પેટા ચૂંટણી માટે ખાલી થયેલી સીટ પર ચૂંટણીનો ખર્ચ કોણ ઉઠાવે છે? જાણો એક સીટ પર કેટલો ખર્ચ થાય છે?

રાહુલ ગાંધી વાયનાડ અને રાયબરેલી સીટોમાંથી વાયનાડ સીટથી સાંસદ પદ છોડવા જઈ રહ્યાં છે. આ સ્થિતીમાં સવાલ એ છે કે આ ખાલી પડેલી સીટ પર પેટા ચૂંટણીનો ખર્ચ કોણ ઉઠાવે છે?

રાહુલ ગાંધીએ 2024ની લોકસભા ચૂંટણી બે બેઠકો પરથી લડી હતી. પ્રથમ સીટ વાયનાડ અને બીજી રાયબરેલી હતી. આ ચૂંટણીમાં રાહુલ ગાંધી બંને સીટો પરથી જીત્યા હતા.

નિયમો અનુસાર, તેઓ બંને બેઠકો પરથી સાંસદનું સભ્યપદ જાળવી શકે નહીં. આ સ્થિતિમાં, તેમણે બેમાંથી એક બેઠક છોડવી પડે. તેમણે વાયનાડથી રાજીનામું આપ્યું અને રાયબરેલીમાં તેમના સાંસદ રહ્યાં છે.

પેટા ચૂંટણી ક્યારે થાય?
આ પહેલીવાર નથી જ્યારે કોઈ નેતા બે સીટ પરથી ચૂંટણી લડ્યા હોય, આ પહેલા પણ આવું બન્યું છે. આ સ્થિતિમાં, જો તે નેતા બંને બેઠકો પરથી ચૂંટણી જીતે તો તે બંને બેઠકો પર તેમનો સાંસદનો દરજ્જો જાળવી શકે નહીં. તેણે બેમાંથી એક સીટ છોડવી પડે. જ્યારે તે કોઈપણ એક બેઠક પરથી રાજીનામું આપે ત્યારે પેટા ચૂંટણી દ્વારા તે બેઠક પરથી સાંસદ ચૂંટાય છે.

આ વિશેષ ચૂંટણી તરીકે પણ ઓળખાય છે, ભારતની વિધાનસભા સંસ્થાઓમાં ખાલી બેઠકો ભરવા માટે પેટા ચૂંટણી યોજવામાં આવે છે. પેટા ચૂંટણી ત્યારે પણ યોજવામાં આવે છે જ્યારે સસ્પેન્શન, રાજીનામું, ગેરલાયકાત અથવા વર્તમાન સભ્યની હકાલપટ્ટી જેવા કારણોસર બેઠક ખાલી રહે છે.

પેટા ચૂંટણીનો ખર્ચ કોણ ઉઠાવે?
પહેલો સવાલ એ છે કે આ પેટા ચૂંટણીઓ કોણ કરાવે છે? તો જણાવી દઈએ કે કોઈપણ પ્રકારની ચૂંટણી કરાવવાની જવાબદારી ચૂંટણી પંચના હાથમાં હોય છે. ચૂંટણી પંચ નિષ્પક્ષ ચૂંટણી માટે જવાબદાર છે. આ સ્થિતિમાં તે ચૂંટણીમાં થયેલા ખર્ચની જવાબદારી પણ ચૂંટણી પંચની છે.

પેટા ચૂંટણી ક્યારે થાય?
જનપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ 1951ની કલમ 151A ચૂંટણી પંચને સંસદ અને રાજ્ય વિધાનસભાના ગૃહોમાં ખાલી જગ્યા ખાલી થયાની તારીખથી છ મહિનાની અંદર પેટા ચૂંટણી દ્વારા ભરવાનો આદેશ આપે છે, આ શરતે કે કાર્યકાળનો બાકીનો સમયગાળો એક વર્ષ કે તેથી વધુ હોવું જોઈએ.

English summary

Who bears the cost of by-elections on vacant seats? Know how much a seat costs?