World Milk Day: દૂધમાં યુરિયા છે કે નહિ, કેવી રીતે ખબર પડશે? ઘરે બેઠા આ રીતે જાતે કરો ચેક

By Desk

Updated: Thursday, June 1, 2023, 16:39 [IST]

World Milk Day: દૂધ અને તેમાંથી બનેલ ડેરી ઉત્પાદનોનો ઉપયોગ આપણા ઘરોમાં દરરોજ થાય છે. સવારની ચાથી લઈને રોટલીમાં વપરાતા ઘી સુધી દરેક વસ્તુમાં દૂધનો ઉપયોગ થાય છે. ભારત જેવા વિશાળ વસ્તી ધરાવતા દેશમાં રોજેરોજ દૂધની ભરપાઈ કરવી મુશ્કેલ કામ છે. આ પુરવઠાને પહોંચી વળવા અનેક જગ્યાએ નફાખોરો ભેળસેળવાળું દૂધ બનાવીને વેચી રહ્યા છે.

ભેળસેળયુક્ત દૂધ બનાવવા માટે તેમાં રસાયણો અને યુરિયા, ડીટર્જન્ટ, ખાંડ, મીઠું, ફોર્મેલીન જેવી ચીજવસ્તુઓ મોટી માત્રામાં ઉમેરીને ઓછા દૂધની માત્રામાં વધારો કરવામાં આવે છે. તે પછી તેને વેચવામાં આવે છે. ભેળસેળવાળું દૂધ પીવાથી સ્વાસ્થ્ય બગડે છે.

ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ ઓથોરિટી ઑફ ઈન્ડિયા (FSSAI)એ જણાવ્યુ છે કે તમે તમારા ઘરે દૂધમાં યુરિયા કેવી રીતે ચેક કરી શકો છો.

યુરિયા શું છે?

યુરિયા એક કાર્બનિક સંયોજન છે. આ રંગે સફેદ છે અને તેનો ઉપયોગ પાકના ઉત્પાદનમાં થાય છે. તે ગંધહીન, ઝેરી અને સ્વાદહીન રસાયણ છે. તેને દૂધમાં મિક્સ કરવાથી દૂધનો રંગ બદલાતો નથી. તેને મિક્સ કરવાથી દૂધ ઘટ્ટ થાય છે. જો કે, તમે ઘરે તમારા દૂધમાં આ ઝેરી પદાર્થનું પરીક્ષણ કરી શકો છો.

FSSAIએ અસલી-નકલી દૂધની ઓળખ કરવાની પદ્ધતિ જણાવી

યુરિયાના નુકશાન

તેનો ઉપયોગ દૂધમાં ચરબીનું પ્રમાણ વધારવા માટે થાય છે. યુરિયાનું સેવન તમારા આંતરડાને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. યુરિયા ભેળસેળવાળું દૂધ પીવાથી કિડનીની બીમારી, હૃદય સંબંધિત રોગો, અંગને નુકસાન, ઓછુ દેખાવુ, કેન્સર અને મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે.

માવો બનાવીને ચકાસો

દૂધની શુદ્ધતા જાણવા માટે તમે ખોવા બનાવીને પણ અજમાવી શકો છો. આ માટે દૂધને 2-3 કલાક ગેસ પર રાખો અને ધીમી આંચ પર ઉકાળો. આનાથી અસલ દૂધના ખોયા એકદમ સોફ્ટ થઈ જશે. બીજી તરફ જો દૂધમાં ભેળસેળ હોય તો ખોયા એકદમ ઘટ્ટ હશે.

રંગ દ્વારા ઓળખો

વાસ્તવિક દૂધ સ્ટોરેજ પર તેનો રંગ બદલાતું નથી, જ્યારે નકલી દૂધ થોડા સમય પછી પીળું થવા લાગે છે. જ્યારે આપણે સાચા દૂધને ઉકાળીએ છીએ, ત્યારે તેનો રંગ બદલાતો નથી, જ્યારે નકલી દૂધ ઉકાળવાથી પીળું થઈ જાય છે.

ગંધ દ્વારા ઓળખો

કૃત્રિમ દૂધને ઓળખવા માટે તેની ગંધથી જાણો. જો તેની ગંધ સાબુ જેવી હોય, તો તેનો અર્થ એ છે કે દૂધ સિન્થેટિક છે, જ્યારે વાસ્તવિક દૂધમાં ખાસ ગંધ નથી આવતી.

હલાવીને તપાસો

દૂધમાં ડિટર્જન્ટની ભેળસેળ છે તે ઓળખવા માટે કાચની શીશી અથવા ટેસ્ટ-ટ્યુબમાં 5-10 મિલિગ્રામ દૂધ લો અને જો જોરથી હલાવવાથી ફીણ બને અને લાંબા સમય સુધી રહે તો તેમાં ડિટર્જન્ટ ભેળવવામાં આવ્યુ છે.