2.16 ભારતીયોએ નાગરિકતા છોડી, જાણો કેમ લોકો દેશ છોડીને ભાગી રહ્યાં છે?

મોટી સંખ્યામાં ભારતીયો દેશની નાગરિકતા છોડીને વિદેશમાં વસી રહ્યા છે. આ વર્ષે 2 લાખની વધારે લોકોએ દેશની નાગરિકતા છોડી છે.

દર વર્ષે નાગરિકતાનો ત્યાગ કરનારા ભારતીયોની સંખ્યા 2 લાખને વટાવી ગઈ છે. 2023 માં 2.16 લાખ ભારતીયોએ તેમની નાગરિકતા છોડી તો 2022માં આ આંકડો 2.25 લાખ હતો. વિદેશ રાજ્ય મંત્રી કીર્તિ વર્ધન સિંહે ગુરુવારે રાજ્યસભામાં આ માહિતી આપી.

રાઘવ ચઢ્ઢાએ સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે શું સરકાર આટલી મોટી સંખ્યામાં લોકો પોતાની નાગરિકતાનો ત્યાગ કરવાના કારણની તપાસ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે? દર વર્ષે કેટલા ભારતીયો તેમની નાગરિકતાનો ત્યાગ કરી રહ્યા છે અને તેના મુખ્ય કારણો શું છે?

ભારતીયોના દેશ છોડવાના રેકોર્ડ પર નજર કરીએ તો સ્પષ્ટ થાય છે કે આંકડો 2 લાખને વટાવી ગયો છે. પાંચ વર્ષ પહેલા એટલે કે 2019માં આ આંકડો 1.44 લાખ હતો. કોવિડની અસરને કારણે આ આંકડો ઘટ્યો અને 2021થી ફરી વધવા લાગ્યો. 2021માં 1.63 લાખ લોકોએ ભારત છોડી દીધું 2022માં 2.25 લાખ લોકોએ ભારત છોડ્યુ. 2023માં આ આંકડો 2.16 લાખ થયો.

આ સવાલ વારંવાર ઉઠે છે કે આટલી મોટી સંખ્યામાં ભારતીયો દેશ કેમ છોડી રહ્યા છે. આ સવાલ પર વિપક્ષે ઘણી વખત સરકાર પર નિશાન સાધ્યું છે. ભારતીયો આવું કરવા પાછળ ઘણા કારણો આપવામાં આવ્યા છે.

વિદેશમાં સ્થાયી થવા માટે ભારતીયો દ્વારા સૌથી વધુ પસંદ કરાયેલા દેશોમાં અમેરિકા, બ્રિટન, ફ્રાન્સ, સંયુક્ત આરબ અમીરાત, સિંગાપોર, કેનેડા અને ઓસ્ટ્રેલિયાનો સમાવેશ થાય છે. મોટાભાગના ભારતીયો અહીં સ્થળાંતર કરીને સ્થાયી થયા છે.

લોકો કેમ દેશ છોડી રહ્યાં છે?
જીવનની ગુણવત્તા
સુવિધાઓથી ભરપૂર જીવનની ઈચ્છા ભારતીયોને વિદેશમાં લઈ જાય છે અને તેમને નાગરિકતા છોડવા માટે પ્રેરિત કરે છે. અમેરિકા જઈ રહેલા લોકો કહે છે કે ત્યાંનું જીવનધોરણ સારું છે. બાળકોના શિક્ષણમાં સુધારો થાય છે. ત્યાં વધુ સુવિધાઓ છે અને જીવન સરળ છે.
ક્વોલિટી ઓફ લાઈફ ઈન્ડેક્સ 2024માં અત્યાર સુધીની રેન્કિંગ જોઈએ તો ભારત 53માં નંબરે છે. તેની ટોચ પર એવા દેશો છે જ્યાં ભારતીયો સ્થાયી થઈ રહ્યા છે અને જીવનની ગુણવત્તા સૂચકાંકમાં તેમનો રેન્ક સારો છે.

નોકરીની વધુ સારી તકો
ભારતીયો જ્યાં પોતાનું ઘર બનાવી રહ્યા છે તે દેશોની એક વિશેષતા એ છે કે નોકરીની વધુ સારી તકો છે. એવા ઘણા ઉદાહરણો છે જ્યારે ભારતીયો નોકરી માટે કોઈ દેશમાં પહોંચ્યા અને સારી તકો અને પગાર મળ્યા પછી ત્યાં સ્થાયી થવાનું નક્કી કર્યું. તેમનો દાવો છે કે અહીં કામનું વાતાવરણ સારું છે. અહીં કામના કલાકો નિશ્ચિત છે. કાર્યસ્થળ પર નિયમો અને કાયદાઓનું પાલન કરવામાં આવે છે.

ટેક્સમાં રાહત અને વ્યાપારનું વાતાવરણ
આર્થિક લાભો અને વ્યવસાયિક વાતાવરણ પણ ભારતીયોને વિદેશ જવા માટે મજબૂર કરે છે. ઘણા દેશો વેપાર કરવા માટે વિવિધ પ્રકારની કર રાહતો અને વિવિધ સુવિધાઓ પ્રદાન કરે છે. આ જ કારણ છે કે ભારતીયો સારા બિઝનેસ માટે વિદેશ જાય છે.

ભારતમાં બેવડી નાગરિકતા ન હોવી
ઘણા નિષ્ણાતો કહે છે કે ભારતમાં બેવડી નાગરિકતાની જોગવાઈની ગેરહાજરી પણ સ્થળાંતરનું મુખ્ય કારણ છે. જો ભારત બેવડી નાગરિકતાનો નિયમ લાગુ કરે તો આ સ્થળાંતરનો આંકડો ઘટી શકે છે. ભારતમાં એક સરળ નિયમ છે કે જો તમારે અન્ય કોઈ દેશની નાગરિકતા જોઈતી હોય તો તમારે ભારતીય નાગરિકતા છોડવી પડે છે.

OCI કાર્ડ એવા ભારતીયો માટે ઉપલબ્ધ છે જેઓ વિદેશમાં સ્થાયી થયા છે અને ત્યાંની નાગરિકતા મેળવી છે. OCI એટલે ઓવરસીઝ સિટીઝન ઓફ ઈન્ડિયા. આ કાર્ડ ધારક જીવનભર ભારતમાં રહી શકે છે, કામ કરી શકે છે અને નાણાકીય વ્યવહારો કરી શકે છે. કેટલાક પ્રતિબંધો પણ છે. તેઓ મત આપી શકતા નથી. સરકારી નોકરીનો ભાગ ન બની શકે. ચૂંટણી લડી શકતા નથી અને ખેતીની જમીન ખરીદી શકતા નથી.

પાસપોર્ટની મજબૂતાઈ
હેનલી પાસપોર્ટ ઈન્ડેક્સ 2024ના રિપોર્ટમાં ભારતીય પાસપોર્ટ 82મા ક્રમે છે. તે વર્ષ 2023 કરતાં 2 પોઈન્ટ પાછળ છે. ભારતીય પાસપોર્ટ 58 દેશોમાં વિઝા ફ્રી એન્ટ્રી આપે છે, પરંતુ વિશ્વના તે દેશોના પાસપોર્ટ જ્યાં ભારતીયો સ્થાયી થયા છે તે ભારતના પાસપોર્ટ કરતાં વધુ મજબૂત છે. ઉદાહરણ તરીકે અમેરિકન પાસપોર્ટ 186 દેશોમાં વિઝા ફ્રી એન્ટ્રી આપે છે અને બ્રિટિશ પાસપોર્ટ 190 દેશોમાં વિઝા ફ્રી એન્ટ્રી આપે છે. ફ્રાન્સ 192 દેશ, યુએઈ 185, ઓસ્ટ્રેલિયન પાસપોર્ટ ધરાવતા 189 લોકો વિઝા વિના દેશમાં જઈ શકે છે.

English summary

2.16 Indians gave up citizenship, know why people are fleeing the country?