દેશે પોતાના દુશ્મન દેશના નાગરિકને જાસૂસીના નામે ફાંસી આપી હોય. આજે અમે તમને આવા જ કેટલાક ખાસ જાસૂસો વિશે જણાવીશું, જેમને જાસૂસીના આરોપમાં પકડવામાં આવ્યા હતા અને તેમને મોતની સજા આપવામાં આવી હતી.

જાસૂસી દુનિયાનો મહાન શખ્સ એલી કોહેન

એલી કોહેન એ વ્યક્તિ છે જેને જાસૂસીની દુનિયામાં સૌથી મહાન જાસૂસ માનવામાં આવે છે. એલી કોહેન ઈઝરાયેલની જાસૂસી સંસ્થા મોસાદનો એજન્ટ હતો. જેના કારણે ઇઝરાયેલ ગોલાન હાઇટ્સ (જૂન 1967) જીતવામાં સફળ રહ્યું હતું. એટલું જ નહીં, એલી કોહેન પોતાની ક્ષમતાના જોરે સીરિયાના તત્કાલિન રાષ્ટ્રપતિ અમીન અલ-હાફઝની ખૂબ નજીક બની ગયો હતો અને એક સમયે તે સીરિયાના નાયબ સંરક્ષણ પ્રધાન બનવાનો હતો, પરંતુ સંદેશ મોકલતા પહેલા જ એલી કોહેન તેનું રહસ્ય જાહેર થયું અને સીરિયાએ તેને મૃત્યુદંડની સજા આપી.

એંજલના નામથી પ્રખ્યાત અશરફ મારવાન

અશરફ મારવાનની ગણતરી વિશ્વના શ્રેષ્ઠ જાસૂસોમાં પણ થાય છે. મારવાન કોઈ સામાન્ય માણસ ન હતો પરંતુ ઈજિપ્તના બીજા રાષ્ટ્રપતિ ગમાલ અબ્દેલ નાસરનો જમાઈ હતો. તેઓ પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ સાદતના નજીકના સલાહકાર પણ હતા. માર્ગ દ્વારા, ઘણા અહેવાલો અનુસાર, મારવાન ઇજિપ્તનો રહેવાસી હતો. પરંતુ તે મોસાદ (ઇઝરાયેલ) માટે જાસૂસ તરીકે કામ કરતો હતો. 1973માં યોમ કિપ્પુર યુદ્ધમાં ઇજિપ્ત અને સીરિયા સાથે મળીને ઇઝરાયેલ પર હુમલો કરવાના હતા, જેની જાણકારી અશરફ મારવાને મોસાદને આપી હતી. જેના કારણે ઈઝરાયેલને સૌથી ઓછું નુકસાન થયું છે. તેણે ઘણા વર્ષો સુધી મોસાદ માટે જાસૂસી કરી અને 2007માં અશરફ મારવાનનું લંડનમાં રહસ્યમય સંજોગોમાં મૃત્યુ થયું. બાદમાં મારવાનના પુત્ર ગમાલ મારવાને કહ્યું કે મને ખાતરી નથી કે શું થયું. પણ મને એમાં કોઈ શંકા નથી કે તેની હત્યા થઈ છે. સો ટકા

'ધ એન્જલ - ધ ઈજિપ્તીયન સ્પાય હુ સેવ્ડ ઈઝરાયલ'ના લેખક યુરી બાર જોસેફના જણાવ્યા અનુસાર, સ્કોટલેન્ડ યાર્ડે સમગ્ર મામલાની તપાસ કરી અને તેઓ એવા નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યા કે આ આત્મહત્યાનો મામલો નથી કે અકસ્માત નથી. આ હત્યા સંભવતઃ ઇજિપ્તની ગુપ્તચર એજન્સી દ્વારા કરવામાં આવી હતી કારણ કે તેનો ભૂતકાળ મુબારક વહીવટીતંત્ર માટે ભારે શરમજનક હતો. જો કે, શો માટે, અશરફ મારવાનને ઇજિપ્તમાં રાજ્ય સન્માન સાથે દફનાવવામાં આવ્યા હતા.

રશિયાએ રશિયન જાસૂસ એલેક્ઝાન્ડર લિટવિનેન્કોને સજા આપી

એલેક્ઝાન્ડર લિટવિનેન્કો એવો જાસૂસ હતો, જેને તેના જ દેશ (રશિયા)ની સરકારે મારી નાખ્યો હતો. 2006 માં, લંડનમાં એલેક્ઝાંડર લિટવિનેન્કોની હત્યાના બ્રિટિશ તપાસ અહેવાલના આધારે માનવ અધિકારની યુરોપીયન અદાલતે કહ્યું કે તેની હત્યા માટે રશિયા જવાબદાર છે. વાસ્તવમાં, KGB અને સોવિયત સંઘના વિસર્જન પછી રચાયેલી FSB (રશિયન ફેડરેશનની ફેડરલ સિક્યુરિટી સર્વિસ)ના ભૂતપૂર્વ એજન્ટ લિટવિનેન્કો વર્ષ 2000માં રશિયા છોડીને લંડન ભાગી ગયા હતા.

લંડનમાં રહેતા તેમણે રશિયન ગુપ્તચર સેવામાં ભ્રષ્ટાચાર અને સંગઠિત અપરાધનો પર્દાફાશ કરવાનું શરૂ કર્યું. જે રશિયન સરકારને પસંદ ન હતી. છેલ્લે, 1 નવેમ્બર 2006ના રોજ, લિટવિનેન્કોએ લંડનની એક હોટલમાં બે રશિયનો (કોવતુન અને આન્દ્રે લુગોવોય) સાથે ચા પીધી, જ્યાં બંનેએ લિટવિનેન્કોની ચામાં રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થ પોલોનિયમ 210 નું કથિત રીતે મિશ્રણ કર્યું. થોડા અઠવાડિયા પછી તેનું મૃત્યુ થયું.

બ્લેક ટાઈગર ઓફ ઈન્ડિયા, રવિન્દ્ર કૌશિક

જો આ યાદીમાં રવીન્દ્ર કૌશિકની વાત નહીં હોય તો તે હંમેશા અધૂરી જ રહેશે. વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધી રવિન્દ્ર કૌશિકની જાસૂસીથી એટલા પ્રભાવિત થયા કે તેમને 'બ્લેક ટાઈગર'નું બિરુદ આપવામાં આવ્યું. રવિન્દ્ર કૌશિકને વર્ષ 1977માં ભારતીય ગુપ્તચર એજન્સી R&AW (રિસર્ચ એન્ડ એનાલિસિસ વિંગ) એજન્ટ તરીકે પાકિસ્તાન મોકલવામાં આવ્યો હતો. તેનું કોડ નેમ નબી અહમદ શાકિર હતું.

ઘણા અહેવાલો અનુસાર, RAWએ તેને પાકિસ્તાનમાં સામાન્ય લોકોની જેમ રહેવા અને જાસૂસ કરવા માટે ત્યાં મોકલ્યો હતો. પરંતુ રવિન્દ્ર તેની વિચારસરણીથી ઘણો આગળ હતો અને તેણે ત્યાં કાયદાની ડિગ્રી મેળવી હતી, ત્યારબાદ તે પાકિસ્તાની સેનામાં જોડાયો હતો. આ દરમિયાન તે RAWને ઘણી ગુપ્ત માહિતી આપતો હતો. આ દરમિયાન તે પાકિસ્તાની આર્મીમાં મેજર બની ગયો હતો.

જોકે, 1983માં RAW એ કૌશિકના સંપર્કમાં રહેવા માટે અન્ય જાસૂસ ઇનાયત મસીહને મોકલ્યો હતો. કમનસીબે, તે પાકિસ્તાની ગુપ્તચર અધિકારીઓના હાથે પકડાઈ જાય છે અને પૂછપરછ દરમિયાન તે મેજર નબી અહેમદ શાકિર (રવીન્દ્ર કૌશિક)નું રહસ્ય જાહેર કરે છે. ત્યારે તેની ઉંમર 29 વર્ષની હતી. પછીના બે વર્ષ સુધી પાકિસ્તાની સેના દ્વારા ભીષણ યાતનાઓ આપવામાં આવી, પરંતુ કૌશિકે મોઢું પણ ખોલ્યું નહીં. 1985માં તેને મૃત્યુદંડની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી જે બાદમાં આજીવન કેદમાં ફેરવાઈ હતી. ત્યારબાદ નવેમ્બર 2001માં માહિતી આવી કે રવિન્દ્ર કૌશિકનું ટીબી અને હાર્ટ એટેકના કારણે મૃત્યુ થયું હતું.

ઈરાને ચાર જાસૂસોને ફાંસી આપી

4 ડિસેમ્બર 2022ના રોજ ઈરાને ચાર નાગરિકોને મોસાદના એજન્ટ કહીને ફાંસી આપી દીધી હતી. ખુદ ઈરાનની સરકારી સમાચાર એજન્સી IRNA અનુસાર, ચાર કથિત જાસૂસોને ફાંસી આપવામાં આવી છે. તેમાં શાહીન ઈમાની મોહમ્મદબાદી, હુસૈન ઓર્દોખાનઝાદા, મિલાદ અશરફી અને મનુચેહર શાહબંદીનો સમાવેશ થાય છે. વાસ્તવમાં, ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડે આ તમામને જાસૂસીના આરોપમાં પકડ્યા હતા અને આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો કે તેઓ બધા મોસાદ સાથે જોડાયેલા હતા. ત્યારબાદ કાયદાકીય પ્રક્રિયા મુજબ તેને ફાંસી આપવામાં આવી હતી.

Published On January 17, 2023