Bangladesh PM: કોણ છે એ નોબેલ વિજેતા પ્રોફેસર મોહમ્મદ યૂનુસ? જે બની શકે છે બાંગ્લાદેશના આગલા પ્રધાનમંત્રી

Published: Tuesday, August 6, 2024, 14:17 [IST]

Who is Nobel Winner Muhammad Yunus: દેશમાં ચાલી રહેલા હિંસક વિરોધ અને રાજકીય ઉથલપાથલ વચ્ચે બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાન શેખ હસીનાએ રાજીનામું આપી દીધું છે. તેમણે દેશ છોડી દીધો છે. દેશમાં આ બળવા વચ્ચે સેનાએ જાહેરાત કરી કે તે વચગાળાની સરકાર બનાવવા જઈ રહી છે.

સમાચાર છે કે નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા મોહમ્મદ યુનુસ દેશના નવા વડાપ્રધાન બની શકે છે. તેમના નામ અંગે સર્વસંમતિ હોવાનું જણાય છે. તેઓ દેશના પ્રખ્યાત અર્થશાસ્ત્રી અને નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા છે. હાલમાં પીએમ પદ માટે તેમના નામની ચર્ચા જોરશોરથી ચાલી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં, ચાલો જાણીએ કોણ છે નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા મોહમ્મદ યુનુસ.

તમને જણાવી દઈએ કે યુનુસને 2006માં નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર મળ્યો હતો. તેઓ ગ્રામીણ બેંકના સ્થાપક તરીકે ઓળખાય છે. મુહમ્મદ યુનુસે બાંગ્લાદેશમાં સૂક્ષ્મ ધિરાણની શરૂઆત કરી હતી એટલે કે ગરીબોને કોલેટરલ વગર નાની લોન આપવી. તેથી, તેમને બાંગ્લાદેશના ગરીબોના મસીહા પણ માનવામાં આવે છે. તેના મોડલને જબરદસ્ત સફળતા મળી છે અને હવે આખી દુનિયા તેને અપનાવી રહી છે. ગરીબ મહિલાઓના સશક્તિકરણમાં તેમની ભૂમિકાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ઓળખવામાં આવી હતી.

મુહમ્મદ યુનુસનો જન્મ 28 જૂન 1940ના રોજ પૂર્વ બંગાળ (હાલ બાંગ્લાદેશ)ના ચટગાંવમાં થયો હતો. તેમણે ઢાકા યુનિવર્સિટીમાં અર્થશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કર્યો. તેમણે 1961 થી 1965 સુધી ચિત્તાગોંગ યુનિવર્સિટીમાં અર્થશાસ્ત્ર ભણાવ્યું અને ત્યારબાદ તેમને અમેરિકાની ફુલબ્રાઈટ શિષ્યવૃત્તિ મળી.

તેમણે 1965 થી 1972 દરમિયાન યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની વેન્ડરબિલ્ટ યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ અને અધ્યાપન કર્યું અને 1969 માં અર્થશાસ્ત્રમાં પીએચડી પ્રાપ્ત કરી. આ પછી તે ચિત્તાગોંગ યુનિવર્સિટી પરત ફર્યો. જ્યાં તેમને 1972માં અર્થશાસ્ત્ર વિભાગના વડા બનાવવામાં આવ્યા હતા.

વિવાદો સાથે પણ સંકળાયેલા

ગ્રામીણ બેંકની સ્થાપના 1983માં થઈ હતી. વર્ષ 2007માં તેમણે રાજકીય પક્ષ 'નાગરિક શક્તિ' બનાવીને રાજકારણમાં આવવાની પણ જાહેરાત કરી હતી, પરંતુ બાદમાં તેમણે પોતાનો વિચાર બદલી નાખ્યો હતો.

મોહમ્મદ યુનુસ અને બાંગ્લાદેશના પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીના વચ્ચે સારા સંબંધોમાં ખટાશ આવી ગઈ હતી. યુનુસ શેખ હસીનાના પિતા અને બાંગ્લાદેશના સંસ્થાપક શેખ મુજીબુર રહેમાનના અનુયાયી રહ્યા છે. એવું કહેવાય છે કે શેખ હસીના સાથેના તેમના સંબંધો 1970 અને 1980ના દાયકામાં સારા રહ્યા હતા, પરંતુ જ્યારે યુનુસે પોતાની પાર્ટી બનાવવાની જાહેરાત કરી ત્યારે આ સંબંધોમાં ખટાશ આવી ગઈ.

તેના પર નોર્વેથી ફંડ લેવાનો પણ આરોપ હતો, ત્યારબાદ બાંગ્લાદેશ સરકારે તપાસ શરૂ કરી હતી પરંતુ નોર્વેની સરકારે તેને ક્લીનચીટ આપી હતી. 2011માં બાંગ્લાદેશ સરકારે તેમને ગ્રામીણ બેંકના મેનેજિંગ ડિરેક્ટરના પદ પરથી હટાવ્યા હતા. જો કે, તે વર્ષ 2000 માં જ 60 વર્ષનો થઈ ગયો હતો. આ પાછળ શેખ હસીનાનો હાથ હોવાનું કહેવાય છે.

2015માં, યુનુસનું નામ ફરીથી ચર્ચામાં આવ્યું જ્યારે બાંગ્લાદેશના મહેસૂલ અધિકારીઓએ તેને $1.51 મિલિયનનો ટેક્સ ન ચૂકવવા માટે હાજર થવાનો આદેશ આપ્યો.

2019 (સપ્ટેમ્બર)માં, ઢાકાની અદાલતે યુનુસની ધરપકડ કરવા માટે વોરંટ જારી કર્યું હતું, જોકે બાદમાં તેને જામીન આપવામાં આવ્યા હતા. હકીકતમાં તેણે ત્રણ કર્મચારીઓને કંપનીમાંથી કાઢી મૂક્યા હતા. જે સમયે આ ઘટના બની તે સમયે તે કંપનીના પ્રમુખ હતા. જે બાદ દેશના અનેક દિગ્ગજ નેતાઓ તેમના સમર્થનમાં સામે આવ્યા હતા.